Wat moeten we zien inDoesburg

Deze waternimf heeft veel weg van een waterjuffer

‘Naiade’, van de Franse juwelenontwerper René Lalique.  Beeld Musee Lalique
‘Naiade’, van de Franse juwelenontwerper René Lalique.Beeld Musee Lalique

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die we niet mogen missen. Vandaag: oermoeder in glas.

‘Naiade’ noemde de Franse juwelenontwerper en glaskunstenaar René Lalique (1860-1945) deze hanger. Naiaden zijn in de Griekse mythologie (zoet)waternimfen die rivieren, meren, moerassen, fonteinen en bronnen bewaakten. Op schilderijen staan ze steevast naakt afgebeeld. Als je naar dit sieraad kijkt, denk je eerder aan een waterjuffer. Het groen gekleurde glas tussen het gouden draadwerk is net zo flinterdun als de ragfijne vleugels van dit insect, dat behoort tot de familie van de libellen.

Waarom dan toch die naam? Daarvoor moet je de hanger van heel dichtbij bekijken. Dan zie je in de langgerekte driehoek de contouren van een naakte vrouwenfiguur. De vrouw is een van de belangrijkste motieven in het werk van Lalique. Vooral in zijn juwelen vormt ze vaak het middelpunt van de voorstelling, aldus conservator Benjamin Janssens van het Lalique Museum in Doesburg, dat dit juweel kocht uit een Amerikaanse privécollectie. In deze hanger verbeeldt ze de oermoeder. Lalique zag de aarde, de bron van leven, als een vrouwelijk lichaam en dat wilde hij uitdragen in zijn juwelen. Zijn moeder, met wie hij een speciale band had, was volgens de conservator bepalend voor dat geïdealiseerde vrouwbeeld.

Revolutionaire kunstenaar

Lalique wordt gezien als een van de belangrijkste kunstenaars van de art nouveau. Hij was de eerste die juwelen van glas maakte in plaats van edelstenen, wat rond 1900 revolutionair was. Colliers met juwelen en goud droegen bij aan de status van de adel en rijke mensen. Lalique vond dat niet de prijs van de grondstoffen, maar het ontwerp en de uitstraling de waarde en schoonheid bepalen van een sieraad. Met glas kon hij ook meer experimenteren met vormen en kleuren dan met edelstenen. Na 1900 legde hij zich toe op het blazen van glas: van verfijnde parfumflesjes, vazen en schalen tot grote glasobjecten. Voor de St. Matthew’s Church op het Kanaaleiland Jersey maakte hij een ‘glazen’ interieur met een doopvont en vier grote engelen van glas.

Naiade in het echt zien is nu niet mogelijk, want het museum is voorlopig tot 6 april gesloten vanwege het coronavirus. Het juweel is toegevoegd aan de tentoonstelling Koninklijk Licht. Die geeft een beeld van de juwelen en glaskunstwerken die Lalique maakte in opdracht van Europese vorstenhuizen en de keizerlijke familie van Japan. Tot de topstukken behoren de kroonluchter en tafelornamenten die het corps diplomatique in 1937 als huwelijksgeschenk gaf aan de toenmalige prinses Juliana en prins Bernhard.

Koninklijk Licht, t/m 20 juni in het ­Lalique Museum in Doesburg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden