Deze niet-westerse voorgangers komen ons het geloof brengen

Avin KunnekkadanBeeld Jorgen Caris

Het aantal christelijke migrantenkerken stijgt, het priestertekort neemt toe. Gevolg: ons liberale landje telt steeds meer christelijke voorgangers uit niet-westerse culturen. Hoe wortelen zij hier?

Het was in het begin best een cultuurshock, erkent pater Avin Kunnekkadan van parochie De Goede Herder in Schiedam. De stiptheid van Nederlanders: afspraak is afspraak. De directheid ook. "Als je op straat zegt: 'Mag ik u wat vragen', is het antwoord soms kortweg 'Nee'. Dat maak je in India niet mee. Nederlanders hebben horloges, Indiërs de tijd, zeg ik altijd. Een agenda? Die heb ik pas sinds ik hier ben."

Kunnekkadan (57) was priester in de katholieke Indiase deelstaat Kerala, toen zijn congregatie, het Gezelschap van het Goddelijk Woord, hem in 2005 uitzond naar Nederland. Officieel is hij missionaris. "Niet om te bekeren. Nederlanders zijn christen genoeg. Er is hier veel onderlinge liefde en edelmoedigheid. Men helpt elkaar graag en zamelt ijverig in voor goede doelen. Nee, mijn missie is om mensen weer als één grote familie bij elkaar te brengen. Er is veel eenzaamheid. Ik wil graag een bruggenbouwer zijn tussen generaties, in en buiten de kerk."

Ook in de kerk gaat het er anders aan toe dan in India. "Ha! Een mis mag hier niet langer dan vijf kwartier duren. In India is dat wel anders. Daar ligt het accent meer op het hart, hier op het hoofd. Een verbinding tussen beide is het beste."

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld Jorgen Caris

Wat hij in Nederland waardeert is de openheid. "Als je hier homo bent of prostituee hoef je dat niet geheim te houden, zoals in India." Over het homohuwelijk heeft hij geen oordeel - "Dat is aan de bisschoppen" - maar ook homo's zijn bij hem van harte welkom. "Ze zijn anders, maar evengoed kinderen van God. Ze horen bij de katholieke familie."

Over een andere liberale verworvenheid, de Euthanasiewet, zegt hij: "Moeilijke kwestie. Als je jarenlang kanker hebt... Pas kwam een oude, ernstig zieke parochiaan naar me toe om te praten over euthanasie. Met de hele familie hebben we het erover gehad. Als pastor heb ik gezegd: steun en help elkaar, pijn en lijden horen bij het leven. Er is geen euthanasie toegepast. Achteraf was de familie mij dankbaar."

Een ander verschil: alles in Nederland is tot in detail geregeld. Dat merkte Kunnekkadan bij de inburgeringscursus, waar hij leerde hoe hij moest pinnen en bellen. Glimlachend: "Ik ben gepromoveerd theoloog, en dan gaan ze je vertellen hoe je een treinkaartje moet kopen."

Open en vrij

Dominee José Fontes kijkt positief terug op zijn inburgering. "Ik ken Nederland en zijn geschiedenis nu goed. Een open en vrij land met vele mogelijkheden. Je kunt qua opleiding, werk en levensstijl worden wie je wilt zijn."

Fontes (41) kwam in 2004 vanuit Kaapverdië naar Nederland, waar zijn vrouw al woonde. In Rotterdam is hij parttimepredikant van de Kerk van de Nazarener, maar de kost verdient hij op de administratie van de Marsfabriek in Oud-Beijerland. "In het bijbelboek Matteüs zegt Jezus: 'Gij hebt het om niet ontvangen, geeft het om niet'. Daarom wil ik geen salaris voor mijn predikantschap ontvangen."

Fontes schrok een beetje van het ongeloof in Nederland. "Jullie waren eeuwenlang een zeer protestantse natie, maar nu is het een ongodsdienstig land. Iedereen is heel erg bezig met zichzelf, zijn eigen werk en eigen kleine kring, maar spiritueel zit de deur op slot."

Fontes treft hier naar eigen zeggen veel wanhoop aan. "Hoeveel telefoontjes ik niet krijg van mensen die geen zin meer hebben in het leven, voor wie de geestelijke druk te zwaar wordt. De stress is hier veel groter dan in Kaapverdië. In mijn geboorteland hebben ze het over morabeza: land van liefde. Niemand heeft het druk bij ons, je bent altijd welkom. Hoe noordelijker je komt, hoe moeilijker het wordt om vriendschap te sluiten."

Tekst loopt door onder de foto

Beeld Jorgen Caris

De liberale ethiek in Nederland doet hem pijn. "Tja, euthanasie. Ik geloof dat God het leven geeft en neemt. Verder, ik heb veel homo's in mijn vriendenkring, maar zal als predikant geen homohuwelijk inzegenen, omdat ik denk dat dat tegen Gods bedoeling is. Daarmee veroordeel ik niet de keuze van mensen. God houdt van iedereen en geeft ons de vrijheid om te kiezen."

De Kerk van de Nazarener in Rotterdam is een mengelmoesje van Nederlands en Portugees sprekende protestanten. Fontes preekt er om de andere zondag, en wel in het Portugees. "Het gaat er hier wat formeler aan toe dan in Kaapverdië. Daar is het klappen, uit volle borst zingen en halleluja roepen. Hier zitten de gelovigen strak in de kerkbank, de Kaapverdianen niet uitgezonderd. En ook in onze kerk komen helaas steeds minder jongeren."

Er zit ook een schaduwkant aan de migrantenkerkjes die in Nederland als paddenstoelen uit de grond schieten. Fontes: "De organisatie en de controle zijn vaak niet best. Dat kan ongerechtigheden uitlokken, zoals een greep in de kas."

Evangeliseren

Anton Qin (49), voorganger van de Christelijke Gemeente in Rotterdam, ziet een positief onderscheid. "De migrantenkerken gaan meer de straat op om te evangeliseren. De traditionele Nederlandse kerken zijn vaak naar binnen gekeerd. Door de migranten krijgt de kerk weer een publiek gezicht in Nederland." Een ander verschil, volgens Qin: "In Nederlandse kerken gaat het vooral over de liefde en de genade van God. Bijna nooit over zijn rechtvaardigheid, terwijl God toch ook streng kan zijn tegen de zonde."

Qin kwam tot geloof toen hij in 1995 op straat een evangelist trof van de Pinkstergemeente. In dat jaar was hij vanuit China naar Nederland gekomen, zijn oom en tante in Almere achterna. Hij studeerde een jaar Nederlands aan de Erasmus Universiteit - een verplichte inburgeringscursus bestond nog niet - en haalde daarna zijn ingenieursdiploma aan de Hogeschool Rotterdam.

Hij werkte als softwareprogrammeur en had een eigen voedingsbedrijf. Maar het werd uiteindelijk de theologie: een internetcursus van vier jaar. In 2007 vertrok hij als zendeling naar China en sinds 2010 is Qin voorganger van de Christelijke Gemeente, die grotendeels uit Chinezen bestaat en hun soms Nederlandse partners. "Wij behoren niet tot een bepaalde richting", zegt Qin. "We zijn protestants noch katholiek, gewoon christelijk. Ook daarin verschillen we van Nederlandse kerken."

Respectvol

Gelukkig gaan al die kerken respectvoller met elkaar om dan vroeger, merkt Qin, maar eigenlijk zou er volgens de Bijbel maar één kerk moeten zijn. Met zijn hand op de Chinese Bijbel: "In China komen veel mensen tot geloof, ondanks de atheïstische overheid. Nederland kent meer godsdienstvrijheid, maar het geloof gaat achteruit: samenwonen zonder trouwen, coffeeshops, casino's. Toen ik in Nederland kwam, waren de winkels nog dicht op zondag, nu zijn ze open. De cultuur is hier sterk in verandering. Maar God kan voor een revival zorgen, zoals in China."

Hij voelt zich deels thuis in Nederland, deels niet. "Het milieu is hier goed geregeld, veel beter dan in China. En ik waardeer het directe van Nederlanders. Ze zijn betrouwbaar en houden zich aan de regels. Chinezen gaan makkelijker met regels om. Er is een groot grijs gebied. Wat ik in mijn geboorteland meer waardeer, is de familieband, de vriendschap. Chinezen lenen onderling geld, niet bij de bank."

Ja, Nederland is een mooi land om te wonen, vindt Qin. "Maar een christelijke natie? Nee, dat niet".

Aparte inburgering

Zo'n twaalf jaar lang, tot eind 2014, waren voorgangers uit het buitenland verplicht om in Nederland, naast de reguliere inburgeringscursus, een apart traject voor geestelijke bedienaren af te leggen. De overheid beoogde daarmee deze geestelijken meer begrip voor de seculiere Nederlandse samenleving te laten krijgen en etnische groepen beter te laten integreren. In 2013 werd die aanvullende cursus bij wet wegbezuinigd. Kennisinstituut Cinop in Den Bosch, dat het traject verzorgde, stelde in het Tijdschrift voor Religie, Recht en Beleid de retorische vraag: "Wat nu als een geestelijke bedienaar, volgens de Kamer, weer onvoldoende op de hoogte blijkt van onze democratische grondbeginselen? In ons programma stond de dialoog tussen godsdiensten centraal. Dat kapitaal is nu vernietigd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden