InterviewSopraan Verity Wingate

Deze opera gaat u dus niet zien, voorlopig dan

Verity Wingate als Luisa Casati tijdens de generale repetitie van 'Ritratto', de nieuwe opera van Willem Jeths. De wereldpremière in het Opera Forward Festival werd vrijdag afgelast.Beeld Ruth Walz/DNO

De wereldpremière van Willem Jeths’ opera ‘Ritratto’ werd vrijdag vanwege de corona-maatregelen afgelast. Ook de volgende voorstellingen gaan niet door. Maanden van voorbereiding voor niets. Wat doet dat met hoofdrolzangeres Verity Wingate?

Hier had eigenlijk de recensie moeten staan van de nieuwe opera van Willem Jeths. ‘Ritratto’, over de excentrieke en steenrijke markiezin Luisa Casati, zou vrijdagavond de lustrumeditie van het Opera Forward Festival openen. Maar donderdag, op de dag van de generale repetitie, kregen de zangers, de musici en alle andere medewerkers te horen dat de theaters vanwege het coronavirus op slot moeten. De generale repetitie ging – zonder publiek – nog wel door, en in allerijl werd een camerateam opgeroepen om die voorlopig enige uitvoering vast te leggen. Zo bleef er nog iets bewaard van al het werk dat in deze productie was gaan zitten.

Het opnieuw inplannen van Ritratto in een van de komende seizoenen wordt nog een hele uitdaging. Hoe beleefde sopraan Verity Wingate, die de rol van Luisa Casati zou zingen, deze dagen?

Alle genodigden moesten worden afgezegd

“Het is een catastrofe”, zegt Wingate een dag na de afgelaste wereldpremière. “Dit heeft grote gevolgen. Wat als deze crisis nog maanden aanhoudt? En dan heb ik het nog redelijk makkelijk, want niet getrouwd, geen kinderen, geen hypotheek. Alle zangers, waar ook ter wereld, krijgen pas betaald per daadwerkelijk gezongen voorstelling, maar er is van ­Ritratto geen enkele voorstelling geweest. Dus twee maanden voorbereiding zijn niet alleen artistiek voor niets geweest, maar ook financieel. Je kunt je er niet tegen verzekeren want het is force majeur. 

“Donderdag hoorden we dat de directie van De Nationale Opera aan het vergaderen was. Het besluit werd laat in de middag genomen om de generale repetitie door te laten gaan. Maar alle genodigden, al onze gasten, moesten worden afgezegd.

“Mijn ouders zaten toen al in het vliegtuig. Ik heb het team gesmeekt om ze binnen te laten. Bij de deur stond iemand heel streng hoofden te ­tellen, maar gelukkig mochten ze naar binnen. 

‘Ze kon ons niet beloven over betaling’

“Om acht uur sprak artistiek directeur Sophie de Lint ons toe. Toen werd het pas echt duidelijk wat de gevolgen waren.  Ze kon niet zeggen wat er nu precies zou gaan gebeuren, en ze kon ons ook niets beloven over betaling. Ik probeerde het gevoel van verslagenheid te onderdrukken en de generale als een gewone voorstelling in te gaan.

“De eerste twintig minuten van de enscenering sta ik in een soort kooi te wachten in mijn schitterende, elektrische kostuum, ontworpen door Jan Taminiau. Toen de muziek klonk, toen pas daagde het me dat dit geweldige werk, dat iedereen zoveel bloed, zweet en tranen gekost had, niet door zou gaan. 

Portret van modeontwerper Jan Taminiau met de kostuums voor De Nationale Opera.Beeld ANP

“Na de voorstelling heb ik wel een traantje gelaten ja. Maar ik dacht ook meteen aan ‘Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny’, de opera van Kurt Weill die maandagavond in het festival in première zou gaan. Dat is zo’n grote productie, met zoveel meer medewerkers dan bij Ritratto. Al die mensen daar hebben er ook maanden voorbereiding in zitten.

“Sommige van mijn collega’s waren echt in shock, maar ik moet heel eerlijk zeggen dat ik ook een klein beetje opgelucht was dat de Nederlandse overheid deze stap zet. Onze gezondheid gaat ten slotte boven al het andere.

Hysterische vrouw

“Willem Jeths heeft echt een prachtig werk geschreven. Luisa Casati was een extreem hysterische vrouw, en dat hoor je terug in haar muziek. Die muziek voor haar is een mix van Strauss’ ‘Salome’,  Wagners ‘Tristan und Isolde’ en al die pure vrouwen in de opera’s van Händel. En de hamerslagen uit Mahlers Zesde symfonie zitten er ook in.

“Bij de eerste orkestrepetitie, als je de muziek eigenlijk pas echt voor het eerst hoort, waren we allemaal stomverbaasd over de schoonheid ervan. Jeths kan echt karakters in muziek vangen.  Tsja, wat nu? We waren allemaal zo blij met het resultaat. We wisten dat het goed zou worden. We voelden verantwoordelijkheid naar de componist toe, we ­wilden hem trots laten zijn op zijn baby. En nu is er niks. Nou ja, op de videoregistratie na dan. Het is iets. Maar ik hoop dit werk ooit live, in een volle zaal met reagerende mensen, te kunnen zingen. Dat is toch het allermooiste.”

Coronavirus zorgt voor financiële strop bij kunstenaars

Het is vervelend om het nu over geld te hebben, vindt hoboïste Dorine Schoon die het Platform voor Freelance Musici runt. Maar het is een feit dat de zzp’ers in de cultuursector bijzonder hard worden getroffen door de maatregelen om het coronavirus in te dammen. “Van de ene op de andere dag hebben veel mensen helemaal geen werk meer.”

Concertzalen, poppodia en theaters lopen veel geld mis nu alle evenementen zijn afgelast. Maar tienduizenden individuele kunstenaars, die niet in vaste dienst zijn, zien hun inkomsten ook schrikbarend hard teruglopen. Het gaat om schrijvers, die optredens geschrapt zien, acteurs en dansers wier voorstelling niet doorgaan, musici die voor niets hard hebben geoefend, technici op wie geen beroep wordt gedaan.  Schoon: “Als zzp’er ben je ondernemer en deze crisis geldt als een ondernemingsrisico”. Bij de Kunstenbond is vrijdag een meldpunt geopend om de schade voor zzp’ers te inventariseren. Vrijdagmiddag hadden al meer dan tweeduizend kunstenaars gereageerd.

‘Er zijn veel mensen die juist in deze periode hun halve jaarinkomen verdienen’

Voor klassieke musici is het erg zuur, dat nu net het hoogseizoen van de Matthäus- en Johannes Passion eraan zit te komen. Schoon: “Er zijn veel mensen die juist in deze periode hun halve jaarinkomen verdienen met zingen of spelen. Een aantal concerten daarvan is nu al afgelast. Velen melden 10.000 euro of meer verlies.” De Tweede Kamer onderkent het probleem en nam vrijdagavond een motie aan voor een steunpakket voor de culturele sector. 

Vandaag overlegt de Kunstenbond met minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur) over financiële steun aan kunstenaars. Peter van den Bunder van de Kunstenbond is blij dat men inziet dat deze situatie niet als ondernemingsrisico kan worden beschouwd. “We gaan met kunstenorganisaties de knelpunten inventariseren en snel met de minister in overleg hoe we die kunnen oplossen. Veel freelancers hebben weinig vet op de botten. Als er wat klussen wegvallen, hebben zij direct een serieus probleem.” 

 Zie straks de impact van een maatschappij zonder cultuur

Het stopzetten van alle cultuur is niet alleen om financiële redenen een strop. Schoon: “Bij de Nationale Opera en Ballet hebben mensen gehuild, omdat de opera ‘Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny’ niet doorgaat. Je hebt wekenlang hard gewerkt en dan komt er toch geen voorstelling. Verschrikkelijk.”

“We hebben weleens gedacht: wat als we allemaal gaan staken? Nu zien we de leegte die dan ontstaat. Al vermoed ik dat we pas over een paar weken echt ­beseffen wat de impact is van een maatschappij zonder cultuur.”

Sandra Kooke

Lees ook:

Mezzosopraan Doris Soffel zingt haar honderdste rol: We hebben dringend nieuwe opera’s nodig

Mahagonny van Kurt Weill en Bertolt Brecht is nog steeds actueel. Kijk naar onze huidige maatschappij. Egoïsme en zelfoverschatting zijn de norm. Het materiële is vele malen belangrijker dan het spirituele. Mahagonny is een epische moraliteit, zoals eigenlijk altijd bij Brecht. Ik ben met Brecht opgegroeid, hou er enorm veel van. Maar wie leest tegenwoordig nog Brecht? Hij wordt voor het gemak in dezelfde afvalemmer gegooid als het marxisme en de DDR. Maar Brecht is uitermate belangrijk, ook nu. En daarom moeten we zijn radicalisme serieus nemen, en niet afzwakken. En dus moet Mahagonny geen cabaret worden, de boodschap moet nuchter en direct zijn. Dat heeft regisseur Ivo van Hove goed aangevoeld.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden