Derde van alle Europese jihadi's is weer terug

De huidige groep terugkeerders vormt een grotere dreiging dan voorheen. Het gaat vaak om ervaren en geharde strijders met een groot jihadistisch netwerk die zich hier zouden kunnen toeleggen op het voorbereiden en plegen van aanslagen. Beeld RV

Van de ruim vijfduizend Europese IS-strijders is ongeveer dertig procent teruggekeerd naar de landen waar ze vandaan komen. Dat staat in een rapport van de Amerikaanse denktank Soufan Center. Nu IS verliezen heeft geleden in Syrië en Irak waarschuwt de denktank bovendien voor extra terugkerende jihadgangers.

Het Soufan Center baseert zich op officiële cijfers van verschillende landen, maar ook op informatie van IS zelf. Hiervoor zijn onder anderen duizenden pagina's tellende ledenbestanden geraadpleegd, die zijn gevonden na de herovering van Mosul, Tal Afar en Raqqa. Mede dankzij de netjes bijgehouden IS-administratie beschikt Interpol over de namen van 19.000 mensen die zich bij IS hebben aangesloten.

In totaal zijn sinds in juni 2014 het kalifaat werd uitgeroepen ruim 40.000 jihadisten uit 110 verschillende landen naar Irak en Syrië gereisd. Velen zijn inmiddels gedood en IS is bijna al zijn veroverde grondgebied in beide landen kwijtgeraakt. Hoeveel van hen er nog in leven zijn, waar zij zich bevinden en welk gevaar zij vormen is nog onduidelijk. Het rapport van Soufan Center probeert die vragen te beantwoorden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Nederland

In Nederland gaat het volgens het rapport om 280 jihadgangers, waarvan er vijftig weer terug zijn. 45 IS-strijders zijn waarschijnlijk omgekomen. Dat betekent dat nog bijna 190 strijders in IS-gebied zitten.

Zij zullen niet allemaal in één keer aan de Nederlandse grens staan, verwacht de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Sommigen hebben via sociale media aangegeven niet terug te willen, terwijl anderen die wel terug willen de tocht mogelijk niet overleven. De NCTV heeft laten weten rekening te houden met een toename van het aantal terugkeerders uit IS-gebied.

Zij worden, zodra ze voet zetten op Nederlands grondgebied, opgepakt en verhoord. Het is echter niet altijd eenvoudig bewijs te leveren voor wat de jihadgangers daadwerkelijk hebben uitgespookt in IS-gebied. Daarom blijkt het lastig de terugkeerders te vervolgen.

Sinds begin dit jaar heeft de minister van veiligheid en justitie de mogelijkheid om een gebiedsverbod, een meldplicht of een uitreisverbod op te leggen. Ook kan hij bij een dubbele nationaliteit het Nederlanderschap afnemen van mensen die in het buitenland meevechten bij een terroristische organisatie. Het OM heeft daarnaast aangekondigd dat het jihadisten gaat vervolgen die nog in Syrië of Irak zijn.

Aanslagen

Het is niet bekend of de terugkeerders definitief terug naar huis zijn, of dat ze thuis pogingen doen om nieuwe IS-strijders te werven. De betrokkenheid van teruggekeerde jihadgangers bij aanslagen is tot nu toe beperkt gebleven, schrijft het Soufan Center.

De denktank gaat er echter van uit dat IS-leiders een beroep willen doen op teruggekeerde strijders. Die groep 'moet het merk levend houden'. "Als ze zich bij terugkomst net zo ontworteld en doelloos voelen als voor hun vertrek, dan zullen ze niet snel genoegen nemen met een ‘normaal’ leven."

De huidige groep terugkeerders vormt een grotere dreiging dan voorheen. Het gaat vaak om ervaren en geharde strijders met een groot jihadistisch netwerk die zich hier zouden kunnen toeleggen op het voorbereiden en plegen van aanslagen.

Ook buitenlandse vrouwen en kinderen uit het kalifaat vormen volgens het rapport een gevaar. Zij keren mogelijk geïndoctrineerd terug en zijn bereid geweld te gebruiken. De NCTV beschouwt hen op de eerste plaats als slachtoffers van IS, die langs moeten bij experts in radicalisering en complexe trauma's.

Lees ook: Wantrouw de terugkeerder
Lees ook: Wat doen we als ze terugkeren?
Lees ook: Terug van de jihad. En dan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden