InterviewUkrainian Freedom Orchestra

Deze Oekraïners vechten niet met wapens, maar met muziekinstrumenten

Keri-Lynn Wilson repeteert met het Ukrainian Freedom Orchestra, eind vorige maand in Warschau. Beeld AFP / Wojtek Radwanski
Keri-Lynn Wilson repeteert met het Ukrainian Freedom Orchestra, eind vorige maand in Warschau.Beeld AFP / Wojtek Radwanski

In korte tijd stelde dirigent Keri-Lynn Wilson een orkest samen van Oekraïense musici op de vlucht. Donderdagavond treedt het Ukrainian Freedom Orchestra op in Amsterdam.

Peter van der Lint

Het Ukrainian Freedom Orchestra (UFO) dat donderdagavond in het Amsterdamse Concertgebouw optreedt, bestaat pas een paar weken. De 75 musici zijn allemaal Oekraïens, zijn gevlucht voor de oorlog, vrijgesteld van militaire dienst of hebben topposities in Russische orkesten moeten opgeven. Ze vechten niet met wapens, maar met hun instrumenten.

Het orkest is een initiatief van de Canadees-Oekraïense dirigent Keri-Lynn Wilson. Ze groeide op in Winnipeg. “Daar is de grootste kolonie van Oekraïners in Canada”, vertelt ze. “Mijn betovergrootouders zijn Oekraïens, als kind sprak ik Oekraïens, vierde Kerstmis en Pasen op de Oekraïense manier en leerde de volksdansen van het land. Ik heb vaak gedirigeerd in Kiev, het voelt als thuis. De invasie was iets verschrikkelijks, ook voor mij persoonlijk. Mijn neef vecht op dit moment in de Donbas. Het gaat goed met hem ja, hij is heel sterk en hij wil strijden voor zijn land. En winnen!”

Wilson had de sterke drang om zelf ook iets te doen. Ze zag de beelden van alle vluchtelingen die in Polen aankwamen, en ze bedacht dat het prachtig zou zijn om in die groep de musici te verzamelen en samen te brengen. Wilsons echtgenoot is Peter Gelb, algemeen directeur van de Metropolitan Opera in New York. Hij regelde het praktische gedeelte en wist samen met zijn collega van de Opera van Warschau het benodigde geld te verzamelen.

‘We hebben 75 gedreven musici kunnen vinden’

“We besloten om in Warschau ons kamp op te slaan. Vandaaruit zijn we musici gaan rekruteren. De eerste trompettist van de Opera van Warschau is een Oekraïner, en hij bleek veel contacten te hebben. Verder vonden we vluchtelingen uit Lviv, Kiev, Charkov en Odessa, en door de Europees/Oekraïense diaspora zijn er redelijk wat goede musici in Europese orkesten terechtgekomen. Zo speelt met ons een contrabassist uit het Concertgebouworkest mee. We hebben voor het UFO op die manier 75 prachtige en gedreven musici kunnen vinden.”

De Nederlands-Oekraïense pianiste Anna Fedorova zal met het UFO Chopins ‘Tweede pianoconcert’ spelen. Beeld AFP
De Nederlands-Oekraïense pianiste Anna Fedorova zal met het UFO Chopins ‘Tweede pianoconcert’ spelen.Beeld AFP

Er zijn geen audities gehouden, vertelt Wilson, omdat de musici allemaal al bewezen kwaliteit hebben. “Op 18 juli kwamen we voor het eerst samen in Warschau, en hadden we tien dagen tot ons eerste optreden. In tien dagen een orkest vormen is een hele opgave, ook al heb je alleen maar uitstekende musici. Het gaat uiteindelijk om de samenklank.

“Het was wat dat betreft een sprong in het diepe. Maar de musici voelen zich zo vereerd en gelukkig dat ze dit mogen en kunnen doen. We zijn trotse muzikale soldaten en voelen ons gesterkt door alle respons uit de zalen in Warschau, Londen, München en Berlijn, die we op onze tournee al hebben aangedaan. Daar krijg je een enorme adrenalinestoot van, ook al zijn we nog zo uitgeput van het vele reizen deze dagen.

“Het programma is met zorg samengesteld. De Zevende symfonie van de Oekraïense Valentin Silvestrov, op z’n 84ste gevlucht naar Berlijn. Wij dragen deze muziek aan alle slachtoffers op. Het Tweede pianoconcert van de Pool Chopin is een vriendelijk gebaar naar het land waar we met dit project zijn begonnen.

“Bovendien heeft Rusland Polen heel lang gezien als een land dat geen bestaansrecht had. De aria uit Beethovens Fidelio gaat over hoop en in Dvoráks Negende symfonie hoor je alleen maar hoop en vertrouwen in de toekomst.”

Geen vaarwel na laatste concert

Wilson is over die toekomst overigens niet erg positief gestemd. “De oorlog sleept zich voort. Misschien is er voor UFO daarom wel een toekomst. We voelen ons zo geïnspireerd en zijn op een missie. In het orkest is veel kameraadschap en harmonie ontstaan, en ze spelen allemaal zo onvoorstelbaar goed.

“Ik denk dus niet dat we na ons laatste concert in Washington op 20 augustus vaarwel tegen elkaar zullen zeggen. Er wordt gedroomd van een toekomst voor UFO. Twee andere neven van mij zijn vrijwilliger voor het Oekraïense leger. Ze staan elke morgen gedemoraliseerd op, maar ook geïnspireerd om deze oorlog koste wat kost te winnen. Vanuit die gedachte zijn wij als orkest er ook nog wel even, schat ik zo in.”

Het Ukrainian Freedom Orchestra speelt donderdagavond om 20.00 uur in het Concertgebouw.

Lees ook:

De muzikale vuisten tegen de oorlog in Oekraïne zorgen steevast voor stampvolle zalen

Empathie in de concertzaal. De benefietconcerten voor Oekraïne zijn populair. De Nationale Opera en Het Nationale Ballet bundelden zondag hun artistieke arsenaal voor een indrukwekkende avond in stilte en duisternis.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden