DES heeft nooit miskramen voorkomen

Roosmarijn Emmering (1970) is directeur van een organisatieadvies- en trainingsbureau.

’In 1985 - ik was vijftien - kwam DES nadrukkelijk in ons leven. Met gillende sirenes werd ik naar het ziekenhuis afgevoerd. Ze dachten aan een blindedarmontsteking, maar het bleken allerlei vreemde gynaecologische aandoeningen te zijn. Toen is de link met DES, een kunstmatig hormoon, snel gelegd. Mijn moeder wist dat ze het had geslikt, het werd voorgeschreven tegen miskramen. Toen zij eens tijdens een werkreis werd beroofd, ook van haar medicijnen, en prompt een miskraam kreeg, dacht ze natuurlijk dat het werkte. Inmiddels weten we beter: het voorkomt geen miskramen, maar moeders en dochters die er aan werden blootgesteld ondervonden wel een waslijst aan schadelijke effecten.

Sinds die gebeurtenis in 1985 was mijn vader Hans, journalist, geïnteresseerd in het medicijn. Toen een jaar geleden mijn zus en ik gelijktijdig in het ziekenhuis lagen wegens DES-gerelateerde klachten, besloot hij zijn onmacht in daden om te zetten en een boek te schrijven. Hij heeft ons geïnterviewd, met deskundigen gesproken, en is op zoek gegaan naar het antwoord op de vraag: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Begin oktober, toen het boek net af was, is hij overleden. Aan prostaatkanker, een ziekte die - cynisch genoeg - vroeger behandeld werd met DES.

Mijn vader maakte zich geen illusies over het effect van zijn boek. Het zou verdwijnen in de put van vergetelheid, zei hij. Als er voor de DES-vrouwen al geen aandacht is, waarom dan voor dit boek? De titel - desinteresse - geeft aan dat er geen belangstelling is. Terwijl er alleen al in Nederland 220.000 vrouwen zijn die DES hebben geslikt, en nog eens 220.000 dochters die ernstige lichamelijke gevolgen ondervinden. Wereldwijd gaat het om miljoenen vrouwen.

Het middel werd begin jaren zeventig in de VS verboden, en pas jaren later in Nederland. In de derde wereld is het nog volop verkrijgbaar, dat is echt een grof schandaal. Terwijl toch overduidelijk is dat er ernstige effecten op de gezondheid zijn. Ook voor kleinkinderen, weten we inmiddels. De effecten op de lange termijn kennen we nog niet, dat kan nog tientallen jaren duren.

Ik vond het ontroerend dat m’n vader de moeite nam zich in deze zaak te verdiepen. Voor mij is het een mooi geschreven journalistiek werk, met een belangrijke boodschap. M’n vader toont aan hoe makkelijk de farmaceutische industrie is weggekomen, met een fooi aan schadevergoedingen. En dat met de handelwijze van die sector een drama als DES vandaag de dag nog steeds zou kunnen gebeuren. Hij wilde het schandaal laten zien: als DES in koeien wordt gespoten, is iedereen woedend wegens het risico van besmet vlees. Maar dat het op grote schaal in vrouwen is gespoten, daar hoor je vrijwel niemand over.

Mijn zus en ik hebben lang gedacht dat we geen woede mochten voelen, omdat we zonder DES niet bestaan zouden hebben. Maar toen we erachter kwamen dat het nooit heeft gewerkt, kwam die boosheid alsnog.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden