Oegandese mensenrechtenadvocaat Fred Mukasa in het Oosterpark in Amsterdam.

InterviewOeganda

Deze advocaat diende in Den Haag een klacht in tegen de president van Oeganda, nu vreest hij wraak

Oegandese mensenrechtenadvocaat Fred Mukasa in het Oosterpark in Amsterdam.Beeld Maartje Geels

De mensenrechtenadvocaat Fred Mukasa durft niet meer terug naar Oeganda nu bekend is dat hij bij het Internationaal Strafhof een klacht indiende tegen zijn president.

In een Amsterdams bruin café tegenover het Oosterpark zit Fred Mukasa, mensenrechtenadvocaat uit Oeganda. Ondanks zijn hartelijke lach is hij gespannen. Mukasa kwam begin februari naar het advocatencongres Innovating Justice in Den Haag. Maar de eigenlijke reden voor zijn komst was een bezoek aan het Internationaal Strafhof (ICC) om een klacht in te dienen tegen de president van Oeganda, Yoweri Museveni wegens misdaden tegen de menselijkheid.

Zijn gesprekken met aanklagers en een rechter bij het Strafhof lekten uit. Mukasa ontmoette de ambassadeur van Oeganda bij de Europese Unie, Mirjam Blaak Sow, op het congres. De van oorsprong Nederlandse bedreigde hem, zegt Mukasa. “Ze zei dat ik mijn land had verraden. Ze maakte mij duidelijk dat ik nu in grote problemen zat.” Hij durft niet meer terug naar zijn land.

‘Martelen is in Oeganda heel gewoon’

De ambassadrice reageert verbaasd als ze wordt geconfronteerd met de beschuldiging van Mukasa. Ze heeft hem inderdaad ontmoet op het advocatencongres en kort gesproken. “Dat soort uitspraken, zoals landverraad, krijg ik niet over mijn lippen”, zegt Blaak Sow verontwaardigd. “Als ambassadeur ben ik er voor alle Oegandezen, ook voor tegenstanders van de regering.”

Mukasa gelooft daar niets van en vreest bij terugkeer onmiddellijk te worden gearresteerd. “Ik verdwijn meteen in de gevangenis en martelen is in Oeganda heel gewoon. Mijn leven loopt gevaar. Ook in Nederland.” Blaak Sow vindt dat regelrechte onzin. “Hij kan gewoon terug naar Oeganda en loopt daar geen enkel risico”, zegt ze gedecideerd.

Mukasa is bovendien verbaasd dat zijn geheime gesprekken met het Internationaal Strafhof in Oeganda bekend zijn. Hij verwijt het ICC de geheimhouding te hebben geschonden. Zijn argwaan was al groot omdat hij al eerder diverse keren schriftelijk aan het Strafhof vroeg om een onderzoek naar Museveni. Hij stuurde bewijs mee in de vorm van getuigenissen, video’s en foto’s. “Ik kreeg nooit antwoord, daarom ben ik zelf naar Den Haag gegaan.”

Fred Mukasa diende bij het Internationaal Strafhof een klacht in tegen zijn president.Beeld Maartje Geels

Twee jaar bewijs verzamelen

De zaak gaat over een slachtpartij in de stad Kasese in de Rwenzori-­regio in West-Oeganda in 2016, waarbij soldaten vele tientallen mensen doodden en tweehonderd getrouwen van de lokale koning Omusinga Charles Mumbere van het Buganda koninkrijk gevangen namen. De koning is daarbij ook gearresteerd en zit nog steeds vast. In het gebied zijn al lang grote spanningen, mede door rebellengroepen die vanuit Rwanda, Congo en Oeganda in Kasese opereren. “Museveni deed daar weinig tegen, maar stuurde wel het leger op de bevolking af die tegen het geweld protesteerde.”

Mukasa wil dat de slachting in Kasese door het Internationaal Strafhof wordt onderzocht en dat Museveni wordt vervolgd. Twee jaar werkte hij met een team van meer dan tien advocaten aan het verzamelen van bewijzen, maar tot zijn grote teleurstelling doet het Strafhof er tot nu toe niets mee. Het Strafhof wil, volgens hem nu meer bewijs. “We gaan dat verzamelen, maar zullen de bewijzen meteen online publiceren, zodat niemand er meer om heen kan en het ICC onder druk komt te staan om Museveni aan te klagen.”

Geduchte reputatie

Mukasa heeft in Oeganda een geduchte reputatie. Hij won rechtszaken over landroof door generaals. Ook de salarisverhoging en hogere bonussen voor parlementariërs hield hij via de rechter tegen. Hij stond lhbt-cliënten bij in een land waar homoseksualiteit streng verboden is.

Maar de druk neemt nu wel erg toe. Zijn vrouw en kinderen in Kampala kregen bezoek van de politie. Het kantoor van zijn broer, die aan het hoofd staat van een organisatie die opkomt voor onderdrukten – onder wie LHBT’ers – heeft een huiszoeking gehad. Daarbij zijn veel documenten en computers meegenomen met namen van homo’s, lesbiennes en transgenders. “Als advocaat stond ik die lhbt’ers bij.”

Nu bekend is dat hij Museveni wil laten vervolgen voor misdaden tegen de mensheid is volgens hem zijn krediet op in Oeganda. “De druk op mij is erg groot. Ik weet niet hoe het verder moet.” Hij heeft Nederland gevraagd zijn visum te verlengen dat op 17 maart afloopt. Asiel aanvragen wil hij niet. “Die procedure duurt heel lang en dan kan ik mijn werk niet doen.” Met een verlenging van zijn visum koopt Mukasa tijd om naar een echte oplossing te zoeken.

Lees ook:

Nederland staakt hulp Oegandese regering om homowet.

Nederland schort een deel van de financiële hulp aan Oeganda op. Minister Liliane Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) laat daarmee haar afkeuring blijken van de anti-homowet die de Oegandese president Yoweri Museveni vandaag ondertekende.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden