Den Doolaard moet toerist weer lokken

Met zijn boeken wist A. den Doolaard ooit Nederlanders te verleiden tot een bezoek aan de Balkan. Deze maand krijgt hij in het Macedonische Ohrid een standbeeld.

“Een grauwig witte stad van brokkelige huizen, in vooroverhellende rijen langs de heuvel gebouwd die als een kaap in de wijde vrede van een blauw bergmeer vooruitsteekt: dat is Ochrid.“

Zo introduceerde A. den Doolaard het stadje in het uiterste zuidwesten van Macedonië in zijn boek De bruiloft der zeven zigeuners- dat voor het eerst verscheen in 1939 en tot eind van de vorige eeuw talloze malen werd herdrukt. De plaats vormde het decor voor de dramatische liefdesgeschiedenis van de Servische 'naar pruimenjenever ruikende losbol Branko' en het 'even fiere als standvastige Macedonische meisje Doesjka', zoals de populaire auteur het formuleerde.

Talloze Nederlanders hebben zich door deze roman laten verleiden zelf ook eens die mysterieuze plek te bezoeken. “Het topjaar was 1986“, herinnert Peter Bosse zich weemoedig, destijds werkzaam voor een Joegoslavische toeroperator. “Toen maakten 59.000 Nederlanders in Ohrid hun opwachting.“

Maar begin jaren negentig was zelfs de zigeunermuziek die opklinkt uit Den Doolaards boek niet in staat de oorlogsroffel te overstemmen, al kwam die aanvankelijk slechts uit de verten van Bosnië en Kroatië. Met het uiteenvallen van Joegoslavië stortte de toeristenindustrie volledig in.

Inmiddels keren West-Europese toeristen langzaam weer terug. Nederlanders schitteren echter nog vooral door afwezigheid. Den Doolaard mag nu postuum gaan proberen ze opnieuw te verleiden verder te reizen dan Kroatië. Eind mei krijgt hij in Ohrid een standbeeld.

Bosse, tegenwoordig voorzitter van de Nederlandse Kamer van Koophandel in de hoofdstad Skopje en initiatiefnemer van het project, laat op een kaart van Ohrid zien waar het monument komt: aan het eind van de boulevard, met uitzicht over het meer en de oude stad. Het aangrenzende park moet plaats bieden, zo is het plan, aan een jaarlijks terugkerend festival.

Bosse: ,,Ik liep eigenlijk al 20 jaar rond met dit idee, maar het kwam er nooit van.“ Tot hij in 2002, tijdens een bezoek aan de Utrechtse vakantiebeurs, het idee van een standbeeld opperde op de radio. ,,Ik werd daarna gebeld door een zeer geëmotioneerde dochter van Den Doolaard die zei dat het een goed idee was.“

Vreemd genoeg waren ze in Ohrid -waar de gemeenteraad unaniem toestemming moest geven- aanvankelijk minder enthousiast. Den Doolaard, had iemand daar ontdekt, noemde Macedoniërs in zijn boek weleens 'Bulgaren uit Ohrid'. Onzin, klonk het verontwaardigd, Macedoniërs zijn geen klonen van welk buurvolk dan ook, ze zijn puur en uitsluitend Macedoniërs. Bosse: ,,Ik heb ze toen uitgelegd dat je dat in de tijd moest zien, dat Den Doolaard juist opkwam voor kleine volken.“

Dat probleem gladgestreken, kondigde het volgende obstakel zich aan: de Roma wilden absoluut niet dat op het monument werd verwezen naar de titel van het boek. “Ze vonden zigeuners een denigrerende term.“ Pas toen ook daar de nodige uitleg was gegeven, kon Bosse aan de slag. Op 29 mei is het dan toch zover. Kinderen en kleinkinderen van Den Doolaard zullen bij de onthulling van het beeld aanwezig zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden