Deportatie moet aantonen: het is de EU en Turkije ernst

Vanaf de veerboot de kade op, richting een witte registratietent. Vervolgens rechtstreeks naar de gereedstaande bussen. Dat was alles wat de honderden samengestroomde journalisten te zien kregen in de haven van Dikili.

In deze Turkse kustplaats kwam gisterochtend de eerste lichting gedeporteerde migranten vanuit de Griekse eilanden Lesbos en Chios aan: 202 mensen, in drie boten.

Voor velen was het een bittere ervaring. Duizenden euro's hadden ze uitgegeven aan een enkele reis naar een betere toekomst. Nu waren ze op de weg terug, ieder met een gespierde medewerker van de Europese grensbewakingsdienst Frontex naast zich.

De meesten komen uit Pakistan en Bangladesh; er waren slechts twee Syriërs bij. Volgens de Griekse autoriteiten ging het in alle gevallen om mensen die geen asiel in Griekenland aan wilden vragen.

Hoe gaat het nu verder? Volgens Ankara worden de Syriërs in eerste instantie overgebracht naar een kamp in Osmaniye, op 40 kilometer van de Turks-Syrische grens. Ze mogen vervolgens zelf beslissen of ze daar blijven of elders in het land willen wonen. Slechts een fractie van de Syriërs in Turkije verblijft in kampen. Velen hebben vrienden en familie in grote steden als Istanbul en Izmir.

Waar de niet-Syriërs naartoe gingen was onduidelijk. Volgens onbevestigde berichten zijn ze naar Kirklareli gebracht, een stadje nabij de Bulgaarse grens.

Over het lot van de teruggestuurde niet-Syriërs rezen de afgelopen tijd veel vragen. Zeker toen Amnesty International onlangs stelde dat een dertigtal Afghanen tegen hun zin door Turkije op het vliegtuig naar Kaboel was gezet. Ankara ontkent dat dit onder dwang gebeurde.

In theorie kunnen de Pakistanen en Bengalen die gisteren in Turkije arriveerden een asielaanvraag doen. De kans op succes is klein want hun landen verkeren niet in oorlog. En als het hun om veiligheid alleen te doen was, hadden ze in Griekenland wel een aanvraag ingediend. Het waarschijnlijkst is dat zij snel naar hun eigen land worden teruggebracht.

Voor Afghanen en Irakezen ligt het anders. In hun land heerst wél oorlog en volgens de Turkse wet hebben zij recht op 'bescherming' en 'assistentie' en kunnen zich wenden tot de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN.

Ook over het lot van teruggestuurde Syriërs in Turkije heerst bezorgdheid. Vooral nu, opnieuw, Amnesty heeft gerapporteerd dat honderden Syriërs naar hun land zijn teruggestuurd. Dit gaat in tegen alle internationale afspraken.

Opnieuw ontkennen de Turkse autoriteiten, maar de berichten sterken critici van de EU-Turkije-deal in hun overtuiging dat Turkije geen 'veilig land' is en de deportaties vanuit Griekenland dus onverantwoord zijn.

Komende dagen zullen nog eens 200 à 300 mensen naar Turkije worden gedeporteerd, vooral niet-Syriërs. Pas over een paar weken worden grote groepen Syriërs vanuit Griekenland verwacht.

De boten die gisteren in Dikili aankwamen moeten vooral duidelijk maken dat het de EU en Turkije ernst is met de aanpak van vluchtelingen. Toch besloten 47 Pakistanen om gisteren vanaf de Turkse kust in een bootje koers te zetten naar Lesbos. De Turkse kustwacht viste hen op uit zee en sleepte hen voor het oog van de journalisten terug de haven in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden