Design dringt van alle kanten het brein binnen

Van onze mediaredactie

Alles in onze omgeving verandert steeds ingrijpender. We worden overal, in huis, op het werk en op straat, omringd door de produkten van ontwerpers en fabrikanten. Beinvloeden zij ons, of staan zij juist onder invloed van onze verwachtingen en aspiraties? Dat is niet eenvoudig vast te stellen, maar er is wel een eigentijds woord voor: design (per 1 september opgenomen in het vernieuwde Groot Woordenboek der Nederlandse Taal!).

'Grote ontwerpers', waarvan de NOS co-producent is, richt zich op het design van nu, begin jaren negentig. In de serie komt de vraag aan de orde welke invloeden leiden tot de vormgeving van de wereld om ons heen. De samenstellers, Eila Hershon en Robert Guerra, maakten eerder een documentaireserie over grote modemakers als Coco Chanel, Karl Lagerfeld en Pierre Cardin. 'De geschiedenis van de mode' werd enkele jaren geleden ook door de NOS uitgezonden.

In de nieuwe serie richten Hershon en Guerra zich op auto-ontwerpers, statussymbolen, milieufactoren, gebruiksvoorwerpen die de fantasie prikkelen en de rijke wereld van de 'speciale effecten'. Hoewel veelal artistieke impulsen de aanzet voor een creatie geven, kan design vandaag de dag eerder onder wetenschap dan onder kunst gerangschikt worden. De eisen van verkoopbaarheid, gebruiksvriendelijkheid en milieu overheersen daarbij. Design relateert al lang niet meer uitsluitend aan een elite van kunstliefhebbers, maar in toenemende mate aan het grote publiek. De kloof tussen objets d'art en, pak 'm beet, de Hemalijn wordt kleiner en kleiner.

Hoezeer design in de vorm van esthetische, kleurrijke en prikkelende beelden ons brein is binnengedrongen en daar noden en verlangens creert, is goed te zien in de aflevering van vrijdag. Aan het woord komt onder anderen de Amerikaan Lee Clow, die de commercials maakte voor Nissan en Pizza Hut, dat bekende (tv-)persoonlijkheden aan zijn produkt laat knabbelen, zoals Roseanna Barr (de gezellige dikkerd uit de door de NCRV uitgezonden serie). "Uiteraard probeer ik zo artistiek mogelijk te werken, maar het belangrijkste is dat iedereen er de volgende dag over praat in de zin van: Wist jij dat Roseanna alleen maar pizza's van de Pizza Hut eet?" , aldus Clow. Ook Paul Arden van het wereldberoemde reclamebureau Saatchi en Saatchi gunt ons een blik in de keuken.

In de tweede aflevering (4 september) staat de leefomgeving centraal. De Francaise Andree Puttman heeft als ontwerper van grote hotels en winkelcentra ook veel rijke particulieren van een interieur voorzien. De Engelse architect Nigel Coates neemt het begrip ontwerpen zeer ruim. Hij stopt zijn gecreeerde omgeving vol symbolen en versieringen. De jonge Amerikaanse Maya Lin streeft daarentegen op indrukwekkende wijze de eenvoud na. Als 19-jarige won ze al een prijsvraag voor het ontwerp van een gedenkteken in Washington ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Vietnamoorlog.

In deel drie (11 september) wordt geprobeerd een antwoord te geven op de vraag wat design nou eigenlijk wil zeggen. Voor de Engelse Anna Wintour, redactrice van 'Vogue', is het zoiets als lifestyle. Voor de modefotograaf Michael Roberts is het eerder een soort image, waarbij hij de popster Bryan Ferry als voorbeeld aandraagt. In deze aflevering blijkt dat design het verst is doorgedrongen in de wereld van de communicatie (met name logo's van bedrijven).

De slotaflevering (18 september) gaat over het prestige dat mensen aan vormgeving ontlenen. Of men het zich nu wel of niet kan veroorloven, voor een zekere status hebben mensen over het algemeen veel over. Dit geldt bijvoorbeeld voor de kleding van Giorgio Armani, de meubelstoffen van Laura Ashley en de zonnebrillen van Ferdinand Porsche. Want ondanks de voortschrijdende nivellering in de wereld van de vormgeving moet er natuurlijk wel enig onderscheid blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden