Interview

Derk Sauer: Media zijn onder Poetin terug bij af

Derk Sauer: 'De relatie tussen Nederland en Rusland is verslechterd en daar heb ik last van'. Beeld Phil Nijhuis/HH
Derk Sauer: 'De relatie tussen Nederland en Rusland is verslechterd en daar heb ik last van'.Beeld Phil Nijhuis/HH

Media-ondernemer Derk Sauer is na 25 jaar in Rusland ineens onderdeel van 'politiek gedoe'. De ramp met de MH17 heeft de relatie tussen Nederland en Rusland ernstig verslechterd en daar heeft Sauer last van. Daarom stopt hij op als directeur van het invloedrijke Russische mediabedrijf RBK, dat eigenaar is van de grootste onafhankelijke nieuwssite van Rusland.

De extreem-nationalistische oppositiepoliticus Vladimir Zjirinovski, die pro-Poetin is, zei begin vorige maand dat Sauer het land moet worden uitgezet. Hij zou een 'schadelijke invloed' op Rusland hebben omdat hij enkel critici van de regering aan het woord laat, aldus Zjirinovski. Andere nationalisten demonstreerden in dezelfde week voor het kantoor van RBK.

Waren deze ontwikkelingen voor u aanleiding om uw functie neer te leggen?
"Deels. Ik ben opgestapt om twee redenen. Ten eerste liep mijn contract na drie jaar af. Ik heb een heel goed Russisch team en vond dat het tijd werd dat iemand anders de dagelijkse leiding van me overnam.

Ten tweede dreigde mijn persoon te gaan fungeren als rode lap op een stier. Ik werd onderwerp van politiek gedoe. Ik wil niet dat mijn bedrijf daaronder lijdt. Als ik als directeur een sta-in-de-weg word, kan ik maar beter een stapje terugdoen, want het draait uiteindelijk om RBK. Dat heb ik aangekaart bij de directie, maar de aandeelhouders wilden niet dat ik weg zou gaan uit Rusland. Dus hebben ze mij een nieuwe functie aangeboden. Ik word voor het eerst in mijn leven een vicepresident. Ik ga werken bij financieringsfonds Oneksim, dat RBK in bezit heeft."

U blijft dus betrokken?
"Jazeker. Maar het is de bedoeling dat ik niet meer zo zichtbaar ben. Dat de Russische politiek me niet meer kan aanmerken als buitenlandse spion."

Is er de afgelopen tijd iets veranderd voor Nederlandse ondernemers in Rusland?
"Absoluut. Nederland en Rusland hadden tot vorig jaar een uitstekende relatie. Zeker op het gebied van handel. Amerikaanse of Duitse ondernemers werden veel vaker tegengewerkt. Dat is veranderd sinds de ramp met de MH17. Het gedoe rond de eventuele oprichting van het VN-tribunaal heeft daar niet aan bijgedragen. De relatie tussen Nederland en Rusland is verslechterd en daar heb ik last van. Dat is een dubbel gevoel. Want op persoonlijk vlak krijg ik nog steeds heel veel steun voor mijn activiteiten. Russen die ik tegenkom op straat zijn ontzettend aardig. Maar op politiek niveau liggen Nederlanders niet meer zo lekker in Rusland."

null Beeld The Moscow Times
Beeld The Moscow Times

Heeft dat invloed op wat u wel en niet kan zeggen?
"Ik blijf kritisch, ook op het regime. Zo zit ik nu eenmaal in elkaar."

Maar bent u niet bang dat u op een dag het land uitgezet wordt? U zou niet de eerste kritische buitenlandse ondernemer zijn die zijn visum kwijtraakt.
"Dat is de werkelijkheid in Rusland. Je weet nooit precies hoe de volgende dag eruitziet."

U zit nu 25 jaar in Rusland. Wat is er veranderd op het gebied van persvrijheid?
"De cirkel is rond. Toen ik hier kwam werden alle stukjes die ik schreef gecontroleerd (Sauer vertrok in 1989 naar de toen nog communistische Sovjet-Unie, red.). In de jaren daarna, toen president Jeltsin aan de macht was, stond persvrijheid hoog in het vaandel. Het was toen wel erg vrij. Media konden schrijven en uitzenden wat ze wilden, er bestond geen enkele vorm van registratie. Onder Poetin zijn we terug bij af. Media worden weer sterk gereguleerd. Rusland begint zich op alle vlakken, dus ook op het gebied van de media, te spiegelen aan China. En als er één land is waar persvrijheid ver te zoeken is, dan is het China."

RBK schuwt heikele onderwerpen niet

RBK (voluit RosBusinessConsulting) is geen nieuwkomer op de Russische mediamarkt. Het mediabedrijf bestaat al sinds 1993 en brengt sinds 2006 zowel een dagblad als een maandblad uit. Maar pas na het aantreden van Derk Sauer als directeur in 2012 wist RBK zich de huidige leidende positie op de Russische mediamarkt te verwerven.

Gespecialiseerd in financieel-economisch nieuws bedient RBK tegenwoordig een miljoenenpubliek via een televisiezender, diverse websites, een dagblad en een weekblad, die allemaal onder de merknaam RBK opereren. De redactie heeft becijferd dat een op de drie werkende Russen gebruikmaakt van de diensten van RBK. De krant RBK Daily is zijn directe concurrenten Vedomosti en Kommersant inmiddels voorbijgestreefd.

Nog maar een paar jaar geleden had RBK geen beste reputatie. Het bedrijf zou niet vies zijn van publicatie van stukken tegen betaling, iets dat volgens de huidige hoofdredactie vandaag de dag is uitgesloten. De verandering aan de top in 2012 leidde tot een instroom van nieuw bloed. Talentvolle journalisten werden weggelokt bij andere media. Van Sanoma Independent Media maakte samen met Sauer ook zijn rechterhand Jelena Mjasnikova de overstap naar RBK.

Dat gebeurde nadat RBK-eigenaar en multi-miljardair Michail Prochorov Sauer had benaderd met het verzoek RBK opnieuw op de rails te zetten. Prochorov nam in 2012 deel aan de presidentsverkiezingen en flirtte toen met de oppositie. Sauer aanvaardde het voorstel, naar eigen zeggen nadat Prochorov hem ervan had verzekerd zich niet te zullen bemoeien met de redactionele politiek.

RBK heeft herhaaldelijk getoond heikele onderwerpen niet te schuwen. Zowel krant als televisiezender meldden de aanwezigheid van Russische militairen in Oekraïne. RBK bracht ook als eerste het nieuws dat de gevluchte Oekraïense president Viktor Janoekovitsj in Moskou onderdak had gevonden. "Op feiten valt weinig af te dingen", aldus RBK-hoofdredacteur Jelizaveta Osetinskaja in een interview.

De berichtgeving van RBK is het Russische parlementslid van de Kremlinpartij Verenigd Rusland Jevgeni Fjodorov allang een doorn in het oog. Ruim een jaar geleden verklaarde hij de oorlog aan de 'vijfde kolonne' in de Russische media, waaronder RBK, volgens hem 'een openlijk anti-Russische zender'. Fjodorov kreeg bijval van zijn nationalistische collega Vladimir Zjirinovski, die beloofde alles in het werk te zullen stellen om ervoor te zorgen dat Derk Sauer Rusland verlaat.

Sauer kan voorlopig aan de slag als vice-president van Prochorovs investeringsfonds Oneksim, naast de media actief in het bankwezen, mijnbouw en technologie. En hoewel hij niet langer voorzitter is van de raad van bestuur, behoudt hij volgens een woordvoerder een bestuursfunctie bij RBK.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden