Taal

Deze reclameposter laat zien: taalkunde is echt geen wiskunde

Beeld ANP

Op een trottoir liep ik bijna letterlijk tegen een reclamebord aan waarop stond: ‘Voor wintersporters en andere thuisblijvers’. Hé, dat klopt niet, dacht ik. Maar wat klopt er precies niet? Het is nog niet zo gemakkelijk om dat taalkundig uit te leggen.

Ik zeg altijd dat taalkunde niet hetzelfde is als wiskunde, en dat talige logica niet per se wiskundige logica hoeft te zijn, maar dat laat onverlet dat sommige talige uitspraken wel degelijk gaan over de verzamelingenleer.

Vanuit een wiskundig perspectief zou je zeggen: je hebt wintersporters en thuisblijvers, en die twee verzamelingen kunnen een doorsnede hebben (de thuisblijvende wintersporters). Het reclamebord is blijkbaar bedoeld voor de vereniging van die twee verzamelingen, maar het woordje ‘andere’ zet de taalgebruiker op het verkeerde been.

Zuivere deelverzameling

Als ik het goed zie suggereert het woord ‘andere’ dat alle wintersporters thuisblijvers zijn, dus dat de wintersporters een zuivere deelverzameling vormen van de verzameling thuisblijvers. Dat klopt echter niet, want de meeste wintersporters gaan juist op wintersportvakantie. Toch is de taal minder rigide dan de wiskunde. In de woordgroep ‘katten en andere huisdieren’ heb je helemaal niet de neiging om te denken dat er geen katten zijn die geen huisdieren zijn. Daar benadruk je alleen even die deelverzameling. Je hebt het over alle huisdieren, maar je begint even bij de katten.

Maar waarom kan dat dan niet bij ‘wintersporters en andere thuisblijvers’? Ik denk omdat wintersporters in het algemeen juist geen thuisblijvers zijn, terwijl je bij katten wel meteen aan huisdieren denkt.

Taalrubriek

Grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taaltip? Mail aan p.a.coppen@let.ru.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden