Denksport wordt sexy: zie de schakers zweten

Amerikaanse ondernemer Paulson heeft grootse plannen voor de toekomstige wereldkampioenschappen

Londen is verguld met het eerste kandidatentoernooi schaken in een halve eeuw. Ooit werd deze selectiewijze, die de uitdager van de wereldkampioen moet opleveren, vervloekt en verguisd. Nu moet zij de poort openen naar een commerciële revolutie.

In Groot-Brittannie en de Verenigde Staten wordt schaken vooral beschouwd als koffiehuisspel. Vaststellen dat het nu stormloopt in het theaterachtige auditorium van het Instituut voor Bouwkunde en Technologie aan de boorden van de Thames, zou overdreven zijn.

Toch wil de Amerikaanse ondernemer Andrew Paulson, die voor de komende elf jaar de marketingrechten voor de WK-cyclus verwierf, van schaken een sexy publiekssport maken. Zijn bedrijf Agon staat daarbij in voor de kosten van het toernooi, waaronder het prijzengeld van 510.000 euro, dat de start is van een wereldwijde wervingscampagne voor schaken.

De grootste troef van Andrew Paulson is de pas 22-jarige Magnus Carlsen, 's werelds beste schaker van dit moment. Met veel pathos wordt de Noor als wonderkind gepresenteerd, maar zijn eerste wereldtitel moet hij nog afdwingen. Als zijn gevreesde concurrent Levon Aronian hem niet al te zeer dwarszit, kan in november de droomfinale plaatsvinden tegen wereldkampioen Viswanathan Anand, vertegenwoordiger van de oudere generatie.

Voor de tijd dat schaken wereldnieuws was, moeten we terug naar de jaren zeventig, toen Bobby Fischer alleen de strijd aanbond met de Sovjet-Unie. Dat gevecht van 1972 tegen Boris Spasski was een afspiegeling van de politieke verdeeldheid in de wereld, tussen de blokken Oost en West. Daarbij moet worden aangetekend dat schaken een spel is dat, op een enkele uitzondering na, eenzijdig wordt gedomineerd, zoals China regeert in tafeltennis.

Zo is het nog altijd, ook al is een Indiër sinds 2007 wereldkampioen. In Londen zijn acht spelers bijeen voor een toernooi van bijna drie weken over veertien ronden. Carlsen is de enige die niet stamt uit een voormalige Sovjetstaat. Maar het verschil tussen Carlsen en Fischer is dat de eerste niet als eenling vecht tegen een hecht collectief.

Die beweerde ongelijke strijd was een van de redenen dat de wereldschaakbond Fide in 1962 besloot kandidatentoernooien af te schaffen. Daarmee was de wereldfederatie gevoelig voor de klacht van Fischer, dat de Russen bij het laatste toernooi in Curaçao hun krachten hadden gespaard door in onderlinge partijen korte remises overeen te komen. Fischer werd vierde.

Een andere reden om de deelnemers voortaan onderlinge tweekampen te laten spelen, was dat de weg via zonale- en interzonale toernooien plus kandidatentoernooi de uitdagers uitputten. Terwijl de wereldkampioen voor de finale uitgerust in zijn zetel kon plaatsnemen, en bovendien aan een gelijkspel genoeg had om op zijn troon te blijven.

Nog altijd is dat een bezwaar waartegen Carlsen in opstand is gekomen. Als beste speler van de wereld weigerde hij deel te nemen aan de vorige cyclus. Hij vergeleek de situatie met voetbal: zou het niet erg vreemd zijn dat de hele wereld strijdt om één plaats in de WK-finale, en de andere plaats is gereserveerd voor wereldkampioen Spanje?

Mogelijk kan Magnus Carlsen op sportieve wijze de macht verwerven om aan dat nu al een eeuw oude reglement iets te veranderen. Hij zal Paulson aan zijn zijde vinden, als althans de ambitieuze plannen van de Amerikaan realiseerbaar zijn. Hij wil zes multinationals als sponsors werven en de wereld warm maken voor toernooien en tweekampen om de wereldtitel.

Paulson is ervan overtuigd dat met een wereldmarkt van 600 miljoen spelers, van wie er 285 miljoen online schaken, de sport een miljoenenbusiness kan zijn. Of het eeuwenoude bordspel, dat bekendstaat om zijn traagheid, in een flitsend spektakel is te transformeren, is echter de vraag.

Daartoe moet het publiek in het spel, zelfs in de lichamen en hoofden van de hoofdrolspelers worden getrokken. Voor die levensechte beleving wil Paulson de schakers in een futuristische arena of cockpit aansluiten op monitoren die hun hartslag, bloeddruk en mate van transpiratie registreren. Camera's die hun blik over de stukken en velden volgen, moeten naast de voelbare spanning het denkwerk inzichtelijk maken.

Samen met deskundig commentaar en analyses moet het publiek via kabeltelevisie, achter het computerscherm of via een app op de mobiele telefoon het spel worden ingetrokken. Paulson becijfert dat de nieuwe tweejaarlijkse WK- cyclus 5,6 miljoen euro per jaar zal kosten. Geld, dat is, sinds Gari Kasparov in 2005 stopte, wat het schaken mist.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden