DIAMANTEN - DE VLOEK VAN ANGOLA

Diamanten zijn de vloek van Angola, vinden de gewone burgers. De edelstenen zijn er de oorzaak van dat het vredesproces zich moeizaam voortsleept. De Unita-rebellen willen de diamantrijke gebieden die ze veroverd hebben, niet overdragen aan de MPLA-regering. Geen wonder. Vorig jaar verdiende Unita naar schatting 800 miljoen gulden aan de diamanthandel, zeggen deskundigen.

Deze week zijn besprekingen begonnen tussen Unita-leider Jonas Savimbi en het staatsbedrijf voor diamanthandel, Endiama. Directeur Paulino Neto deed de rebellenleider twee voorstellen om de impasse over de diamanten te doorbreken. Unita kan concessies krijgen om diamanten te winnen in bepaalde gebieden of aandelen nemen in Endiama. Wellicht kan Unita enkele vertegenwoordigers krijgen in de raad van bestuur van het staatsbedrijf. In ruil daarvoor moeten ze de bezetting van de provincies Lunda Norte en Lunda Sul opgeven.

De provincie Lunda Norte in het noordoosten is hèt diamantveld van Angola. Regering en rebellen exploiteren er aan elkaar grenzende gebieden. In kleine kratertjes graven 'garampeiro's' - moddergravers - naar de edelstenen die ze voor een appel en een ei verkopen aan tussenhandelaren. Uiteindelijk belanden de diamanten, bewerkt tot sieraden, in de diamond centers van Amsterdam en Antwerpen.

In het dorp Cafunfo resideert Endiama. In 1992 verloor de regering het dorp aan Unita, toen de rebellenbeweging een groot offensief begon omdat zij de uitslag van de verkiezingen niet accepteerde. De rebellen slaagden erin, grote delen van het diamantrijke Lunda Norte te veroveren. Pas in 1994 konden regeringstroepen terugkeren in Cafunfo nadat ze de hulp hadden ingeroepen van Executive Outcome, een Zuid-Afrikaans huurlingenleger. Endiama is overigens, door de instabiele situatie, nog steeds niet in bedrijf. De diamanten worden door de garampeiro's uit de grond gehaald. Voor wie zij precies werken, is volslagen onduidelijk.

Vijftien kilometer ten zuiden van Cafunfo ligt het Unita-bolwerk Luzamba, niet meer dan een paar kantoorgebouwen en op geen enkele kaart terug te vinden. Maar wel met een verlichte landingsbaan, waar vooral 's nachts vliegtuigen pendelvluchten uitvoeren op buurland Zaïre. Diamanten vormen het exportproduct, dat is duidelijk. Als de geruchten waar zijn, worden er vooral wapens geïmporteerd, ondanks de ontwapeningsverdragen die Unita met de regering is overeengekomen.

In de hele provincie Lunda Norte zijn de prijzen torenhoog, door de diamanthandel is er een op zichzelf staande economie ontstaan. Op de markt van Domingos Vas, even buiten Luzamba, kunnen 'moddergravers' hun diamanten verpatsen en het verdiende geld meteen uitgeven. In de kramen verkopen Zaïrese handelaars blikjes bier voor tien dollar per stuk. Voor een kip betaal je vijftig dollar, een rol wc-papier kost drie dollar. Wie na het boodschappen doen nog geld over heeft, kan er terecht in bars en nachtclubs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden