Deze drogredenen gebruiken voor- en tegenstanders van de sleepwet

Een still uit de GroenLinks-video tegen de sleepwet. Beeld GroenLinks

Door het raadgevend referendum over de inlichtingenwet (Wiv) is er de afgelopen weken stevig gedebatteerd over de inlichtingendiensten. Voor- en tegenstanders van de wet probeerden kiezers te overtuigen, maar beide kampen maakten volop gebruik van drogredenen. Een terugblik op de campagne.

Tegenstanders: onder die nieuwe wet gaat de AIVD meekijken met alles wat je doet

Een vrouw klapt tijdens het ontbijt haar laptop open. Haar webcam verandert in een oog dat de kamer begint te scannen. Ergens in een anoniem kantoorpand zit een AIVD'er live mee te kijken.

De beelden komen uit een campagnefilmpje van GroenLinks met de titel 'Word wakker zonder sleepwet'. De boodschap: niemand wil toch dat zo'n man zomaar mee kan kijken met alles wat we online doen? Nee, dat wil niemand. Maar het klopt ook niet. De AIVD en MIVD mogen onder de nieuwe wet niet elke willekeurige Nederlander afluisteren van het ontwaken tot het slapengaan. Ze mogen wel op grotere schaal dan nu het geval is internetverkeer onderscheppen en doorzoeken op basis van bepaalde kenmerken, zoals een locatie.

Is de vrouw in het GroenLinks-filmpje volgens de diensten een potentiële terrorist? Dan is het een ander verhaal. Dan mogen de diensten na toestemming van de minister dingen als hacken, aftappen of schaduwen.

Oordeel: overdrijving

De tekst loopt door onder de GroenLinks-video.

Voorstanders: De nieuwe wet moet wel, want de oude is hopeloos verouderd

Hoe overtuig je iemand om voor de nieuwe Wiv te gaan stemmen? Door te overdrijven hoe achterhaald die oude wet is, moet premier Mark Rutte hebben gedacht. Tijdens het wekelijkse gesprek met de NOS afgelopen vrijdag zei hij dat de diensten op dit moment überhaupt niet op de internetkabel verkeer mogen onderscheppen, terwijl vrijwel alle communicatie tegenwoordig via die kabel loopt. Dat klopt niet. De AIVD en MIVD mogen al gericht bepaalde personen of organisaties tappen, ook via de kabel. Ongericht internetverkeer onderscheppen, dát mag volgens de oude wet niet.

Oordeel: overdrijving

Voor- en tegenstanders: je kiest tussen privacy en veiligheid

Zoals het vaak gaat in de discussie over privacy, lijkt het net of er maar twee keuzes zijn. Je bent voor veiligheid of je bent voor privacy. De afgelopen campagne kwam deze tegenstelling aan beide kanten van de campagne aan de orde. Maar het is niet waar dat iedereen die voor de wet is, zijn privacy totaal overboord gooit.

Of andersom: dat mensen die tegen stemmen liever een aanslag laten gebeuren dan dat ze wat van hun privacy opgeven. De tegenstelling tussen veiligheid en privacy schept misschien wel wat duidelijkheid in de ingewikkelde wet, maar is een vals dilemma.

Oordeel: vals dilemma

Voorstanders: Google en Facebook doen het ook

Rob Bertholee, hoofd van de AIVD, had afgelopen weekend in verschillende mediaoptredens een boodschap voor de tegenstanders van de nieuwe wet: "Kijk wat bijvoorbeeld Facebook, Google, Twitter en Tinder allemaal over je weten en vraag je af of je je zorgen maakt over de juiste zaken". Een vorm van een jij ook-argument, eigenlijk meer een hun ook-argument: door te wijzen naar wat de commerciële partijen allemaal verzamelen over gebruikers, lijkt dat wat de geheime diensten doen een stuk minder erg. Maar over de verzameldrang van Facebook en Google gaat het referendum van vandaag helemaal niet. Dat gaat over de vraag of de nieuwe Wiv deugt of niet.

Oordeel: jij ook-argument 

Tegenstanders: Uit onderzoek blijkt dat de nieuwe wet aanslagen niet zal voorkomen

De Piratenpartij somt in een campagnefilm op waarom iedereen tegen de nieuwe wet zou moeten stemmen. Zoals: "Onderzoek heeft aangetoond dat deze willekeurige manier van afluisteren niet effectief is tegen terrorisme". Maar welk onderzoek dat is, en of het werd uitgevoerd door iemand met gezag, wordt er niet bij vermeld. Als kiezer is het dus lastig zo'n argument te wegen. Helemaal als voorstanders precies het tegenovergestelde beweren: het ongericht kunnen onderscheppen van internetverkeer gaat Nederland juist veiliger maken.

Oordeel: beroep op autoriteit

Twijfelt u nog wat u vandaag moet stemmen bij het referendum? Dit zijn de vijf belangrijkste dilemma's rond de 'sleepwet' én de argumenten van voor- en tegenstanders. 

Lees hier het interview met een van de studenten achter het sleepwet-referendum

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden