Rechtszaak

Deze vrouwen delen de kosten van anticonceptie met hun partner

null Beeld Ilse van Kraaij
Beeld Ilse van Kraaij

De vraag of de overheid anticonceptie moet vergoeden is niet aan de rechter, maar aan de politiek, oordeelde de rechter woensdagmiddag. Anticonceptie wordt voorlopig dus niet gratis. Veel stellen hebben een oplossing gevonden en dragen de kosten voor de pil, spiraal of pleister al samen.

Hannah van der Wurff

Spiraaltje, pil of staafje? Wat de keuze ook is, de vrouw draait vaak op voor de kosten van anticonceptie. Bureau Clara Wichmann en maatschappelijk campagnebureau DeGoedeZaak vinden dat onrechtvaardig. Ze spanden daarom een zaak aan om via de rechter af te dwingen dat alle anticonceptie – behalve condooms – gratis wordt. Woensdagmiddag deed de rechter in Den Haag daarover uitspraak. Het is geen discriminatie dat vrouwen boven de 21 er zelf voor moeten betalen, was het oordeel. Dus blijft anticonceptie een kostenpost.

Voor veel Nederlandse vrouwen hangt daar wat vanaf. In Nederland gebruiken alleen al 1,4 van de 3 miljoen vrouwen in de vruchtbare leeftijd hormonale anticonceptie, zoals de pil, schat expertisecentrum seksualiteit Rutgers op basis van cijfers uit 2019.

Hormonale anticonceptie kost een flinke duit. Tot je achttiende vergoedt weliswaar de zorgverzekeraar, en van 18 tot 21 jaar wordt de pil verrekend met het eigen risico. Daarna betaalt de vrouw meestal zelf. Voor een anticonceptiepil ben je volgens Rutgers al snel tussen de 20 tot 40 euro of meer per jaar kwijt. Na de aanschaf van een hormoonspiraal, die vijf jaar werkt, ben je minimaal 150 euro lichter. De kosten van een implantaat (120-140 euro, drie jaar werkzaam), een pleister (rond de 35 euro, drie maanden werkzaam) of een ring (40 tot 45 euro, drie maanden werkzaam ) tikken met de jaren ook aan. Volgens Rutgers zijn er vrouwen die geen anticonceptie gebruiken omdat ze het niet kunnen betalen.

Beide partners verantwoordelijk

Maar seks heb je met z’n tweeën. Het idee dat je als stel daarom ook de verantwoordelijkheid voor de kosten deelt, speelt vooral onder jongeren. Uit een peiling uit 2020 van Rutgers blijkt dat driekwart van de 18- tot 30-jarigen vindt dat beide partners in een relatie even verantwoordelijk zijn voor de anticonceptie.

De wens is er, en een tikkie voor de helft van de kosten is zo gestuurd. Maar uit dezelfde peiling blijkt toch dat slechts een derde van de mannen in een vaste relatie daadwerkelijk meebetaalt aan de anticonceptie van hun partner.

Los van de uitspraak van de rechter, is de rechtszaak dan ook een goed moment om de gedeelde verantwoordelijkheid echt op de agenda te krijgen, vindt Ineke van der Vlugt van Rutgers. “Jongens en mannen spelen een belangrijke rol bij de preventie van een onbedoelde zwangerschap.” Hun betrokkenheid moeten ze als vanzelfsprekendheid zien, vindt ze. “Anticonceptie voor mannen loopt achter. Dus een betrokken man betaalt mee aan de anticonceptie van zijn partner, gebruikt een condoom of laat zich steriliseren. Andere opties zijn er niet.”

Deze drie vrouwen delen de kosten voor hun anticonceptie al

Djoeke Klaphake (21): ‘Mijn vriend heeft de helft van de kosten voor mijn spiraal betaald. Grappend zei ik nog dat hij een deel terug kon krijgen als we uit elkaar zouden gaan’ Beeld Djoeke Klaphake
Djoeke Klaphake (21): ‘Mijn vriend heeft de helft van de kosten voor mijn spiraal betaald. Grappend zei ik nog dat hij een deel terug kon krijgen als we uit elkaar zouden gaan’Beeld Djoeke Klaphake

Al weet Djoeke Klaphake (21) uit Utrecht dat zij en haar vriend op één lijn zitten, toch voelde ze zich opgelaten om hem te vragen mee te betalen aan haar spiraal. “Dus ik maakte er een grapje van, ‘zeg, kan ik jou niet een tikkie sturen voor de helft?’ Hij pakte het bloedserieus op en ging direct akkoord. Heel erg fijn, vond ik dat. We hadden het nog even over hoe we het wilden aanpakken, want ik had gehoord dat anderen een soort ‘leasesysteem’ gebruikten. Dan maakt de partner maandelijks iets over, zo’n 2,50 euro. Dat vonden mijn vriend en ik toch niet helemaal passen, dus hij heeft de helft overgemaakt. Grappend zei ik nog dat hij een deel terug kon krijgen als we uit elkaar zouden gaan, maar hij vond dat onzin.”

Ellen Schwantje (64): ‘Als jong meisje in de zestiger jaren kochten mijn ouders anticonceptie voor mij’.  Beeld Ellen Schwantje
Ellen Schwantje (64): ‘Als jong meisje in de zestiger jaren kochten mijn ouders anticonceptie voor mij’.Beeld Ellen Schwantje

Nu ze 64 is, is Ellen Schwantje uit Kampen ‘vrij’ van anticonceptie, zoals ze het zelf zegt. Ze kijkt terug op een leven aan de pil, pessarium en spiraal. “Tijdens mijn hele vruchtbare leven heb ik de kosten altijd gedeeld. Zo hoort dat, vind ik. Als jong meisje in de zestiger jaren kochten mijn ouders het voor me of werd het vergoed door de familiezorgverzekering. Mijn vader was huisarts en daarom wist ik veel over anticonceptie. Dat zij dat zonder morren voor mij kochten was zo’n luxepositie, dat gun ik iedereen. Later, toen ik getrouwd was, kwam het geld voor mijn pil of spiraal gewoon uit de huishoudportemonnee. Net zoals de boodschappen, is anticonceptie toch ook voor het gezin? Op die rekening stond het salaris van mijn man, dus eigenlijk betaalde hij.”

Riiziane Golamun (26): ‘Anticonceptie kost geld en dat vind ik belachelijk en is seksistisch’. Beeld Riiziane Golamun
Riiziane Golamun (26): ‘Anticonceptie kost geld en dat vind ik belachelijk en is seksistisch’.Beeld Riiziane Golamun

De 26-jarige Riiziane Golamun uit Den Haag is principieel: anticonceptie moet gratis en toegankelijk zijn en dat moet volgens haar géén politieke discussie zijn. “Mijn baarmoeder is geen politiek middel. Tijdens een relatie is het voor mij heel simpel. Anticonceptie kost geld en dat vind ik belachelijk en seksistisch. In de islamitische context is het zo, klassiek gezien, dat de partner in de basiskosten van de vrouw moet voorzien. Maar los daarvan zou ik er niet voor willen betalen, want dat klopt niet. Ik heb wel eens tegen een man gezegd dat de kosten voor mijn anticonceptie tijdens een relatie, net zoals wattenstaafjes, make-up of kleding, betaald horen te worden. Dit hoort bij mijn huishoudboekje, klaar. In het verleden heb ik mijn kosten wel eens contant gekregen, omdat ik het zo zat was.”

Lees ook:

De pil voor nop: Bureau Clara Wichmann eist gratis anticonceptie bij de rechter

Vrouwen draaien onterecht op voor de kosten van anticonceptie, stelt Bureau Clara Wichmann. Omdat de politiek weifelt, eist de vrouwenrechtenorganisatie bij de rechter gratis anticonceptie voor iedereen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden