Diaken Wendy: 'Ik heb zo vaak gebeden: Hoe lang nog Heer?'

LONDEN - Soms is ze het zo vreselijk zat, die absurd felle en eindeloos durende discussies over het al dan niet toelaten van vrouwen voor het priesterschap in de anglicaanse kerk. Er lijkt geen eind aan te komen. Ook niet sinds de algemene synode vorig jaar groen licht gaf voor een nieuwe wet die het vrouwenpriesterschap mogelijk moet maken en de beide huizen van het Britse parlement dat besluit deze week bekrachtigden.

JANNY VAN DER MOLEN

“De argumenten tegen zijn niet logisch en zijn bovendien theologisch niet te verantwoorden”, zegt Wendy Brooker, diaken van het anglicaanse bisdom in Londen. “Ze zijn enkel gestoeld op emotie en traditie. Ik heb zo vaak gebeden: 'Hoe lang nog, Heer? Hoe lang?”

De afgelopen jaren heeft Brooker (52) zich binnen de Beweging voor Ordinatie van Vrouwen (BOV) hard gemaakt voor de realisatie van het priesterschap voor vrouwen binnen de anglicaanse kerk. Ze raakt opnieuw ontroerd als ze denkt aan vorig jaar november toen de algemene synode met een tweederde meerderheid van stemmen voor de wijding van vrouwelijke priesters koos. Na decennia lange discussies was de kogel door de kerk. “We hebben langer dan een uur het Jubilate gezongen. Er kwam geen eind aan onze vreugde.”

'No-go-area'

Die vreugde is er nog steeds, maar inmiddels is ook duidelijk dat de problemen niet zijn opgelost. Veel gelovigen zijn gekwetst, verschillende priesters en bisschoppen zijn opgestapt en verschillende kerken overwegen “No-go-area” te worden; zij zullen geen vrouwen aannemen als priester. De argumenten voor en tegen vullen nog steeds de kolommen van de kerkelijke bladen.

Bovendien wordt er veel gediscussieerd over een speciale akte die de algemene synode deze maand gaat bespreken waarin staat dat tegenstanders van het vrouwenpriesterschap even veel recht moeten hebben op hoge posities in de kerk, als voorstanders. Deze actie moet voorkomen dat de een na de andere geestelijke opstapt.

Brooker is het niet eens met de akte omdat ze vindt dat zo de kans bestaat dat vrouwelijke priesters niet zullen worden erkend in bisdommen die tegen ordinatie zijn. “Maar ik denk toch dat we met de actie in moeten stemmen omdat we het ons niet kunnen permitteren meer olie op het vuur te gooien. Dan zetten we te veel op het spel. We moeten mensen de kans geven aan ons te wennen. Dan komt de rest ook wel.”

Sinds 1987 hebben vrouwen in de anglicaanse kerk de mogelijkheid diaken te worden. Bijna alle 1400 diakens hebben inmiddels aangegeven dat zij, zodra de wet in werking treedt, vermoedelijk april volgend jaar, priester willen worden.

Wendy Brooker, thans industriepastor, is een van hen. Zij werkt onder bisschop Davis Hope, een van de machtigste anglicaanse bisschoppen die het afgelopen jaar veelvuldig zijn angst heeft uitgesproken over het in verdrukking komen van tegenstanders van vrouwelijke priesters. Zijn houding ten opzichte van het vraagstuk is een enigszins dubieuze: hij heeft tegen 'zijn' vrouwen gezegd dat hij hen zal steunen in hun wens priester te worden, maar hij wil hen niet zelf wijden.

Brooker is nog niet zo heel lang actief in de kerk. Rond haar veertigste besefte zij dat ze haar leven in dienst van God moest stellen. Tot die tijd was ze voornamelijk huisvrouw. “Ik heb me heftig verzet. Heb menigmaal gezegd: God, je maakt toch zeker geen grapje? En misschien moest hij wel om mij lachen, maar het was God menens.”

Het was een theologiedocent die Brookers 'roeping' als priester signaleerde. Brooker: “Tijdens een van de bijeenkomsten zat ik me vreselijk op te winden over een paar mannelijke medestudenten die hun functiemogelijkheden binnen de kerk aan het bespreken waren. Ik riep: 'Jullie hebben makkelijk praten. Wij vrouwen hebben geen keus.' Waarop die leraar zei: 'Jullie moeten het haar maar niet kwalijk nemen dat zij zo tekeer gaat. Zij is geroepen om priester te worden.' Terwijl hij het zei wist ik dat hij gelijk had. Ik denk dat ik er tot dan toe nooit bij stil had gestaan omdat het praktisch gewoon niet mogelijk was.”

Vanaf die dag, inmiddels ruim tien jaar geleden, raakte Brooker steeds meer betrokken bij het gevecht voor het vrouwenpriesterschap. In 1985 werd ze 'pastoraal werkster' en twee jaar later diaken. “Hoe intensiever ik de Bijbel bestudeerde en de feministische theologie leerde kennen, hoe meer ik er van overtuigd raakte dat in de Bijbel alles draait om rechtvaardigheid. Ik realiseerde me dat vrouwen door de eeuwen heen niet eerlijk zijn bejegend. En ik kwam ook tot de conclusie dat het voor vrouwen niet alleen mogelijk moet zijn priester te worden, maar ook bisschop of zelfs aartsbisschop.”

Brooker werd 'erg, erg ongeduldig' naarmate de jaren verstreken en de kerk bleef herhalen dat 'de tijd nog niet rijp was'. “Ik heb vaak gebeden: 'Hoe lang nog Heer, hoe lang?' Ik hou van de kerk. De rituelen en symbolen kan ik niet meer missen, maar soms had ik het gevoel dat ik verscheurd werd.” Een bijbelspreuk in het bijzonder gaf haar steeds weer de kracht om door te vechten: “Er is geen jood of heiden meer, er is geen slaaf of vrije, er is geen man en vrouw, allen te zamen zijt gij een persoon in Christus Jezus.” (Galaten 3 vers 28).

Tegenargumenten

En ook vandaag voelt ze zich nog door die uitspraak gesterkt als ze alle tegenargumenten weer naar het hoofd geslingerd krijgt. Een er van is dat een priester een beeltenis van Jezus moet zijn omdat hij wijn en brood gaf. En Jezus was nu eenmaal een man.

Brooker: “Ik geloof dat ik net als een man gemaakt ben als beeltenis van God. Dat ik als vrouw het vrouwelijke van God vertegenwoordig. Jezus behandelde vrouwen met zoveel tederheid en respect. Hij discrimineerde niet. Hij vertegenwoordigt voor mij het menselijke. Hij keek niet naar sekse of seksuele voorkeur.

Voor mij is dat heel belangrijk. Ik wil niet gezien worden als vrouw of als feministe. Ik ben een mens zoals Jezus dat was. Ik was dan ook niet geschokt toen een paar jaar geleden in New York een kruisbeeld werd tentoongesteld met een vrouwelijke Jezus. Als hij in een andere tijd had geleefd was Jezus wellicht een vrouw geweest.''

Een ander argument van de tegenstanders betreft een uitspraak van Paulus die zegt dat vrouwen geen autoriteit zouden horen uit te oefenen over mannen (1 Timoteus 2 vers 12). Deze logica werd menigmaal door de BOV van tafel geveegd door te herinneren aan koningin Elizabeth en (ex-) premier Margaret Thatcher. Bovendien willen de vrouwen niet 'baasje spelen', ze willen samenwerken.

Voorstanders van de vrouw in het ambt wordt ook verweten dat zij verdeeldheid scheppen, niet alleen binnen de anglicaanse kerk, maar ook in de relaties met orthodoxe en rooms-katholieke gelovigen. Rome verklaarde de dag van de stemming dat het besluit een “nieuw en ernstig obstakel betekent in het proces van verzoening met de roomskatholiek kerk” .

De r.-k. kerk bevindt zich toch al in een lastig parket omdat een aantal anglicaanse priesters inmiddels heeft aangegeven dat ze vanwege de beslissing een overstap willen maken naar de rooms-katholieke kerk. Naast het feit dat Rome problemen heeft met de motivatie van dergelijke priesters, kennen de anglicanen, in tegenstelling tot de rooms-katholieke kerk, geen verplichting tot celibatair leven.

Verdeeldheid

Brooker denkt dat die angst voor verdeeldheid sterk leeft en ziet hierin ook deels een verklaring voor het feit dat er in haar werkkring, het bisdom Londen, onderling nauwelijks over het vraagstuk wordt gesproken. “Sinds vorig jaar november is iedereen uitermate beleefd tegen iedereen. Maar er is slechts een collega, en hij is toevallig geen anglicaan, die me gefeliciteerd heeft met de overwinning. Dat stilzwijgen heeft me veel pijn gedaan.”

Zij begrijpt die angst wel, maar denkt dat het pas duidelijk wordt hoe de zaken er werkelijk voor staan als de eerste vrouwen gewijd worden. “Ik denk dat veel van de cijfers over kerkverlating overdreven zijn, maar ook al zouden veel mensen hierom de kerk verlaten, dan nog moeten we ons laten wijden. We zijn pioniers en die ondervinden altijd tegenstanders. Dat hebben ook rooms-katholieken die ik ken tegen me gezegd: 'Dit is wellicht heel pijnlijk, maar jullie doen ook baanbrekend werk voor ons.'

Brooker denkt dat veel argumenten een heel wat fundamentelere angst verdoezelen, namelijk de angst voor het veranderen van de kerkelijke macht: “Vrouwen willen de sterk hierarchische structuur afbreken. Vrouwen gaan nu eenmaal anders met macht om dan mannen. Ik denk dat veel kerkelijk leiders daar bang voor zijn.”

Maar wat Brooker nog het meest getroffen heeft in de discussies is dat veel mensen de vreugde van vrouwen niet begrijpen. “Er zijn mensen die zeggen dat het niet gepast is dat we zo blij zijn. Ik denk dat mensen zich in het algemeen niet realiseren hoe het voor ons geweest is om al die jaren met de frustratie te moeten leven dat je weet dat je geroepen bent voor het priesterschap, maar het niet kunt worden. En nu is dat mogelijk! Wij voelen ons zoals Maria zich moet hebben gevoeld toen ze het Magnificat zong. Dankbaar en vol vertrouwen. Dat begrijpen sommigen niet.”

Voordat vrouwen tot priester gewijd kunnen worden, moeten ze de bisschop overtuigen van hun 'roeping'. “Omdat de kerk aan beide partijen tegemoet wil komen zijn in ieder bisdom twee 'vliegende bisschoppen' aangesteld, een voor voor- en een voor tegenstanders. Zij houden de ontwikkelingen in de gaten en bemiddelen in conflicten. Op die manier moet willekeur vermeden worden.”

“We dienen af te wachten hoe het uitpakt. Maar ik kan me voorstellen dat het erg moeilijk wordt als bisschop, priesters en leken in een bisdom niet op een gemeenschappelijk standpunt staan. In Londen bij voorbeeld zijn vier van de vijf bisschoppen tegen priesterschap voor vrouwen.”

BOV zal worden opgeheven omdat haar doel is bereikt, maar het is inmiddels duidelijk dat de leden een nieuwe belangengroep zullen oprichten. Brooker denkt dat het belangrijk is dat er een pressiegroep voor vrouwen in de anglicaanse Kerk blijft bestaan. “We moeten de tijd nemen om te ontdekken wat het voor vrouwen betekent priester te zijn, maar het zal niet lang duren voor vrouwen het verlangen uitspreken ook bisschop te kunnen worden. Er is nog een lange weg te gaan. En omdat de anglicaanse kerk niet de allervlotste is in het nemen van beslissingen, blijft een stevige duw in de goede richting nodig.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden