Dicht bij de mensen

Gerard de Korte verruilt vandaag het stabiele bisdom Groningen-Leeuwarden voor het onrustige Den Bosch. Hij wil maatwerk leveren.

Toen Gerard de Korte op 24 april in Holwerd op de boot naar Ameland stapte om op het Waddeneiland het heilig vormsel toe te dienen, leek het een zondag als alle andere. Aan hem was niet te merken dat dit zijn laatste werkdag was in het bisdom Groningen-Leeuwarden. De volgende ochtend zou de verhuiswagen op de stoep staan om zijn spullen van Groningen naar Den Bosch te brengen. Een afstand van 235 kilometer. "Ik zag geen grote emoties bij hem", zegt pastoor Paul Verheijen van Ameland. "Hij was rustig en lachte vriendelijk naar iedereen. Zoals altijd eigenlijk."

Zeven kinderen kregen het vormsel toegediend. Een bevestiging dat ze bij de katholieke kerk willen blijven horen. De plechtigheid vond plaats in de parochiezaal van de Clemensparochie. Het bijbehorende kerkgebouw is in 2012 door brand volledig verwoest en wordt nu herbouwd. De Korte is graag op Ameland. "De katholieken op Ameland zijn redelijk eigenzinnig. Ze zijn niet gemakkelijk, hebben een eigen wil, maar ze waarderen het als je ze helpt, zoals na die brand." En hoewel de bisschop het dus als een normale werkdag zag, kan hij niet ontkennen dat hem toch 'gevoelens van weemoed' bekropen. "Op zo'n dag merk je wat voor fijne katholieken er in het noorden wonen. Dan valt het afscheid wel zwaar. Aan de andere kant, ik laat het bisdom goed achter. Het is financieel gezond en de verhoudingen zijn over het algemeen goed."

Over zijn opvolging is hij vol vertrouwen. "In wereldse zin zou je mijn benoeming in Den Bosch een promotie kunnen noemen. Van het kleinste bisdom naar het grootste in aantal katholieken. Blijkbaar heb ik het de afgelopen jaren niet zo slecht gedaan. Die logica doortrekkend, kan het bijna niet anders of de volgende bisschop van Groningen-Leeuwarden is iemand die in mijn lijn doorgaat."

Ook Paul Verheijen denkt dat er een bisschop voor De Korte in de plaats komt die op hem lijkt. Hij zal zijn bisschop missen. "Hij was zeer prettig in de omgang en ging altijd het gesprek aan. Maar wie het straks ook wordt, het parochiewerk gaat gewoon door. Bisschoppen komen, bisschoppen gaan, maar het bisdom blijft altijd bestaan."

Vandaag neemt De Korte officieel de zetel van Den Bosch in bezit. Hij woont nu een week in de Brabantse hoofdstad. "Ik voel me hier al thuis, al raakte ik de eerste dagen nog weleens de weg kwijt in het paleis. Ik ben hier buitengewoon vriendelijk ontvangen."

Op scherp

Hij handhaaft zijn staf onder wie hulpbisschop Rob Mutsaerts, voor veel kritische gelovigen de kwade genius achter de grondige reorganisatie die de afgelopen jaren in het bisdom Den Bosch heeft plaatsgevonden. "Ik heb een andere toon. Ik houd meer van de nuance, leg andere accenten dan hij. Ook theologisch zijn er accentverschillen, maar ik heb er alle vertrouwen in dat we goed gaan samenwerken."

De problemen in het bisdom Den Bosch zijn groot. Parochiefusies en kerksluitingen hebben de verhoudingen op scherp gezet. Een nieuwe generatie priesters die het in het bisdom inmiddels voor het zeggen heeft, past de liturgische regels strikt toe. Dat zorgt nogal eens voor boosheid en verdriet. Hier en daar hebben groepen gelovigen zich afgescheiden van de officiële kerk. De Korte neemt niet voor niets de tijd om zijn bisdom goed te leren kennen. De komende weken heeft hij twaalf dagen gereserveerd om alle dekenaten te bezoeken. "Uiteindelijk gaat het erom een slim pastoraal beleid te voeren. Het is mijn taak als bisschop ernaar te streven de kerkverdamping niet te bevorderen en ervoor te zorgen dat mensen zich niet van ons afkeren. Ik wil dat de kerk letterlijk dicht bij de mensen blijft. Dat betekent dat je goed moet kijken naar wat goed is voor een bepaalde geloofsgemeenschap. Maatwerk dus."

De eerste mailtjes van boze gelovigen zijn al binnengekomen op zijn nieuwe e-mailadres. "Ik ga met iedereen het gesprek aan", zegt De Korte. "Uiteindelijk hoop ik ook de afgescheiden katholieken terug te brengen onder de vleugels van de moederkerk."

Heikele kwesties

En dan zijn er nog de heikele kwesties die voor grote ophef in het bisdom hebben gezorgd, zoals de praktiserende homo die van de pastoor in Reusel geen communie kreeg, of de pastoor van Liempde die weigerde de begrafenis te leiden van een man die euthanasie had laten plegen. De Korte zei er al iets over in een interview met het Brabants Dagblad. Er zijn principes, maar in de pastorale praktijk moet er volgens hem ruimte zijn voor mildheid.

Dat schoot enkele priesters van zijn nieuwe bisdom in het verkeerde keelgat, zegt pastoor Harm Schilder uit Tilburg, die bekend werd omdat hij tegen de zin van sommige buurtbewoners 's ochtends vroeg de klokken luidde. "Hij had misschien toch eerst even met de betrokken priesters moeten praten." Toch zegt Schilder blij te zijn met zijn nieuwe bisschop. "Hij is benoemd. Dan vraagt het geloof van ons om daar de hand van God in te zien. Ik zie de komst van bisschop De Korte met openheid en vertrouwen tegemoet." Dat hij van boven de rivieren komt hoeft volgens Schilder geen probleem te zijn: "Jezus was ook geen Brabander".

De Korte zal vandaag in de Sint-Jan, zijn nieuwe kathedraal, de gelovigen voor het eerst uitgebreid toespreken. Hij zal de kerk schetsen als een groot huis met vele woningen waarin plaats is voor allerlei soorten katholieken. Hij zal de naam van zijn voorganger Hurkmans noemen en die van bisschop Bekkers, nog altijd de held van veel oudere Brabantse katholieken. De Korte herkent zich in de milde en gastvrije houding die deze bisschop uitstraalde. Hartelijk katholiek zijn, daar gaat het om. Op Ameland en in Den Bosch.

De datum van zijn installatie als bisschop in Den Bosch werd, vrij willekeurig, vastgesteld op de zaterdag voor Pinksteren. Pas later ontdekte De Korte dat het vandaag precies vijftig jaar geleden is dat bisschop Bekkers vanuit de Sint-Jan werd begraven. Toeval, maar soms komen de dingen van het leven op een wonderlijke manier samen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden