’Denken over vrijheid stopt bij hoofddoeken’

De islamitische regeringspartij in Turkije staat pal voor de hoofddoek, maar heeft geen belangstelling voor niet-religieuze vrijheden. Progressieven die de AKP steunden, verliezen hun geduld.

De hoofddoekenkwestie heeft in Turkije niet alleen de maatschappij in tweeën gedeeld, maar ook de intellectuelen.

Veel Turkse democraten, liberalen en voorstanders van toetreding tot de EU, die de islamistische AKP tot nu toe het voordeel van de twijfel gaven, trekken hun steun in. Volgens hen toont de regeringspartij geen enkele inzet meer voor het verwezenlijken van EU-hervormingen. Ze hebben dan ook geweigerd om een verklaring vóór het opheffen van het hoofddoekenverbod te ondertekenen.

De verklaring is een initiatief van enkele academici. Die hebben een website gemaakt waar personeel van Turkse universiteiten steun kan betuigen aan het opheffen van het verbod. Tot nu toe hebben ongeveer 3500 academici deze verklaring geparafeerd.

De verwachting was dat de bekende liberale intellectuelen ook hun handtekeningen zouden zetten onder deze tekst. Maar belangrijke namen, zoals Mehmet Altan en Ahmet Insel, ontbreken. Zij vinden dat de AKP met twee maten meet als het gaat om uitbreiding van de rechten van het individu.

De steun van de linkse intellectuelen is belangrijk voor de AKP van premier Tayyip Erdogan, omdat zij met hun artikelen in de kranten en in discussieprogramma’s op de televisie een soort buffer vormden tegen seculiere critici die de AKP niet anders zien dan een partij die de sharia wil invoeren. De liberale schrijvers en columnisten hebben tot nu toe de AKP gesteund in haar strijd tegen de conservatieve, nationalistische bureaucratie, het leger en de republikeinse oppositiepartij CHP. Maar het afnemende enthousiasme bij de regering om EU-hervormingen door te voeren heeft ervoor gezorgd dat de Turkse intelligentsia haar steun begint in te trekken.

Een van deze intellectuelen is Ahmet Insel van de Galatasaray-universiteit. Hoewel hij tegen het verbod op de hoofddoeken op de universiteiten is, heeft hij geweigerd zijn handtekening onder de verklaring te zetten die dat verbod veroordeelt. Insel: „De AKP heeft voor de algemene verkiezingen meer vrijheid en meer democratie beloofd. En nu zien we dat ze alleen oog hebben voor de behoeften van hun eigen religieuze achterban. Daarentegen hebben ze geen enkele stap gezet om artikel 301 af te schaffen (een artikel dat het beledigen van de Turkse identiteit verbiedt en gebruikt wordt om intellectuelen monddood te maken, red.). Invoering van de nieuwe, democratische grondwet hebben ze in de koelkast gedaan, ze hebben ook geen beleid om de rechten van christelijke minderheden en Koerden te waarborgen. En in dat geval steun ik dus ook niet een verklaring voor de rechten van meisjes met hoofddoeken.”

De AKP wil echter in geen geval de steun van deze westers georiënteerde intellectuelen verliezen. Na felle kritiek in de kranten op het uitblijven van de EU-hervormingen, zei minister van buitenlandse zaken, Ali Babacan, dat 2008 het jaar van de EU-hervormingen wordt. Volgens hem is het een kwestie van weken dat het omstreden artikel 301 in het parlement besproken en opgeheven wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden