'Desnoods gaan we weer in hongerstaking'

Trouw kijkt terug op 2005, met mensen die het nieuws haalden. Vandaag: Vijf Iraanse asielzoekers hielden een hongerstaking van 47 dagen. Als ze weer gezond zijn, moeten ze toch nog weg.

Nee, geholpen heeft het zeker niet. “We zijn er alleen maar ziek van geworden“, zegt Azitha Eslami. De Iraniërs wilden helemaal geen hongerstaking beginnen. Het was een wanhoopsdaad.

Afgelopen zomer kwamen de protesten tegen het Nederlandse asielbeleid tot uitbarsting in het vertrekcentrum in Ter Apel. Elf uitgeprocedeerde asielzoekers uit Syrië en Iran gingen in hongerstaking, het ultieme machtsmiddel om hun dreigende uitzetting te voorkomen. Na twee weken haakten ze één voor één af, tot vijf Iraniërs overbleven.

De hongerstakers begonnen hun actie op 30 juni en weigerden begin augustus nog altijd te eten. Minister Verdonk (vreemdelingenzaken) zwichtte niet voor de druk. “Een hongerstaking heeft nog nooit iemand aan een verblijfsvergunning geholpen“, verklaarde ze.

Naarmate de toestand van de vijf verslechterde, kregen ze steeds minder steun van omstanders. Vluchtelingenorganisaties als Prime, Vluchtelingenwerk en Werkgroep Vluchtelingen Vrij, trokken hun handen van de situatie af. Pas na 47 dagen zonder eten, toen gevreesd werd voor hun leven, werd dankzij bemiddeling van een vertrouwensarts de hongerstaking beëindigd. De Iraniërs hadden nieuwe hoop, dat justitie opnieuw naar hun vluchtverhaal zou kijken.

Vier maanden later wonen drie van hen in het asielzoekerscentrum in Leusden. Azitha Eslami, Mohammed Mehdi Neshat en Hamid Reza ogen zwak en vermoeid. Al tijdens hun hongerstaking waren ze door de immigratiedienst IND verspreid over reguliere azc's. Omdat ze daar beter begeleid konden worden, zei de IND. Om de actie te breken, zeiden de hongerstakers.

Opnieuw eten na zo'n lange staking doet vreselijke pijn, weet Azitha (39). “We begonnen met bouillon, biscuit en dunne soep. Maar het lichaam deed zeer. Alles protesteert. Je nieren, darmen. Ik kon er niet meer van slapen. Na twee maanden ging het beter“, zegt ze. “Maar ik ben er nog ziek van.“ Ze laat een brief van haar psychiater zien. Azitha is depressief, lijdt aan posttraumatische stress en is mogelijk suïcidaal, staat er.

Mohammed heeft zo mogelijk nog meer hinder overgehouden aan zijn actie. Hij is ziek, heeft nachtmerries, kan soms geen spullen meer vastpakken, omdat de spieren in zijn hand weigeren. “Er is geen toekomst voor mij in Iran“, zegt hij. “Ik liep mee in demonstraties tegen de regering, ik kan daarom niet terug“. Azitha stapte ooit over van de sjiitische islam naar het mystieke soefigeloof. Ze vreest daarom in Iran gestenigd te worden.

Met de twee andere ex-hongerstakers bellen ze af en toe. Mehran Meamari woont bij zijn vriendin in Dieren. Hij heeft wel een tijdelijke verblijfsvergunning gekregen. Niet door de hongerstaking, maar doordat zijn Iraanse vriendin al eerder een vergunning kreeg. Naser Sadghi verblijft in azc Raalte. Ook hij is ziek, door vitaminegebrek is zijn tandvlees gaan rotten.

De Iraniërs zullen in februari, zes maanden na hun hongerstaking, opnieuw bezoek krijgen van de IND en artsen. “We zijn bang dat we straks gezond worden verklaard en dan alsnog uitgezet worden. Maar we zijn ziek.“ En dan? “Ik weet het niet“, zegt Azitha. Mohammed: “Ik wel, opnieuw in hongerstaking.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden