Deze twee politici kunnen het May heel lastig maken

Theresa May in het Britse parlement. Beeld AP

Opstandige parlementariërs hebben de aanval geopend op de regering. Via nieuwe amendementen proberen ze veel meer greep op het brexit-proces te krijgen. Twee parlementariërs spelen een hoofdrol: De Conservatief Dominic Grieve en Yvette Cooper van Labour. Samen kunnen ze het premier May heel lastig maken.

In de Britse trias politica is de wetgevende macht toebedeeld aan de zittende regering. Het parlement heeft vooral als taak het kabinet te controleren en, waar nodig, te corrigeren. Maar door de almaar toenemende onzekerheid over de brexit, is voor verschillende invloedrijke parlementariërs de maat vol: dit is het moment waarop het Lagerhuis meer macht naar zich toe moet trekken.

Belangrijke rol hierin spelen de Labour-parlementariër Yvette Cooper en Conservatief parlementslid Dominic Grieve. Cooper heeft een amendement ingediend, gesteund door Grieve, dat ervoor moet zorgen dat de brexit-datum van 29 maart wordt uitgesteld, om zo een chaotische uittreding, zonder akkoord, te voorkomen. En die mogelijkheid blijft reëel zolang premier May geen uitzicht heeft op een meerderheid voor haar brexit-deal in het parlement. “Dit kan gewoon niet langer zo doorgaan. Er is gezond verstand nodig. Politici moeten hun verantwoordelijkheid nemen”, zei Cooper gisteren tegen de BBC.

Uitstel

Cooper vreest namelijk voor de enorme economische gevolgen als de Britten zonder akkoord uit de EU crashen. En dan is het uitstellen van brexit, met 9 maanden zoals ze voorstelt, de enige manier om die dreiging voorlopig weg te nemen. Cooper geeft premier May in haar amendement tot 26 februari om een akkoord door het Lagerhuis te loodsen. Als dat niet is gelukt, zal de premier om uitstel van de uittreding moeten vragen in Brussel.

Het voorstel van Cooper kan niet alleen op steun rekenen bij de oppositie, maar ook bij sommige Conservatieven. Een groep van 15 tot 20 Conservatieve parlementariërs die uitgesproken pro-EU zijn, hebben laten weten veel te voelen voor dit amendement. Zelfs enkele ministers, onder wie Amber Rudd, minister voor werk en pensioenen, willen de vrijheid om in dit geval tegen de regering te stemmen. Daarmee stijgt de kans dat dit voorstel het haalt.

Opvallend is dat Grieve en Cooper elkaar de laatste tijd vaker vinden. Cooper, behorend tot de gematigde vleugel binnen Labour, staat politiek gezien niet heel ver af van Grieve, die tot de zeer gematigde tak behoort bij de Conservatieven. Deze partijoverkoepelende alliantie is de laatste tijd sterk gegroeid. De brexit heeft partijlijnen doen vervagen. De twee ontmoeten elkaar voortdurend achter de schermen, overleggen over in te dienen amendementen en slaan nu dus de handen ineen om te proberen het parlement meer macht te geven. Ten koste van Grieves eigen regering.

Twee troeven kwijt

De regering ziet dat met lede ogen aan. Want Coopers amendement zou de handen van May op twee verschillende manieren binden. Aan de ene kant bepaalt het parlement dan het tijdsplan van de premier voor de komende weken en aan de andere kant zou het de no deal-dreiging van tafel halen. En zolang dat economische rampscenario boven de markt hangt, kan May het gebruiken als drukmiddel richting haar tegenstanders en de EU.

De Conservatief Grieve heeft op zijn beurt nog een amendement ingediend om het parlement de komende weken de kans te geven zelf stemmingen te organiseren over wegen om uit de brexit-impasse te komen. Door te kijken voor welke koers er een meerderheid bestaat, hoopt hij de regering alsnog te dwingen van koers te wijzigen.

Welke amendementen er dinsdag in stemming worden gebracht, hangt af van de kamervoorzitter, John Bercow. Die zal dat in de loop van de dag bekend maken.

Invloedrijke Dominic Grieve mikt op uitstel van de brexit, en daarna op afstel

Dominic Grieve spreekt op een bijeenkomst over de mogelijkheid van een tweede brexitreferendum. Beeld REUTERS

Dominic Grieve (62) is sinds het referendum zonder twijfel de meest invloedrijke Britse parlementariër geweest op het brexit-proces. De voormalig advocaat stond aan de basis van meerdere succesvolle amendementen waarmee hij de regering dwong om de koers in het proces bij te stellen.

Zo dwong hij via een amendement de regering om over het uiteindelijke brexit-akkoord een stemming in het Lagerhuis te organiseren, iets wat May in eerste instantie wilde omzeilen. Daarnaast stond hij enkele weken geleden aan de basis van het amendement waarmee de regering slechts drie zittingsdagen de tijd kreeg om een plan B te presenteren.

Grieve heeft een lange staat van dienst. In zijn 22 jaar als parlementslid vervulde hij verschillende vooraanstaande posities onder meerdere Conservatieve leiders. Zijn belangrijkste functie was die van Attorney General, de hoogste juridisch adviseur binnen het kabinet, onder premier Cameron tussen 2010 en 2014.

Grieve heeft de uitstraling van de typische Britse gentleman. Hij is zeer welbespraakt, verheft zelden zijn stem en beschikt over een goed gevoel voor humor. Maar onder die ogenschijnlijk keurige verschijning gaat een parlementariër schuil die stap voor stap probeert brexit zijn kant op te bewegen.

Grieve, die zeer pro-EU is, vindt namelijk dat alleen een nieuw referendum een oplossing kan bieden in de huidige crisis.En in Downing Street vrezen ze zijn volgende stappen. Grieve weet dat hij, met hulp van zo’n 15 partijgenoten en de oppositie, telkens een meerderheid kan halen waarmee hij de regering kan verslaan.

Voor een nieuw referendum is het nu nog te vroeg, daarvoor is voorlopig nog geen meerderheid in het Lagerhuis. Maar als de brexit-datum inderdaad wordt uitgesteld, is het een kwestie van tijd voordat Grieve zijn volgende stap zal zetten op weg naar zijn uiteindelijke doel: brexit alsnog terugdraaien.

Yvette Cooper, een ‘Blairite’ met veel politieke ervaring

Yvette Cooper zondag in de Andrew Marr Show van de BBC Beeld REUTERS

Yvette Cooper (49) is sinds 1997 parlementslid voor Labour. Ze debuteerde in het jaar dat Tony Blair met overmacht de verkiezingen won en een einde maakte aan bijna 20 jaar aan Conservatieve regeringen.

Acht jaar later werd ze voor het eerst staatssecretaris voor huisvesting in het derde kabinet-Blair. Ze geloofde altijd in de New Labour-koers die Blair was ingeslagen. Weg van het socialisme, veel meer de kiezers opzoeken in het politieke midden. 

Haar man is eveneens Labour-prominent. Ed Balls was al minister onder Blair en later als schaduwminister van financiën tot 2015 lange tijd de tweede man van de partij. Maar nadat Balls tot veler verbazing zijn zetel verloor bij de verkiezingen van 2015, verliet hij de politiek.

Cooper, die voor haar politieke carrière als journalist werkte, deed er echter nog een schepje bovenop. Ze deed een gooi naar het partijleiderschap. Lange tijd was ze de gedoodverfde favoriet, maar outsider Jeremy Corbyn schoot ineens als een raket omhoog in de peilingen en troefde tot ieders verbazing zijn concurrenten keihard af. Cooper, zo vonden veel van Corbyns aanhangers, was een ‘Blairite’, iemand die de ideologie van Blair bleef uitdragen.

Ze was ook een fel tegenstander van brexit in de campagne van het referendum in 2016, maar zag ondertussen wel dat haar traditionele Labour-kiesdistrict in het graafschap York in het noorden van Engeland massaal voor EU-uittreding stemde: 69 procent maar liefst. Daarom is Cooper tot nu toe ook nooit een warm pleitbezorger geweest van een nieuw referendum, aangezien een groot deel van haar kiesdistrict dat als verraad aan de kiezer zou beschouwen. Desalniettemin gebruikt ze haar lange parlementaire ervaring en haar positie in het politieke midden om vanaf de backbenches zoveel mogelijk invloed uit te oefenen op het brexit-proces.

Meer lezen over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie? Op trouw.nl/brexit verzamelen wij de beste artikelen over de brexit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden