Denk niet te licht over het referendum

Joop van Holsteyn doet erg luchtig over raadgevende referenda (Opinie, 5 oktober). Maar juist in die 'luchtigheid' zit een gevaar. Het probleem zit uiteraard in de mogelijkheid om de raad van de kiezers in de wind te slaan.

Als dat met regelmaat gebeurt, tast dat eerder de geloofwaardigheid van het democratische proces aan, dan dat het dit proces versterkt. Indien echter, zoals in 2005 bij het raadgevend referendum over de Europese Grondwet gebeurde, politici vooraf verklaren altijd de uitslag te zullen respecteren, dan kan nog moeilijk van een raadgevend referendum worden gesproken. Dan betekent dat feitelijk een sluipenderwijze introductie van het beslissende correctief referendum. Dat is overigens ook het doel van de initiatiefnemers, die daartoe een grondwetsvoorstel aanhangig hebben gemaakt.

De Raad van State waarschuwde in zijn advies voor dat 'gevaar'. De Raad stelt: 'Definitieve invoering van een raadgevend correctief wetgevingsreferendum en het mogelijk bindende karakter van de uitslag betekent een zo belangrijke staatsrechtelijke verandering dat daarvoor grondwettelijke regeling nodig is.'

Dat kun je niet even regelen met een gewone wet. Het wetsvoorstel over het raadgevend referendum werd in beide Kamers met een gewone meerderheid aangenomen, daar waar eigenlijk twee lezingen en een tweederde meerderheid vereist was. Tweede en - zeker - Eerste Kamer hebben dat grondwettelijke bezwaar wel erg gemakkelijk terzijde geschoven.

De initiatiefnemers voor het raadgevend referendum beogen daarmee het democratische proces te versterken, maar introduceren daartoe een middel dat kans op teleurstelling en daarmee juist verzwakking van dat proces tot gevolg kan hebben. Ze deden dat ook nog eens via een weg die de constitutionele toetsing (waarvan de indienende partijen nu juist zeggen zo sterk voorstander te zijn) niet kan doorstaan. Dat draagt nu juist niet bij aan vergroting van de geloofwaardigheid van de democratie. En dat is allerminst iets om luchtig over te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden