Derde afstraffing werpt Oranje lichtjaren terug/Italianen klaren klus in recordtijd van 47 minuten

HAMAMATSU - Gentleman als hij is sprak de Italiaanse bondscoach Bebeto met respect over de Nederlandse volleybalploeg. Zijn collega Toon Gerbrands putte er meteen moed uit. Zolang je nog niet wordt uitgelachen om een absolute wanvertoning nemen ze je ook nog serieus, luidde ongeveer zijn redenering. Een sportploeg moet je nooit afschrijven, hoe slecht het ook gaat.

JOHAN WOLDENDORP

Om zijn gemoed wat te sussen somde de Haarlemmer na de ongehoorde afstraffing door Italië (3-0, setstanden 15-2 15-7 en 15-1, het klusje was in de recordtijd van 47 minuten geklaard) enkele voorbeelden op: de Azzurri zelf, die de afgelopen zomer de finales van de World League niet haalden. En Brazilië, dat een verloren seizoen zou doormaken. Beide ploegen spelen morgen in de halve finales van het WK volleybal tegen elkaar, net als Joegoslavië en Cuba. Nederland valt voor het eerst sinds 1990 niet in de prijzen in een groot titeltoernooi. Drie dramatisch verlopen wedstrijden tegen de nummers twee, drie en vier van de Olympische Spelen van 1996 wierpen de trotse kampioen van Atlanta ver terug in de hiërarchie. Oranje moet in het slotweekeinde in Tokio alle moed bij elkaar rapen om het gezichtsverlies niet nog groter te laten worden. De vijfde plaats is het hoogst haalbare. Gaat de sleutelwedstrijd in dat opzicht, tegen Spanje, verloren, dan kan hooguit de prestatie van het WK van 1990 in Brazilië worden herhaald: zevende.

Van die klassering straalde toen tenminste nog een beetje glans af. Het muntje had in dat toernooi ook de andere kant op kunnen vallen. In de vierde set verzuimde Ron Zwerver tegen Cuba, de latere nummer twee achter Italië, evenwel twee matchpoints te verzilveren. De omstandigheden waren vergelijkbaar met nu. Er reisde acht jaar geleden een nieuw Nederlands team naar Latijns-Amerika. Zoodsma en Blangé behoorden tot de thuisblijvers, Avital Selinger en Martin van der Horst waren onervaren nieuwe krachten.

Het Oranje van Gerbrands dwong in Japan echter totaal niets af. Ook tegen de zwakste van de drie sterke opponenten van de afgelopen dagen, Rusland, was er geen moment dat Nederland zich de betere ploeg mocht wanen. Gisteren bleek dat het debacle tegen Joegoslavië nog niet eens het absolute dieptepunt was. De meest pijnlijke records werden royaal verbeterd: het 'duel' met Italië was het snelste van dit WK, niet in het minst omdat de derde set slechts tien minuten vergde. Onder leiding van Gravina scoorde Italië liefst twaalf blokpunten. In de derde periode sprokkelden de Zuid-Europeanen uit de opslagbeurt van Gardini negen punten op rij bijeen, voordat Nederland de service terug kon halen.

Gerbrands voerde als reden aan dat zijn ploeg na de enkelblessure van Richard Schuil (die daarmee anderhalve maand zoet is) psychisch volstrekt in ongerede is geraakt. “Een vervanger voor hem is er niet”, sprak de bondscoach een waarheid als een koe, want zijn vervanger Mark Broere bakte er helemaal niets van. De Dynamospeler stond daarin trouwens niet alleen. “Het was woensdag een zwarte dag. De klap van het uitvallen van Richard is nog harder aangekomen dan ik had gedacht. We hadden hoge doelen gesteld, we hebben veel getraind. Als je dan een belangrijke kracht kwijt raakt en je doel niet haalt, valt de motivatie weg.” Net als tegen Rusland werd de waarde van een inderdaad uiterst nuttige puinruimer als Schuil schromelijk overdreven. De absentie van welke speler dan ook bepaalt uiteraard niet het historische verschil met Italië. Nog nooit kregen de volleyballers zo'n dreun om de oren. Op 3 september 1994 stonden de Italianen Nederland in de Haarlemse volleybalweek slechts zeventien punten toe, net zo weinig als Argentinië op het WK van 1990. Met of zonder Schuil, de lange mannen hadden gisteren waarschijnlijk ook van zes pinguins verloren. Aanvoerder Bas van de Goor kon zijn tranen niet bedwingen, Gerbrands en anderen huilden van binnen.

Maar goed achteraf dat het leed niet op televisie was te aanschouwen. TVN, de stichting Topvolleybal Nederland, maakte zich terecht kwaad om de afwezigheid van de NOS. Tegenover voorzitter Schaling van TVN hield de publieke omroep tot vlak voor het toernooi vol er in de onderhandelingen wel uit te komen. De NOS beriep zich op de starheid van de Japanse zender TBS, die een bedrag van 250 000 gulden zou vragen. Woensdag deed 'Hilversum' een tegenbod: 25 mille voor samenvattingen van twee kwartfinalewedstrijden en de apotheose in Tokio. In werkelijkheid had TBS zich tevreden gesteld met een ton voor het hele mannen- en vrouwentoernooi. “Omdat”, zo zei een woordvoerder, “we per se wilden dat het WK in Nederland zou worden uitgezonden.”

De puur theoretische kans die de ploeg van Gerbrands tegen Italië nog had, was kort daarvoor al teniet gedaan. Joegoslavië, dat slechts één set hoefde te winnen om eerste te worden in de kwartfinalepoule, gaf met het tweede zestal de wedstrijd bij wijze van vriendendienst weg aan Rusland. Sport en politiek bleken in Hamamatsu nauw met elkaar verweven te zijn. In het 'echt' zijn de Serven en de Russen immers ook elkaars bondgenoten. Het opzetje mislukte, omdat Italië bij winst de tweede halve finaleplaats op zou eisen. Coach Bebeto acht de kans het grootst dat zijn ploeg in de eindstrijd andermaal Joegoslavië treft. In de andere poule staken Brazilië en Cuba met kop en schouders boven de rest uit. “Daardoor hebben ze niet de noodzakelijke toernooihardheid kunnen opbouwen die wij nu wel hebben”, is de lezing van de in Italië werkzame Braziliaan. “We waren in een gevecht met de vier beste landen ter wereld (waartoe hij ondanks alles Nederland ook rekent - red) gewikkeld en hebben daarom geleerd van de eerste tot de laatste minuut in opperste concentratie te blijven.”

Een aantal Italianen dat na Atlanta definitief afscheid had genomen, bleek bij nader inzien genoegen te nemen met een sabbatical year. Brazilië heeft ook nog geen nieuwe generatie volleyballers hoeven in te passen. “Dat laatste land heeft al een jong, snel team dat van de eerste tot de laatste minuut de servicedruk hoog houdt”, weet Bebeto. De Italiaanse routiniers Gardini en Bracci hebben hun coach beloofd tot 'Sydney 2000' door te gaan. Nederland is ogenschijnlijk lichtjaren ver teruggeworpen: met zijn smalle basis, een gemakkelijk te doorziene middenaanval en te weinig aanvoer vanuit de jeugd; ook al omdat de nationale competitie een farce is. “Met de uitslagen van het WK in de hand kunnen we niet echt zien waar we momenteel staan”, beseft ook Gerbrands. Hij wanhoopt niet: “We moeten nu achter een paar ploegen aan waar we tot voor kort nog boven stonden. Maar daar heb ik nog twee jaar de tijd voor.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden