Denen spreken nuchter van 'een gewapende gek'

Het land heeft eerder terreur meegemaakt, en verwachtte nieuwe aanslagen

Voor veel Denen was het geen kwestie van 'of' er een aanslag zou komen, maar 'wanneer'. Het land is al eerder opgeschrikt door terreur.

Zo werd cartoonist Lars Westergaard in 2010 in zijn eigen huis aangevallen door een man met een bijl. Hij wist op tijd te ontsnappen. Schrijver en islamcriticus Lars Hedegaard werd twee jaar geleden van dichtbij beschoten toen hij zijn voordeur opendeed. Hij kwam met de schrik vrij. Daarnaast zijn diverse terreurpogingen verijdeld. Maar omdat het nieuws daarover vooral uit de rechtszaal kwam, bleef het voor de meeste Denen een ver-van-hun-bed show.

Na de bloedige aanslagen in Parijs vorige maand zat de schrik er opnieuw in. De Deense krant Jyllands-Posten bijvoorbeeld, bekend van de cartoonaffaire, voerde de veiligheidsprocedures verder op. De overspannen sfeer leidde ertoe dat de beveiliging een paar weken geleden één van de eigen journalisten van de krant hardhandig aanhield, omdat hij aankwam op een brommer met een zwarte helm in plaats van op zijn gebruikelijke fiets.

Toch heeft de hoge alertheid in het land niet kunnen voorkomen dat er zaterdag een aanslag plaatsvond bij een cultureel centrum en een synagoge.

Dit keer zijn er drie doden gevallen (inclusief de dader) en vijf gewonden. Dit weekend klonken in heel Kopenhagen sirenes. Er cirkelden helikopters boven de stad. Treinen en metro's werden omgeleid. Filmpjes van het gedode slachtoffer bij het cultureel centrum en van jongeren die 's nachts het altijd drukke metro- en treinstation Nørreport uitrenden, wekten emoties bij de Denen.

Toch waren de meeste reacties nuchter. Premier Helle Thorning-Schmidt (Sociaaldemocraten) verklaarde gisteren dat de Deense samenleving nooit voor honderd procent kan worden beschermd tegen de acties van 'een gek met een wapen, die bereid is om te sterven voor zijn zaak'. Zij riep de Denen op zij aan zij te blijven staan.

"Dit is geen strijd tussen moslims en niet-moslims. Dit is een strijd tussen vrijheid voor het individu en een donkere ideologie", zei de premier. Ze onderstreepte dat de Denen moeten blijven vasthouden aan 'wie we zijn'. "We moeten blijven denken en praten zoals we willen", zei ze.

Deense journalisten stelden kritische vragen over het feit dat de dader tot twee keer aan toe kon wegkomen. Getuigen hadden zaterdagmiddag de dader 'rustig zien weglopen'.

De premier wilde niet ingaan op de vraag of de veiligheidsdiensten nu meer geld en ruimere bevoegdheden gaan krijgen. "Daar gaan we later over debatteren", aldus een vastbesloten Thorning-Schmidt, die zich op de Deense tv liet flankeren door Mette Frederiksen, de minister van justitie. Wel zal er de komende weken meer politie op straat zijn in Kopenhagen. Doel hiervan is het gevoel van veiligheid bij de Deense burgers te verhogen.

De tegen buitenlanders gekante Deense Volkspartij eiste zondag dat de politie de beveiliging van de twee synagogen en de Joodse school in Kopenhagen overneemt. Die werd tot dusverre verzorgd door een commercieel bedrijf en door Joodse vrijwilligers. Liberalen en Conservatieven vonden het echter te vroeg voor dergelijke eisen en willen eerst het politieonderzoek afwachten.

Wrang is dat de Joodse gemeenschap direct na de aanslagen in Parijs heeft gevraagd om betere beveiliging. Daarover is drie weken geleden overleg gevoerd met de Deense minister van justitie. Uit dat overleg was tot nu toe niets concreets uit gekomen.

Tegen de traditie in liet ook de Deense koningin Margrethe van zich horen. "Wij moeten schouder aan schouder staan en de Deense waarden koesteren", verklaarde de vorstin. Normaal gesproken geeft de koningin alleen commentaar op actualiteiten in haar nieuwjaarstoespraak, te vergelijken met de kersttoespraak van de Nederlandse koning.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden