Denen weten hoe je jeugdzorg naar de knoppen helpt

Zeven jaar geleden voerde Denemarken een grote decentralisatie uit, waarbij ook de jeugdzorg overging van de regionale overheden naar de gemeenten. Dat is niet probleemloos verlopen.

"Het voordeel van deze hervorming, waarbij gemeenten werden samengevoegd, is dat er geld wordt bespaard. Maar voor de zwakke groepen in de samenleving is het resultaat negatief", concludeert Kurt Klaudi Klausen, hoogleraar organisatietheorie voor de publieke sector aan Syddansk Universiteit in Odense.

"Juist op het gebied van jeugdzorg moeten we constateren dat de gemeenten hun taken niet goed genoeg uitvoeren", zegt hij.

Als voorbeeld noemt hij de gezinnen die van gemeente naar gemeente trekken om te voorkomen dat gemeentelijke instanties hun kinderen uit huis plaatst. 'Sociale nomaden', zeggen de Denen.

Dit verschijnsel heeft geleid tot ruzies tussen gemeenten over wie moet opdraaien voor de zorgkosten van zo'n gezin. En groot was de verontwaardiging, toen een paar jaar geleden bleek dat sommige gemeenten met opzet gezinnen lieten vertrekken om die kosten te ontlopen. En dus de verwaarloosde of mishandelde kinderen aan hun lot overlieten.

"Voorheen stegen de kosten voor jeugdzorg constant. Dat is niet meer zo", zegt Klausen. Tegenwoordig worden kinderen en jongeren met problemen of handicaps minder vaak in gespecialiseerde instituten geplaatst.

Daarvoor in de plaats kwamen opvang in de eigen omgeving, in pleeggezinnen, en het inzetten van mentoren. "Dat heeft geleid tot lagere zorgkosten, maar tegelijkertijd tot het afbreken van specialistische zorg. Men kiest voor de goedkoopste oplossing. Daarmee is de kwaliteit van de jeugdzorg achteruit gehold," zegt Klausen.

Op bepaalde zorggebieden zijn gemeenten wél beter dan de regionale overheden, meent Klausen. Bijvoorbeeld bij de aanpak van misbruik van alcohol en drugs, en bij beginnende criminaliteit. "Hier zitten de gemeenten er bovenop, dicht bij de jongere en met een brede aanpak."

Denemarken heeft een traditie van nauwe samenwerking van school, sociale overheden en politie. In die samenwerking staat het kind centraal. Deze instanties werken bovendien nauw samen met sport- en vrije-tijdsorganisaties.

Verschil met Nederland is dat elke inwoner een identificatienummer heeft en vrijwel alle bestanden aan elkaar zijn gekoppeld, waardoor een probleemkind moeilijker 'van de radar' verdwijnt. Ander belangrijk verschil is dat elke Deense school een schoolpsycholoog heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden