Dick Advocaat en ORANJEDe nieuwe bondscoach houdt vast aan buitenspelersVOETBAL SEIZOEN 1992/93

Zijn voorganger Rinus Michels coachte het Nederlands elftal in vier verschillende perioden bij 53 interlands; een record, waarmee Elek Schwartz (49 interlands) van de eerste plaats is verdreven. Naar alle waarschijnlijkheid zal Dick Advocaat die score van Michels niet verbeteren. Van de nieuwe man in Zeist wordt verlangd dat hij met Oranje de kwalificatie voor de WKeindronde van 1994 in de Verenigde Staten afdwingt, waarna Johan Cruijff een greep naar het goud mag doen.

"Ik zal er zelf op het eindtoernooi niet bij zijn. Als we ons hebben gekwalificeerd, pak ik in principe een club. Maar het is natuurlijk ook mogelijk dat de KNVB een beroep op mij doet om over twee jaar het elftal te vernieuwen. Naar het eindtoernooi ga ik in ieder geval niet mee. Dan heeft Johan het voor het zeggen."

Waar een vedette als Marco van Basten al eens heeft gezegd dat Cruijff 'verkeerd bezig is' door wel een eindronde en niet de kwalificatie met de nationale voetbalploeg te willen doen, schikt Dick Advocaat zich in de rol die hem door het sectiebestuur betaald voetbal van de KNVB is opgedrongen. Aanvankelijk stond De Kleine Generaal niet te applaudiseren bij de oplossing met Cruijff, die blijkbaar alleen in Nederland mogelijk is en wellicht mede is ingegeven door het vooruitzicht dat een Nederlands elftalmet-JC Superstar goud waard is voor de sponsors. In tweede instantie besloot Advocaat echter toch de uitdaging aan te gaan. Als coach kwalificatie voor een WK-eindronde afdwingen is altijd goed voor je naam, moet de bijna 45-jarige coach hebben gedacht. Het feit dat hij vermoedelijk de best betaalde bondscoach uit de geschiedenis van de KNVB is, zal tevens een rol bij zijn jawoord hebben gespeeld.

Eerst Advocaat, vervolgens Cruijff. De twee hebben in huize-Cruijff te Barcelona, nog voor de EK-eindronde en in aanwezigheid van Rinus Michels, genoeglijk met elkaar zitten praten. "We zijn het ook wel eens over het concept waarin het Nederlands elftal moet spelen. Jawel, ik zal vasthouden aan het systeem met buitenspelers. Met de mogelijkheid om in bepaalde omstandigheden over te schakelen op 4-4-2. Dat hoeft met deze spelers niet zo'n probleem te zijn. Dat is vorig jaar bij Nederland-Portugal ook al eens gebeurd. Dat was een wedstrijd van kapitaal belang. In overleg met de vier belangrijkste spelers is toen besloten Pieter Huistra als linksbuiten er uit te halen."

Hoe gezellig de ontmoeting in Barcelona met Cruijff dan ook geweest mag zijn, de nieuwe bondscoach - die straks op de bank door Rinus Israel zal worden geassisteerd - kan onmogelijk het gevoel hebben dat hij in alles op een lijn zal zitten met zijn generatie- en jaargenoot (1947) uit Amsterdam. Dat is nu al meteen gebleken. Op de hem bekende manier heeft Cruijff vorige week in Drenthe weinig heel gelaten van het Nederlands elftal, zoals dat in Zweden tijdens het Europees kampioenschap heeft gespeeld. Cruijff nam zelfs de wel erg zware term afgang in de mond. Advocaat kan het geenszins eens zijn met deze aanval, die bovenal veel weg had van een laatste schimpscheut in de richting van Rinus Michels. Sinds bekend is dat Michels de KNVB negatief adviseerde bij de aanvraag voor Cruijffs grote trainersdiploma, zit er heel veel storing op de lijn tussen de twee geboren Ajacieden. Michels/Cruijff, het is al jaren een steekspel, waarin diverse journalisten op een komische manier graag hun rolletje meespelen. De ene keer puntert Cruijff, de volgen de keer slaat Michels terug. Waar Michels botst met Cruijff, daar heeft Advocaat jaren lang goed samen gewerkt met Michels. Hij staat 'blanco' tegenover Cruijff en voelt helemaal geen schroom te zeggen het niet eens te zijn met de volgende bondscoach als Zweden aan de orde is. "Trainers zijn het zo vaak niet met elkaar eens. Dat zal ook altijd wel zo blijven. Ik vind dat er over het algemeen goed is gespeeld in Zweden. Tegen Duitsland was het geweldig, maar ook tegen Schotland en het Gos is er goed ge speeld. Als team is er gewoon goed gepresteerd. Men kan hooguit kritiek hebben op details. Die kritiek hebben de spelers ook van de leiding te horen gekregen."

Een der grootste winstpunten in Zweden, in vergelijking met voorgaande jaren, was de rust binnen en rond de selectie. Eindelijk was er eens geen sprake van rellen en intriges. "Er is vooraf hard gewerkt om die sfeer goed te houden. Tot in de kleinste details is een plan uitgewerkt om de randverschijnselen buiten de deur te houden. Dat is van groot belang geweest. Jongens als Marco van Basten en Ruud Gullit willen eigenlijk nog maar een ding: voetballen met zo weinig mogelijk gezeur er omheen."

Dat het de vedetten goed is bevallen, heeft Advocaat de afgelopen weken bij zijn rondgang langs de internationals ervaren. Bij de meesten heeft hij de ambitie voor Oranje gepeild. Jan Wouters is vandaag een der laatsten waarmee hij een gesprek over dit onderwerp heeft. "Iedereen wil graag voor het Nederlands elftal blijven spelen. Die boodschap heb ik overal gekregen."

Geldt dat ook voor vriendschappelijke wedstrijden? De afgelopen jaren zijn er nogal eens oefeninterlands gespeeld, waarvan men het nut kon betwijfelen.

"Ik zou me kunnen voorstellen dat wat meer jonge spelers in oefenwedstrijden worden uitgeprobeerd. Van de basisspelers weten we langzamerhand wel genoeg. In de praktijk zullen de komende jaren overigens niet veel oefeninterlands worden gespeeld. We spelen bijna iedere maand een kwalificatie-interland. In september hebben we eerst die wedstrijd in Eindhoven tegen Italie. Dan wil ik in principe werken met de ploeg die twee weken later naar Noorwegen moet. Daarna is er alleen in november nog een vrije woensdag. Ik betwijfel of we die datum nog voor een extra interland moeten gebruiken."

De penalty-afknapper tegen Denemarken, heeft deze zomer natuurlijk pijn gedaan. Toch heeft Oranje, niet in het minst dank zij de zo gedurfde manier van spelen, veel sympathie gekweekt. Het Nederlands elftal wilde aanvallen, gedurfd aanvallen, en dat kon van weinig andere deelnemers worden beweerd. Dat moet dus zo blijven, al is de nieuwe bondscoach wel zo realistisch om te zeggen: "Het bereiken van een goed resultaat blijft voor mij centraal staan. Als dat kan via aantrekkelijk voetbal, dan is het meegenomen." Spelen met twee buitenspelers, een spits, een schaduwspits, plus echte voetballers op het middenveld, plus Ronald Koeman, blijft Advocaat voorstaan, omdat die manier naar zijn oordeel de beste kans op succes biedt. "Als coach van SVV heb ik ook met buitenspelers gewerkt. Bij die club had ik er het materiaal voor. Als coach van Haarlem had ik niet de beschikking over buitenspelers, dus moest ik het anders doen."

Spelen zoals Oranje het doet, is, zo benadrukt Advocaat nog eens, de allermoeilijkste manier. "De moeilijkheid ligt vooral bij Ronald Koeman. Hij gaat mee tot aan de middenlijn. Er ligt heel veel ruimte achter hem. De meeste tegenstanders loeren op die ruimte. Daarom is het ook zo nodig dat er snelle verdedigers in de buurt van Ronald staan. Ook ik vind Blind opbouwend en aanvallend een betere voetballer dan Berry van Aerle, maar in het systeem zoals wij het spelen, heb je de snelheid van Van Aerle gewoon nodig. Het was in Zweden natuurlijk heel sneu voor Blind. Hij had alle kwalificatiewedstrijden gespeeld. Maar men mag niet vergeten dat toen nog met een viermansverdediging werd gespeeld, waarin Danny gewoon rechtsback was. Nogmaals, het was sneu voor hem, maar als het er om gaat in de topsport, tellen sentimenten niet."

Nu Adri van Tiggelen niet meer wil, ga je snelheid achterin missen. Frank de Boer is lang zo snel niet.

"Adri is voor het Nederlands elftal altijd een zeer belangrijke speler geweest. Hij heeft een groot tactisch inzicht en hij is ook nog snel. Adri heeft nooit zo veel publieke waardering gekregen, maar hij was heel belangrijk bij het Nederlands elftal. Frank de Boer is inderdaad niet zo snel, maar het valt toch op dat hij zelden te laat is. Ook hij is tactisch sterk. Het is bovendien een voordeel dat hij linksbenig is, al vind ik een rechtsbenig alternatief voor de linkerkant ook een mogelijkheid. Ik ken in Nederland geen tweebenige voetballers, maar een bal over tien meter goed met je zwakke been inspelen kan iedereen aan de top. We moeten dat probleem niet overdrijven."

Dat Nederlandse voetballers qua spelopvatting de positivo's van Europa zijn, ziet Dick Advocaat intussen keer op keer bevestigd. "Ik heb pas het EK-toernooi in Duitsland voor spelers onder achttien jaar gezien. Je ziet de meeste ploegen daar gewoon met vijf man in de verdediging spelen. Portugal kwam in de finale, maar speelde voortdurend met bijna alle spelers achter de bal. Als Nederlanders willen we blijven proberen op de helft van de tegenstander te spelen."

Dat in tactisch opzicht meerdere wegen naar Rome leiden, wordt overigens in de eredivisie aan de top bewezen. Het Ajax van Louis van Gaal wil swingen op de vleugels, het Feyenoord van Wim Jansen had vorig jaar al vleugelspelers, maar tevens een vijfmansblok achterin, doch is nu met Wim van Hanegem van plan attractiever spel te bieden. En PSV wil ook onder Hans Westerhof voorzichtiger te werk gaan. Dat PSV is de laatste zeven jaar wel zes keer kampioen van Nederland geweest. Advocaat: "Een en het zelfde systeem voor alle topclubs zou voor de bondscoach handig zijn, maar de realiteit is dus anders."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden