Dichters in New York

Vijf Nederlandse dichters toeren door Amerika. Het is even slikken als ze hun gedichten ook in het Engels moeten voordragen. Het publiek hangt evengoed aan hun lippen.

'Alle poëzie is moeilijk. En al helemaal in het Engels. De muziek gaat verloren." Trillende handen heeft Joost Zwagerman dan ook als hij op de prestigieuze Columbia University in New York achter het spreekgestoelte gaat staan voor een voordracht. "Ik móet in het Engels lezen?"

Hij zucht, neemt een slok water, en begint.

"Sjongejonge, dat viel niet mee", zegt hij na afloop. Maar de studenten hingen aan zijn lippen.

Niet alleen Zwagerman kreeg de twintig studenten van lerares Nederlands Wijnie de Groot van Columbia University in de sjieke Upper West Side stil. Vijf dichters uit Nederland zijn in het kader van 'The New York to Pittsburgh and back Dutch Poetry Tour' deze week in New York. Later vertrekken ze naar Pittsburgh in de Amerikaanse staat Pennsylvania, om op het 'Distinctively Dutch Festival' op te treden. Erik Jan Harmens, Lucas Hirsch, Hélène Gelèns, John Schoorl en Joost Zwagerman lieten enkele gedichten vertalen naar het Engels en dragen ze voor. Eerst in het Nederlands, wat ze allemaal zichtbaar beter afgaat dan de tweede versie, de Engelse vertaling.

Zo wordt:

'Wat het meisje van Verspronck ons zei:

alles sal reg kom de wereld is hier'

uit een voordracht van Zwagerman, in het Engels dit:

'What Verspronck's girl already said:

All's well that ends well, the world is now.'

"Een andere melodie, een andere zinsopbouw", vertelt Zwagerman, die duidelijk geniet van de studenten die de dichters in houterig Nederlands proberen te vertellen waar ze denken dat de gedichten op slaan. Negentien, twintig, eenentwintig jaar oud zijn de meeste studenten. Ze dragen teenslippers en korte broeken, het officieuze studentenuniform in de Verenigde Staten. Sommigen hebben de laatste sporen van jeugdpuistjes nog zichtbaar op het gelaat. Maar ze luisteren met open mond als Hélène Gelèns 'Gedicht voor twee stemmen en een klok' voordraagt. En als lerares Wijnie de Groot vraagt of sommigen op vrijdagavond misschien een paar uurtjes na de les willen blijven hangen om te kletsen met vijf Nederlandse - voor hen totaal onbekende - dichters, blijven ze allemaal.

Charles Bukowski, vertelt John Schoorl de studenten, was de Amerikaan die hem aan het dichten zette. "Aardig en simpel, hij liet me zien dat gedichten ook grappig mogen zijn. Ik dacht: hé, dat kan ik ook." Voor Joost Zwagerman was een andere Amerikaan een inspiratiebron. Allen Ginsberg, volgens Zwagerman een 'pain in the ass' (vrij vertaald een 'lastpak'), was de dichter die hem enthousiasmeerde. "Ik begreep geen enkele zin van zijn gedichten. Ik bleef maar lezen, en ging maar door tot ik het begreep."

Student Emily Cersonsky (27) kent de Amerikaanse dichters waarover wordt gepraat wel, maar heeft zich nog nooit in de Nederlandse poëzie of literatuur verdiept. Ook Leighton Spencer (21) zegt dat hij deze week voor het eerst in aanraking komt met Nederlandse poëzie. "Misschien dat ik binnenkort een Nederlands boek ga lezen."

"We moeten ons geen illusies maken", zegt dichter Zwagerman. "De studenten hier hebben zelfs nog nooit van Arnon Grunberg gehoord. En die woont toch echt in New York. Onze gedichten zijn een eerste voorzichtige kennismaking."

Dat de vijf dichters op Columbia University hun reeks optredens in de Verenigde Staten beginnen, komt omdat Lucas Hirsch vorig jaar al een keer met de Columbia-studenten kwam praten over poëzie. "Veel van de inhoud van mijn gedichten raakt verloren in de vertaling, maar als het ritme hetzelfde blijft lukt het best", zegt hij.

'Koud zweet

Ik droomde

Dat ik stormde'

Van Lucas Hirsch, wordt daarom in het Engels:

'Cold sweat

I dreamt

That I was raging'

Niet iedereen is het met Hirsch eens. Erik Jan Harmens maakt op de studenten indruk met een absurdistisch gedicht over het gemis van kroepoek en de liefde voor een opblaaspop. Hij draagt het als een zoemende psalm voor, vloeiend. In het Nederlands uit zijn hoofd. Na afloop zegt hij dat hij zich dankzij het bezoek aan Columbia University realiseert dat zijn gedichten simpelweg niet te vertalen zijn. "Ze voelen niet meer alsof ze van mij zijn."

Uit de binnenkort te verschijnen bundel 'Extreem rustige huurder' van Erik Jan Harmens:

We staan ergens tot onze enkels in

Een nieuwe dag begint

Iemand met mijn naam is in mijn plaats gegaan

Deed eenmaal gestild gelikt verslag

Van 't meisje megadrachtig

Schaalmodel van hoop

Toen het startschot

Zich nog ophield in de loop

Vertaald in het Engels door Willem Groenewegen leest het dan op deze manier:

We're standing ankle-deep in something

A new day begins

Someone with my name went instead of me

Once sated made the slick report

On the mega-pregnant girl

Hope brought down to scale

When the starting shot

Was still in the barrel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden