Deurwaarder moet zijn personeel beter beschermen

Agressie hoort ook niet bij dit vak, vindt Arbeidsinspectie

Scheldpartijen, dreigementen, soms klappen; "Het hoort bij het werk", zeggen gerechtsdeurwaarders. Maar daar neemt de arbeidsinspectie geen genoegen mee. Ze vindt dat deurwaarderskantoren hun personeel onvoldoende beschermen tegen mensen met een kort lontje en zet hun de pin op de neus.

Ze moeten hun leven beteren door medewerkers te trainen hoe om te gaan met agressie en andere maatregelen. Komen er dit jaar bij herinspecties opnieuw tekortkomingen aan het licht, dan krijgen ze lik op stuk: een boete.

De branche springt er negatief uit, vergeleken bij andere recent onderzochte sectoren met een publieke taak, zoals gemeentelijke sociale diensten. Bij vier op vijf gerechtsdeurwaarders constateerde de Inspectie overtredingen op het agressiebeleid, blijkt uit haar jongste rapport. Ze deed afgelopen jaar gerichte controles bij 125 grote en kleine deurwaarderskantoren. Bij 103 waren zaken niet op orde.

Deurwaarderskantoren hebben hun eigen normen voor wat wel en niet acceptabel is, stellen de inspecteurs vast. "Werkgevers én werknemers vinden anno 2014 nog steeds dat agressie erbij hoort." Vaak ontbreken voorlichting en training om die houding te veranderen. Te vaak laten organisaties het over aan de werknemer, luidt de kritiek. Al eerder werden de gerechtsdeurwaarders hiervoor op de vingers getikt, "maar de situatie is nauwelijks verbeterd".

Als er agressie- of geweldincidenten zijn geweest of in de toekomst worden verwacht, dan is een werkgever verplicht maatregelen te nemen om die te voorkomen en de gevolgen - langdurige uitval - te beperken. Dat staat in de Arbo-wet. Zo moeten risico's worden geïnventariseerd en een procedure worden afgesproken voor het melden van incidenten.

Voorzitter Wilbert van de Donk van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) is blij met het rapport dat "agressiebeleid hoog op de agenda zet". Direct na de inspecties zijn al maatregelen genomen. Zo hebben onafhankelijke auditoren opdracht gekregen extra te letten op de protocollen die bedrijven hebben om met agressie om te gaan.

Medewerkers van deurwaarderskantoren krijgen vaak te maken met 'normoverschrijdend gedrag', erkent Van de Donk. "Als iemand diep in de schulden zit en er wordt beslag op zijn loon gelegd of hij dreigt zijn huis te worden uitgezet, dan kunnen emoties hoog oplopen." De gerechtsdeurwaarders zijn er zelf wel op getraind om te deëscaleren, maar het kan altijd beter, zeker waar het medewerkers op kantoor of aan de telefoon betreft, meent hij.

Bij de vijf miljoen huisbezoeken jaarlijks is fysieke agressie een uitzondering. Toch maakt de beroepsorganisatie zich juist zorgen over deze incidenten. Er ligt een wetsvoorstel om gerechtsdeurwaarders bij risicovolle opdrachten zoals huisuitzettingen niet langer te laten vergezellen door een agent met de bevoegdheid van hulpofficier van justitie. Een goedkopere gemeenteambtenaar, een bijzondere opsporingsambtenaar (boa) met veel minder bevoegdheden zonder inzage in dossiers, zou voldoende zijn.

Toen vorig jaar op dezelfde dag een gerechtsdeurwaarder die beslag kwam leggen werd beschoten, en een collega bij een ontruiming te maken kreeg met een bewoner die zijn huis vol gas liet lopen, riep de KBvG toenmalig minister Opstelten (veiligheid en justitie) nogmaals op het wetsvoorstel in te trekken. Dat is tot op heden niet gebeurd. "Als je in de loop van een geweer kijkt, heeft dat een enorme impact", vertelt Van de Donk, die de getroffen collega nog geregeld spreekt.

Een grote klacht van de deurwaarders is dat hun aangiftes van agressie en geweld niet serieus worden genomen. "Soms wordt het niet eens opgenomen en lang niet altijd wordt de dader vervolgd. Dat moedigt natuurlijk niet aan om zaken te melden", constateert Van de Donk. "Vergeet niet dat gerechtsdeurwaarders als onderdeel van de rechterlijke macht zaken afdwingen die mensen hebben nagelaten vrijwillig te doen. Hun komst kan doorgaans niet op applaus rekenen."

Ook corporatie moet agressiebeleid verbeteren

De Arbeidsinspectie heeft ook het agressiebeleid bij woningcorporaties, gemeenten en - voor het eerst - de Belastingdienst onder de loep genomen. Daar schort eveneens het een en ander aan de maatregelen om medewerkers te beschermen. Gemeenten hebben de zaken redelijk op orde, maar ondanks eerdere kritische rapporten is de situatie bij een aantal corporaties niet verbeterd. De Inspectie heeft de indruk "dat het management geen verantwoordelijkheid neemt". Ze wijst ook op maatschappelijke veranderingen die invloed hebben op de risico's voor werknemers. Zo wonen groepen zoals psychiatrische patiënten en drugsverslaafden langer thuis en tegelijkertijd is de speelruimte voor coulance minder want nieuwe regels dwingen tot strengere handhaving. Publieke diensten moeten daar meer rekening mee houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden