Deze vijf Russische musici flirten met Poetin

Pianiste Valentina Lisitsa.Beeld Wikimediacommons

Russische musici die openlijk steun betuigen aan Poetin, kunnen in het westen op weinig sympathie rekenen. KLM verwijdert alle muziek van pianiste Valentina Lisitsa uit het inflight entertainmentprogramma, nadat zij zich op Twitter sceptisch heeft uitgelaten over het onderzoek naar MH17. Ze is niet de enige musicus die met haar politieke standpunten een gevoelige snaar raakt in Europa.

Pasagiers hebben geklaagd over de provocerende berichten die Lisitsa tweette over de MH17-ramp. Zo plaatste ze kort na het neerstorten van het vliegtuig een tweet waarin ze ooggetuigen van de vliegramp in Oekraïne 'lokale acteurs' noemde.

Het Toronto Symphony Orchestra schrapte eerder dit jaar al een optreden met Lisitsa vanwege haar politieke uitlatingen. De pianiste plaatst zich hiermee in een reeks vooraanstaande Russische musici die in Europa op weerstand stuiten vanwege hun warme banden met Poetin.

Valery Gergjev
Hoewel Gergjev stug volhoudt dat hij als drukbezet musicus geen tijd heeft voor politiek, staat de dirigent bekend als een goede vriend van Poetin. Samen met een deel van de Russische culturele elite ondertekende hij in maart een brief waarin hij de bezetting van de Krim ondersteunt.

'In de dagen dat het lot van de Krim en onze inwoners worden bepaald, kunnen de culturele figuren niet onverschillig en koelbloedig toekijken', zo luidde een deel van de brief, die destijds in de Moscow Times is verschenen. 'We willen dat onze mensen en cultuur een sterke toekomst hebben. Daarom verklaren onze ondersteuning voor de president van de Russische Federatie met betrekking tot Oekraïne en de Krim.'

Mensenrechtenorganisaties verwijten Gergjev dat hij zich niet uitspreekt tegen de Russische wet tegen 'homopropaganda'. In september gaat Gergjev aan de slag als chef-dirigent van de de Bayerische Staatsoper in München, maar de intendant van dat gezelschap, Nikolaus Bachler, nam in 2013 openlijk afstand van de dirigent omdat een organisatie van homoseksuelen en lesbiennes protesten aankondigde tegen zijn komst. "Ik vind dat waarachtigheid en humaniteit de fundamenten zijn van de kunst. Het spreekt daarom vanzelf dat men alleen al uit eigenbelang als kunstenaar niet kan zwijgen bij onmenselijkheid en schending van de mensenrechten", zei Bachler.

Valery Gergjev.Beeld epa

Anna Netrebko
De sopraan Netrebko baarde vorig jaar opzien met een royale donatie van 1 miljoen roebel (15.000 euro) aan een Oost-Oekraïens theater. De gevierde sopraan overhandigde de cheque aan Oleg Tsarev, een leider van de separatisten in de stad Donetsk, en poseerde met de vlag van de rebellen. Netrebko noemde haar gift 'een stap om de kunst te steunen op een plaats waar dat nu nodig is'.

In Oostenrijk, waar Netrebko ook een paspoort heeft, werd verontwaardigd gereageerd op haar optreden. Het ministerie van buitenlandse zaken liet weten veel problemen met haar gedrag te hebben. Ook Austrian Airways, die de zangeres vertoonde in campagnefilmpjes, was niet te spreken over haar handelwijze. "We distantiëren ons van extreme politieke standpunten en het gebruik van geweld", aldus de luchtvaartmaatschappij, die Netrebko in december de wacht heeft aangezegd.

Denis Matsuev
Ook pianist Matsuev behoort tot de kunstbonzen die Poetins annexatie van de Krim hebben gesteund. Bij het Koninklijk Concertgebouw in Amsterdam treedt hij regelmatig op. "Een boycot is nu niet aan de orde", zei een woordvoerder van het Concertgebouw vorig jaar in Trouw. "Wat niet betekent dat het nooit tot een boycot zal komen. Politiek onwenselijke denkbeelden van artiesten kunnen heel goed van invloed zijn op ons beleid. De geschiedenis heeft geleerd dat je kunst en politiek niet kunt scheiden."

Concertorganisator en impresario Marco Riaskoff van de serie 'Meesterpianisten' in het Concertgebouw vond een boycot vorig jaar te ver gaan. "Het is vreselijk wat er in Oekraïne gebeurt. Maar we weten nog niet precies wat de rol van Rusland is. Ook weten we niet of kunstenaars geheel zonder druk hun steun betuigen. Bedenk ook dat meer dan 90 procent van de Russen Poetin steunt. Moet je die allemaal gaan boycotten?"

Vladimir Spivakov
Spivakov, die net als Matsuev en Gergjev de bezetting van de Krim ondersteunde, werd vorig jaar mei belaagd tijdens een optreden aan Harvard University. Tijdens het applaus klom een demonstrant het podium op en confronteerde Spivakov met diens pro-Russische opvattingen, waarna hij hardhandig door de politie in de kraag werd gevat.

Wat er werkelijk schuilgaat achter de steunbetuigingen aan Poetin, blijft echter de vraag. Als directeur van twee grote orkesten en president van het Moscow International Performing Arts Center, is dirigent en violist Spivakov voor een groot deel afhankelijk van overheidssubsidie. Voor Denis Matsuev, die zijn eigen muziekfestival heeft, geldt hetzelfde. Kunnen Russische musici zich geen kritische geluiden permitteren uit angst voor represailles?

De in Moskou gevestigde dirigent Constantine Orbelian wijst dat van de hand. "Volgens mij werd niemand gedwongen om ergens te tekenen", zei hij eerder in een gesprek met de Boston Globe. "Je kunt je ook gewoon stilhouden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden