Den Bosch hoopt op een paus Franciscus 3.0

analyse | Nieuwe bisschop De Korte moet de kloof tussen kerkleiding en gelovigen dichten

In Den Bosch wilden ze graag een bisschop in de geest van paus Franciscus als opvolger van Toon Hurkmans, die het bisdom zeventien jaar leidde. In hoeverre ze die Franciscus 3.0 inderdaad gekregen hebben, valt nog niet te zeggen. Maar het viel wel op hoe vaak Gerard de Korte tijdens de persconferentie waarin hij gepresenteerd werd als nieuwe bisschop van Den Bosch paus Franciscus aanhaalde. Zo zei hij dat hij, net als de huidige paus, liever een kerk ziet die vuil is van de straat, dan ziek doordat zij te veel is binnen gebleven. De Korte haalde de encycliek 'Laudato Si' aan, en ook de belofte dat hij bruggen wil bouwen en geen muren was een letterlijk citaat van de huidige bisschop van Rome.

De Korte, nu nog bisschop van Groningen-Leeuwarden, gaat van het bisdom met het kleinste aantal katholieken naar dat met het grootste. Bij zijn debuut, zaterdag in Den Bosch, benadrukte hij vooral de overeenkomsten tussen zijn oude en nieuwe werkomgeving. Een somber makende opsomming. Minder gelovigen, minder middelen met als gevolg: krimp.

Toch zijn de omstandigheden in beide bisdommen heel verschillend. In Groningen schaarden de gelovigen zich in deze tijden van parochiefusies en kerksluitingen rond hun bisschop, in Den Bosch heeft de afstand tussen de kerkleiding en een groot deel van haar gelovigen inmiddels onrustbarende vormen aangenomen. De Korte zal al zijn pastorale kwaliteiten moeten aanspreken om de kloof kleiner te maken.

Het zoeken naar een nieuwe bisschop is in de rooms-katholieke kerk geen zaak van openbare aanbesteding. Het kathedraal kapittel, een adviesraad van wijze, vaak oudere priesters, doet in het geheim een voordracht met drie geschikte kandidaten aan de pauselijk nuntius. Volgens doorgaans goed ingelichte bronnen stond de naam Gerard de Korte in het geval van Den Bosch op die zogenoemde terna.

De nuntius in ons land, de Italiaanse aartsbisschop Aldo Cavalli, was gecharmeerd van De Korte en is met zijn naam de boer op gegaan. Hij liet zich informeren tijdens een kopje thee hier, een discreet diner daar. Ook de bisschoppenconferentie mocht haar voorkeur uitspreken. Uiteindelijk heeft de paus de knoop doorgehakt.

Cavalli is ongetwijfeld ook bij kardinaal Ad Simonis langs geweest. Hij zal zijn voormalige hulpbisschop van harte hebben aanbevolen. Die andere Nederlandse kardinaal, Wim Eijk, had waarschijnlijk liever iemand anders op de zetel van Den Bosch gezien. Dat het De Korte is geworden, is volgens ingewijden niet minder dan een klap in zijn gezicht.

Eijk en De Korte gelden als tegenpolen binnen de bisschoppenconferentie en zijn geen vrienden. De Korte gaat zogezegd wat soepeler met sommige kerkelijke regels om dan Eijk, al is de nieuwe bisschop van Den Bosch zeker geen nieuwlichter. Eijk treedt binnenkort om gezondheidsredenen terug als voorzitter van de conferentie, De Korte maakt nu promotie. Twee tegengestelde bewegingen die niet zonder gevolgen kunnen blijven voor de krachtsverhoudingen binnen de nog altijd verdeelde bisschoppenconferentie.

De Korte beschouwt zich als outsider in zijn nieuwe bisdom. "Ik kom uit het noorden en ken Brabant niet zo goed", zei hij op de persconferentie. Toch was het welkom in Den Bosch Brabants warm. In zekere zin lijkt zijn positie op die van prins Amadeiro, die tijdens het carnaval de baas is in de Brabantse hoofdstad. Alles lijkt dan te mogen in de stad. Traditioneel komt deze vorst van boven de grote rivieren en is hij niet-katholiek. Dat De Korte dat wel is, zullen ze hem in Den Bosch maar al te graag vergeven.

Wie is Gerard de Korte?

Gerard de Korte (60) komt uit Vianen (provincie Utrecht) en werd in 1987 tot priester gewijd. Hij was hulpbisschop van Utrecht en rector van de priesteropleiding in het aartsbisdom. Sinds 2008 was hij bisschop van Groningen. Vorig jaar werd hij gekozen tot Theoloog des Vaderlands en verder is hij lid van het Theologisch Elftal van Trouw. Op 14 mei wordt De Korte geïnstalleerd als zeventiende bisschop van Den Bosch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden