Demonstraties tegen systeem splijten Iraanse samenleving in tweeën

Aanhangers van Ahmadinejad demonstreren tegen de oppositie en tegen westerse 'inmenging'. (FOTO REUTERS) Beeld REUTERS
Aanhangers van Ahmadinejad demonstreren tegen de oppositie en tegen westerse 'inmenging'. (FOTO REUTERS)Beeld REUTERS

Na de bloedige rellen van afgelopen week dreigen Iraanse steden steeds meer tot wetteloosheid te vervallen. Daarbij staan Iraanse burgers lijnrecht tegenover elkaar.

„Ze moeten gewoon een stelletje relschoppers publiekelijk ophangen. Dat schrikt af en dan wordt het wel weer rustig. Of nog beter: de oppositieleiders zelf.”

„Ben je gek geworden? De demonstranten staan volledig in hun recht om te strijden voor vrijheid.”

Gesprekken als deze worden momenteel veel gevoerd in Iraanse huiskamers, taxi’s en andere ontmoetingsplekken. Ze duiden op een grote tegenstelling onder de Iraanse burgers, die heel verschillende denken over het huidige staatsbestel, de oppositie en demonstraties, en hoe hiermee om te gaan.

Net als de toegenomen graffiti op muren en de protestleuzen op bankbiljetten – die overigens direct door de regering ongeldig zijn verklaard – zijn deze meningsverschillen slechts de onschuldigste tekenen van de strijd die gaande is in Iran.

Veel ernstiger zijn de doden die vielen tijdens de viering van Asjoera afgelopen zondag, onder wie de neef van oppositieleider Moesavi. De oppositie claimt dat het de politie was die de demonstranten heeft gedood. Maar de Iraanse autoriteiten houden vol dat de doden vielen door ’onbekende schutters’ en door ongelukken, veroorzaakt door de chaos.

Direct na Asjoera – een heilige dag van rouw om Imam Hoessein – begon er een ’campagne’ op de staatstelevisie met als motto: goddeloze relschoppers hebben onze heilige Asjoera en daarmee ons islamitische systeem beledigd. Talloze deskundigen en burgers deden in studio- en straatinterviews verontwaardigd verslag. De conclusie bleek telkens dezelfde: de vijanden van het systeem, aangedreven door westerse en zionistische machten, moeten snoeihard aangepakt worden.

De grote landelijke pro-regeringsdemonstraties die woensdag werden gehouden moesten de deugdelijkheid van het Iraanse systeem en de positie van geestelijk leider Khamenei aantonen.

Ambtenaren hoefden die dag niet op kantoor te werken maar werden – net als hele troepen schoolkinderen – in bussen naar de demonstratielocaties vervoerd.

Regeringsaanhangers riepen tijdens de demonstraties om de executie van oppositieleiders Moesavi en Karoebi, geïnspireerd door de woorden van Abbas Vaez-Tabasi, woordvoerder van geestelijk leider Khamenei: „De oppositieleiders zijn mohareb, vijanden van God. En daarom mogen zij geëxecuteerd worden.”

Maar diezelfde avond klonken ’God is groot’ en ’Dood aan de dictator’, de protestleuzen van het verzet, luider dan ooit van de daken. „Ik roep nu weer iedere avond leuzen vanuit het raam”, zegt Behroez (27). „Mijn moeder is bang dat de overburen die voor Ahmadinejad zijn, ons iets aan zullen doen. Maar ik moet me gewoon uiten. Ik ben woedend over wat er gebeurt in dit land.”

De huidige situatie in Iran, dikwijls voorgesteld als een strijd van het volk tegen de regering om zich te bevrijden van het juk der dictatuur, is net zo goed een strijd binnen de bevolking zelf. Er zijn heel veel burgers die het huidige systeem niet alleen ondersteunen, maar zelfs bereid zijn om ervoor te sterven.

Vaak verenigen zij zich in paramilitaire vrijwilligersorganisaties als de basiji of de semi-officiële Ansar-e Hezbollah. Deze week drongen vijfhonderd leden van deze laatste beweging met messen en knuppels de Universiteit van Masjad binnen, waar studenten een vreedzame protestactie hielden. Minstens acht mensen, onder wie een professor, raakten hierbij gewond. Ook in Teheran vielen gewapende pro-regeringsgroepen universiteiten binnen.

Daarnaast zijn er steeds meer Ahmadinejad-aanhangers die eigenhandig demonstranten aanpakken. Zoals Amir-Ali (22), geheel gekleed in het zwart met strijdbare ogen achter een zilveren brilmontuur. „Mijn vader heeft actief deelgenomen aan de Islamitische Revolutie om de sjah te verdrijven en een islamitische staat te stichten. Dit laten wij ons niet afpakken. Ik ben bereid de ongelovigen die onze islamitische waarden tijdens Asjoera hebben beledigd, persoonlijk een mes in de rug te steken. Als ik hierbij zelf zou sterven, dan moet dat maar.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden