Interview

Derar (32) heeft nog een dun lijntje met zijn familie in Raqqa

Derar in zijn huis in Amsterdam. Hij vluchtte in 2014 weg uit het Syrische Raqqa. Beeld Maartje Geels
Derar in zijn huis in Amsterdam. Hij vluchtte in 2014 weg uit het Syrische Raqqa.Beeld Maartje Geels

De Syrische stad Raqqa staat op het punt van vallen. Een oud-inwoner volgt vanuit Nederland het nieuws op de voet.

Jenda Terpstra

Derars telefoon piept. Zijn vriend Achmed zoekt contact via de berichtenservice WhatsApp.

Ahmed: Vijftig bommen vandaag op de stad. SDF (Syrian Democratic Forces, red.) hebben de wijk Abu Elhayes in handen.

Derar: Wanneer?

Ahmed: Rond acht uur vanmorgen. Bombarderen gaat nog steeds door.

Derar: Doden?

Ahmed: Vijftien dood. Tien gewond.

Derar: Een deel van de oude stadsmuur is verwoest hoorde ik, klopt dat?

Ahmed: Ja, het noordelijke gedeelte is beschadigd. Hasan Salha en zijn familie zijn gedood.

Derar: Is er al water?

Ahmed: Nee, mensen drinken uit de rivier

Derar: Elektriciteit?

Ahmed: offline.

Zo gaat het al maanden. Derar (32), geboren en getogen in Raqqa, volgt gespannen het nieuws vanuit zijn nieuwe woonplaats Amsterdam. Net nadat IS de zwarte vlag in de stad plantte in 2014 en zijn geboortestad tot het hart van het kalifaat maakte, vluchtte hij weg. Als medewerker van een internationale hulporganisatie stond hij op een lijst als 'spion van het westen'.

Zijn familie en vrienden bleven achter. Hij blijft op de hoogte via hen, vooral via Ahmed. IS heeft thuisinternet afgeschaft en inwoners zo afgesloten van de buitenwereld. Ondanks zware straffen van IS, houdt Ahmed contact met Derar. De buitenwereld is voor informatie uit Raqqa grotendeels afhankelijk van dit soort lijntjes. Op goede dagen kunnen Ahmed en Derar skypen, op andere dagen communiceren ze via WhatsApp.

Vluchten bijna onmogelijk

De afgelopen dagen was het spannend. Syrische Koerden vechten met Amerikaanse luchtsteun aan de oude stadsmuren tegen IS om het kalifaat te laten barsten. Derars moeder vluchtte al eerder naar Turkije, zijn vader lukte het niet. Net voordat de stad hermetisch werd afgesloten wist hij Raqqa te verlaten, maar hij kwam niet verder dan zo'n vijftig kilometer buiten de stad, in door IS-gecontroleerd gebied.

Vluchten is nu erg gevaarlijk, schrijft Ahmed. Deze week probeerden mensen met bootjes over de rivier te ontkomen, de enige manier om de stad te verlaten. Alle bruggen zijn gebombardeerd. Mensen die nu nog gaan, komen niet ver. Via zijn familie en vrienden hoort hij dat de Koerden en Amerikanen op alles schieten wat beweegt. Tien mensen kwamen deze week om in hun boot.

Leven onder IS was 'hartverscheurend', maar met de bommen van de internationale coalitie zijn burgers niet veel beter af, zegt Derar. Onder IS werden mensen publiekelijk gemarteld. Op het centrale plein vonden onthoofdingen plaats. Kinderen uit de buurt speelden met die rollende hoofden.

De Amerikanen en Koerden doen er een schepje bovenop. Het oude centrum was al grotendeels verwoest. Nu is de stad omsingeld. De Amerikanen lijken er ongericht op los te bombarderen, zegt Derar. Vijf van zijn neven aan zijn moederskant, jonge jongens, zijn vorig weekend omgekomen na zo'n luchtaanval. Nu is ook zijn vriend Hasan en diens hele familie dood.

De slag duurt hem te lang. Raqqa is veel kleiner dan Mosul, het ontzet had sneller gekund. Derar vermoedt dat de Amerikanen er een bombastische strijd van maken om als winnaar uit de bus te komen. "Het is een spel voor ze", zegt hij. Ondertussen wordt het leven voor de burgers steeds zwaarder. Brood en medicijnen zijn er niet, nu is ook nog het drinkwaterstation gebombardeerd. IS uitschakelen is natuurlijk prioriteit. Maar of de Amerikanen en Koerden echt om de burgers geven betwijfelt hij.

De achternaam van Derar is bekend bij de redactie.

IS maakt jacht op burgerjournalisten

In Raqqazijn geen binnen- of buitenlandse media. Bijna al het nieuws komt van de website 'Raqqa is being slaughtered silently' (RBSS). Het is een initiatief van een groep burgerjournalisten in de stad die over het verloop van de oorlog en de mensenrechtenschendingen door zowel IS als de binnen- en buitenlandse strijdkrachten bericht.

IS maakt jacht op RBSS-leden, martelingen zijn geen uitzondering. Een RBSS-verslaggever zou zijn vermoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden