Deze dominee is Oprah's nieuwe goeroe, de spirituele Dr. Phil

Voorganger Rob Bell bij de opnamen van zijn televisieprogramma. Beeld Harpo Studios
Voorganger Rob Bell bij de opnamen van zijn televisieprogramma.Beeld Harpo Studios

Rob Bell is de naam. Evangelicaal voorganger en veelbesproken auteur. De 44-jarige Amerikaanse sterdominee presenteert vanaf deze maand een programma op de zender van Oprah Winfrey en treedt daarmee in de voetsporen van Dr. Phil en Dr. Oz. Wie is Oprah's nieuwe goeroe?

Hij spreekt zelden over zonden en hamert er niet op dat christenen alleen verlost worden als ze Jezus aannemen als verlosser. Bij hem geen donderpreken over zedeloosheid of vlammende betogen tegen het homohuwelijk. Rob Bell praat veel liever over vergeving, rust vinden en zorgen voor armen en zwakken.

De theologische scherpslijpers in evangelicaal Amerika vinden zijn theologie veel te zoet. Hoe kun je nu het evangelie verkondigen als je zelden spreekt over het gevaar van de duivel? Toch kunnen ook zij er niet onderuit: Bell, die lange tijd een pionierende kerk leidde in de noordelijke Amerikaanse biblebelt, groeide de laatste tien jaar uit een van de populairste voorgangers van het land. Zijn boeken zijn consequent bestsellers en de theologische filmpjes die hij verkocht aan kerken en jeugdgroepen bereikten een enorm publiek.

Het echtpaar Bell. Beeld Harpo Studios
Het echtpaar Bell.Beeld Harpo Studios

TIME Magazine zette hem drie jaar geleden op de lijst met de 100 meest invloedrijke mensen ter wereld. De meeste Amerikaanse sterdominees bereiken zulke faam alleen wanneer hun diensten worden uitgezonden op de landelijke televisie. Bell moest het doen met boeken, filmpjes op dvd en een podcast. Zijn succes lijkt bijna toeval.

In evangelicaal Amerika zorgt Bell voor tweespalt. Zijn preek- en schrijfstijl zijn onmiskenbaar aanstekelijk en een groot deel van zijn boodschap past keurig binnen het traditionele evangelicale christendom. Dat laatste hoeft niet te verbazen, want Bell studeerde aan het Fuller Theological Seminary, een van de conservatieve hofleveranciers van evangelicale theologen.

'Hel bestaat niet'
Tegelijk strijkt hij conservatieven tegen de haren in. In 2011 was hij maandenlang onderwerp van discussie omdat hij in zijn boek 'Love Wins' (in het Nederland 'En de meeste van deze is... Liefde') stelde dat de hel niet bestond. Wie de Bijbel goed leest, moest volgens Bell toegeven dat er niet zoiets is als een plaats waar zondige mensen eeuwig moeten boeten.

De hel zou zich wel manifesteren op aarde: in het leven van het kind dat geen eten heeft of de vrouw die wordt mishandeld. De situatie waarin de duisternis ons in de greep heeft, dat is de hel. In bijvoorbeeld de Protestantse Kerk in Nederland zou zulke theologie geen opschudding veroorzaken. In de meer vrijzinnige kringen is die theologie zelfs gemeengoed.

Zonder hel geen Jezus
Echter: evangelicaal Amerika raakte er niet over uitgepraat. Critici zien hem sindsdien als een dwaalleraar. Zonder hel geen duivel, zonder duivel geen verlossing en zonder verlossing geen Jezus, rederen zij. Dat de dominee zich later uitsprak vóór het homohuwelijk, zal ook niet geholpen hebben.

Twee jaar geleden verliet Bell zijn kerk in Michigan en verhuisde hij naar Los Angeles. Inmiddels is duidelijk waarom: hij gaat samenwerken met televisiekoningin Oprah Winfrey. Die is gestopt met haar dagelijkse talkshow, maar presenteert nog wel een programma over spiritualiteit. Vorig jaar nodigde zij Bell al uit en zette ze zijn nieuwe boek op haar lijst met aanraders.

Vanaf 21 december mag Bell iedere zondagavond op Oprah's vrouwenzender OWN een soort talkshow presenteren. Eerder viel die eer te beurt aan psycholoog Dr. Phil en medicus Dr. Oz. Zij bewezen dat het Oprah-stempel een wereldwijde doorbraak kan betekenen. Hun programma's worden inmiddels in talloze landen uitgezonden. Wat er in The Rob Bell Show precies gaat gebeuren is nog even geheim.

Jezus, Boeddha en Deepak Chopra
Dat hij liever spreekt over de spirituele kant van het christelijk geloof dan over systematische theologie, komt bij Oprah goed van pas. Zij hijst al jaren allerlei spirituele gidsen op het schild - van filmsterren die een goed verhaal hebben tot de dalai lama en auteur Deepak Chopra. Haar theologie is moeilijk te grijpen. Ze citeert Jezus en Boeddha, maar ook de talloze zelfhulpboeken die ze in haar show heeft aanbevolen.

Oprah's prediking draait om zelfverwerkelijking en het verzorgen van de 'ziel', al is niet altijd duidelijk wat ze daaronder verstaat. Toch is er wel een duidelijke kern: positiviteit, zelfverwerkelijking en verlossing van ellende.

Is Oprah een christen? "Bijna niemand heeft me zo veel geleerd over wat Jezus ons te bieden heeft, wat voor leven Jezus voor ons wil, dan zij", vertelt Bell aan persbureau Religion News Service. "Het woord 'christen' heeft zo veel baggage. Die vraag wil ik niet voor een ander beantwoorden. Maar als Jezus praat over het volledige heilige leven, dan denk je toch: dit is waar hij het over heeft."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden