Deze orgaanwet laat mensen sterven

De Wet Orgaan Donatie werkt nog steeds niet. Morgen spreekt de Tweede Kamer hierover. Minister Hoogervorst heeft een alternatief in zijn la liggen dat vele levens kan redden.

Het kabinet heeft het volk beloofd dat het zich zou inspannen voor het verkleinen van de kloof tussen de regeerders en het volk. Maar bij de Wet op de Orgaandonatie zijn kabinet en Kamer sterk geneigd de opvattingen van de bevolking tegen beter weten in naast zich neer te leggen.

De Wet Orgaan Donatie (WOD) is van levensbelang voor iedereen in Nederland die afhankelijk is van een levensreddende transplantatie. De wet had de bedoeling dat er meer transplantaties mogelijk zouden worden, dat de wachttijden sterk zouden verminderen en dat tegelijkertijd er voor elke Nederlander rechtszekerheid zou zijn dat na hun dood zou gebeuren wat hij of zij zelf zou verkiezen.

De meerderheid van de Tweede Kamer vond dat de WOD simpel zou moeten zijn: iedereen is in principe donor, behalve diegenen die dat echt niet willen. Een systeem dat in een aantal landen van Europa (waaronder België) zo succesvol is dat daar twee tot drie keer zoveel transplantaties kunnen plaatsvinden en de wachttijden dus ook zeer veel korter zijn. De Tweede Kamer was daar voor, een meerderheid van de bevolking ook maar Paars II schrok ervan. Minister Borst bedacht een compromis: iedereen in Nederland zou gevraagd worden zijn mening (ja, nee of 'ik laat het aan mijn nabestaanden over') te laten registeren. De Tweede Kamer was, bijna unaniem, voor.

Een enorme voorlichtingscampagne werd opgetuigd en iedereen werd aangeschreven. Toch was na een paar jaar al duidelijk waar veel experts al vooraf voor gewaarschuwd hadden: het systeem is te vrijblijvend, van 63 procent van de Nederlanders (meer dan 8 miljoen mensen) weten we niet wat ze willen, de wachtlijsten worden groter en er sterven jaarlijks meer dan 200 mensen die gered hadden kunnen worden met een transplantatie.

De evaluatie van de WOD in 2001 was alarmerend. Politici buitelden over elkaar heen in uitspraken dat meer mensen geregistreerd moesten worden, dat het systeem minder vrijblijvend zou moeten zijn.

Het is nu 2005. De WOD werkt nog steeds niet, heeft niet gewerkt en zal in deze vorm ook nooit werken. Er is nu een initiatief uit het 'veld' De burgers en hun organisaties laten zich horen.

Vanuit het onafhankelijke voorlichtingsinstituut NIGZ (dat jarenlang ervaring heeft met campagnes over orgaandonatie) werd een alternatief bedacht voor het huidige donorsysteem, het Actieve Donor Registratie systeem. Het is geniaal in zijn simpelheid: we houden het huidige register. De mensen die niet geregistreerd zijn wordt gevraagd hun keuze (ja, nee of aan nabestaanden overlaten) alsnog te registreren. Wanneer men dat niet doet wordt ervan uitgegaan dat men akkoord gaat met een 'ja registratie'. Daarvan krijgt men netjes bericht met een mutatieformulier, mocht men alsnog van idee veranderen.

Zo bedacht het NIGZ een oplossing die eindelijk los kwam van de systeemdiscussie (moeten we nou wel of niet een 'geen bezwaar'-systeem invoeren) en die zou leiden tot datgene waar alle politici zo de mond van vol hebben: een 100 procent registratie.

Iedereen die maar een beetje verstand heeft van dit onderwerp (ziekenhuizen, fondsen, transplantatiestichting, patiënten, artsen et cetera) stond achter dit plan en bood Hoogervorst een petitie aan. De minister beloofde het Actieve Donorregistratie Systeem te laten onderzoeken en deed dat inderdaad voortvarend. En wat bleek? Bij invoering hiervan zouden we in plaats van 20 procent ja-geregistreerden nu in het nieuwe systeem zo'n 53 procent ja-geregistreerden krijgen. Een enorme winst, vooral omdat uit datzelfde onderzoek opnieuw duidelijk werd dat een meerderheid van de bevolking vond dat het huidige systeem vervangen moest worden. Maar de hoop van patiënten die op de wachtlijst staan vervloog opnieuw. Want hoewel de argumenten tegen een systeemwijziging langzaam maar zeker een voor een verdwijnen, verzinnen politieke beleidsmakers zoveel cijfers, onduidelijkheden, mitsen en maren en andere politieke mist dat het kabinet in al zijn wijsheid besloten heeft om toch maar niks te doen. Nou ja, niks: 'aanvullend beleid' noemen ze het. Misschien vragen bij het paspoort of je donor wilt zijn, misschien een beetje meer voorlichting hier en daar en nog wat andere zaken moeten we verbeteren en dan gaat het misschien wel goed.

Niks daarvan, het gaat niet goed! Er sterven mensen onnodig. Wakker worden politici! Morgen is er nog een kans. De Tweede Kamer spreekt dan over de plannen van het kabinet. Het is nog mogelijk om nu echt iets te doen aan deze falende wet. Iedereen die er een beetje verstand van heeft weet dat er nu iets moet gebeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden