Deskundigen: Cevdet Y. heeft recht op onbegeleid verlof

'Onverantwoord dat staatssecretaris Teeven verlof van meervoudig moordenaar 't Koetsiertje tegenhoudt'

De beslissing van staatssecretaris Teeven (justitie) en zijn voorgangers om Cevdet Y., die in 1983 zes mensen doodde, ondanks aanhoudend goed en sociaal gedrag onbegeleid verlof te weigeren is 'medisch-ethisch volstrekt onverantwoordelijk'. Met deze verklaring van voormalig directeur en oud-bestuursvoorzitter H.L. Wiertsema van de Dr. Henri van der Hoevenkliniek in Utrecht krijgt Cevdet Y. (58) belangrijke steun in zijn van 2006 daterende juridische strijd om met onbegeleid verlof te mogen.

"Een kliniek moet patiënten leren afspraken na te komen", zegt Wiertsema in zijn verklaring. "Juist hierom zijn in 2001 afspraken met het ministerie over Y. uitdrukkelijk vastgelegd. Beschamend dat het vertrouwen dat Y. in de kliniek mocht stellen, zo ernstig is geschonden."

De voormalige directeur stelt dat het ministerie van justitie zich ook tegenover de kliniek zelf, alsmede de behandelaars en directie 'onbehoorlijk' heeft gedragen. Volgens hem is de weigering van de staatssecretaris en vorige bewindslieden in strijd met de afspraken die in 2001 tussen de kliniek en het departement over de voorgenomen resocialisatie van Y. zijn gemaakt en vastgelegd.

Wiertsema had hierbij zelf eindverantwoordelijkheid. Eén van de afspraken was dat de kliniek niet als 'bewaarfunctie' voor Y. zou fungeren, maar dat hem, evenals tbs'ers in de kliniek, perspectief zou worden geboden. Zo zou hij voor alle verlofvormen in aanmerking komen als zijn behandeling zou aanslaan.

De laatste weigering van Teeven voor onbegeleid verlof van Y. dateert van 20 mei dit jaar. Voornaamste grond hiervoor waren de nog aanwezige gevoelens van woede, verdriet en frustratie onder nabestaanden en overlevenden van het schietincident, op 5 april 1983 in het Delftse café 't Koetsiertje met Y. als schutter.

De verklaring van Wiertsema zal advocaat Romke Wybenga vandaag inbrengen in een vierde kort geding dat hij voor zijn cliënt heeft aangespannen tegen de staat. Hierin eist Wybenga dat Y. alsnog toestemming krijgt voor onbegeleid verlof. Dit op straffe van een dwangsom voor de staat van 1500 euro per dag, die kan oplopen tot maximaal 75.000 euro.

Wybenga zal ook de verklaringen van nog twee andere hoofdrolspelers overleggen. Het gaat om oud-officier van justitie H.J. den Os, die dertig jaar geleden levenslange gevangenisstraf eiste. Hij laat zich in zijn verklaring eveneens kritisch uit over de handelwijze van de staat jegens Y. Anders dan na 2004 was levenslang in Nederland in de periode ervoor niet altijd daadwerkelijk levenslang. In dat licht eiste Den Os destijds ook het 'levenslang' tegen de schutter: bij goed gedrag zou Y. in aanmerking kunnen komen voor resocialisatie.

Steun voor Y. en zijn raadsman is er verder van psychiater J. Gerrits, die hem in de Van der Hoevenkliniek heeft behandeld. 'Het departement van justitie heeft de gemaakte afspraken welbewust geschonden', schrijft hij in zijn verklaring. Doelend op het tegenhouden van het onbegeleid verlof zegt hij dat Y. op de 'ernstige tegenslagen enerzijds met grote teleurstelling, maar anderzijds ook op beheerste wijze heeft gereageerd'.

Advocaat Wybenga benadrukt dat het doel van het kort geding niet is gratie voor Y. "Het is uitsluitend en alleen gericht op het naleven van de met hem gemaakte afspraken. Y. verdient een faire kans om op normale wijze beoordeeld te worden".

undefined

'Kliniek raadt gratieverzoeken af'

In zijn verklaring over de gang van zaken rond Cevdet Y. roert oud-directeur Wiertsema van de Van der Hoevenkliniek meer algemeen ook het punt van 'gratie' aan. Hij vertelt onder meer dat de kliniek haar cliënten op zeker moment 'ontmoedigde' om nog dergelijke formele verzoeken bij het ministerie van justitie in te dienen. Ze werden alleen maar afgewezen en binnen de kliniek leidde dit tot 'problematische en onwenselijke situaties'. Bovendien leidde overleg met het departement 'niet tot verandering van deze praktijk'. In Nederland worden sinds eind jaren tachtig gratieverzoeken van (levens)lang gestraften hoogst zelden ingewilligd. De laatste keer was in 2009: een man die wegens dubbele moord een levenslange gevangenisstraf uitzat mocht naar huis om te sterven. Hij had kanker en overleed een paar weken na zijn vrijlating.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden