'Detectiepoortjes op scholen nabij'

Nederland gaat stapsgewijs lijken op de Amerikaanse samenleving, zegt PvdA-kamerlid Jacques Tichelaar. Binnenkort hebben ook wij detectiepoortjes, camera's en politieagenten op school.

DEN HAAG - ,,Te schokkend voor woorden'', noemt Tichelaar de demonstratie donderdag van vrienden van de verdachte van de moord op de Haagse leraar. Met een bord 'We love Murat!' stonden ze voor de school. ,,Het doet me denken aan het groepje jongens dat juichend door de straten ging na de aanslag op de Twin Towers. Ik kan me niet voorstellen dat de Turkse gemeenschap dit gedrag goedpraat. Deze moord kun je niet verheerlijken.''

Als ex-schooldirecteur en voorzitter van de Algemene Onderwijsbond houdt Tichelaar zich al jaren bezig met de veiligheid op scholen. Hij kan het gedrag van de jongens alleen verklaren vanuit hun culturele achtergrond. ,,In de Turkse en Marokkaanse gemeenschap zijn eer en goede naam belangrijk. Als een man iets fout doet, wordt er zolang over gepraat tot het gedrag kan worden goedgepraat. Maar voor deze daad is geen rechtvaardiging in de Nederlandse rechtsstaat.''

Tien jaar geleden vond het eerste geweldsincident plaats op een Haagse mavo. Er wordt over gezwegen, maar sindsdien is de situatie op scholen slechts verslechterd, vindt Tichelaar. Ondanks studies, rapporten en adviezen. Vooral verbaal geweld tegen leerkrachten is schering en inslag, zegt hij. Er is sprake van een breed maatschappelijk probleem. Tichelaar: ,,Vrijwel altijd zijn leerlingen die moeilijk op school zijn, ook een probleem voor ouders en een bekende van de wijkagent of de riagg.''

Hij heeft met verbazing de discussie bezien dat men niet begrijpt hoe een scholier illegaal aan een pistool kan komen. ,,Wat een naïviteit! Aan een pistool is gemakkelijk te komen. Het mag niet, maar wij kopen als volwassenen toch ook illegaal vuurwerk in België. Dat mag ook niet! Waarom zouden jongeren zich dan aan de regels houden? We hebben niet eens door wat voor een voorbeeld wij zelf geven.''

De PvdA'er is overtuigd dat Nederland, net als Amerika, binnenkort op scholen detectiepoortjes, camera's en politieagenten krijgt. ,,Die fase is nabij. Ook al helpt het niet, want het aantal incidenten neemt niet af in Amerika'', zegt Tichelaar. Hij is onlangs nog in New York geweest, waar een lijst is gepubliceerd van de gewelddadigste scholen. Sindsdien lopen er agenten op deze scholen.

Volgens hem is er nu onder de leerkrachten een debat om het over een andere boeg te gooien. ,,Zij willen dat de ouders veel meer op hun verantwoordelijkheid als opvoeder worden aangesproken.'' De aanleiding is dat leerkrachten het onderspit delven ten opzichte van leerlingen die zich misdragen. Tijdens zijn jaren bij de onderwijsbond heeft hij tientallen voorbeelden meegemaakt. ,,Een jongen die diverse vrouwelijke leerkrachten bij de keel greep en poogde te wurgen, werd van school gestuurd. Maar de vader stapte naar de rechter en die besloot dat de jongen weer moest worden toegelaten op school. Het gevolg was dat de betrokken docenten in de WAO belandden. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?''

De PvdA'er vindt dat niet de politiek, maar de school, de docenten en de ouders samen eerst zelf de veiligheid op school moeten zien te verbeteren. Daar kan nog veel aan worden gedaan. Tichelaar: ,,Docenten moeten er ook zelf eens voor uit komen, dat ze worden gepest of bedreigd, of bang zijn voor bepaalde leerlingen. Maar dat gebeurt niet. Een leerkracht die dat tegen collega's zegt, wordt namelijk meteen als een mietje gezien en ongeschikt voor zijn werk.''

,,En een schooldirecteur zegt meestal: het is heel ernstig allemaal, maar zwijg er alstublieft over, want anders komt de goede naam van de school in gevaar.''

Tichelaar: ,,Denk je eens in wat het betekent als een paar leerlingen elke zaterdagochtend tegenover je huis gaan staan en bedreigingen uiten en je kunt er niet over praten. Docenten op dit soort scholen zijn heel erg eenzaam, want zo blijft het steeds hun eigen probleem in plaats van een gemeenschappelijk probleem.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden