'Demonstraties Iran lopen vermoedelijk met sisser af'

Iraanse geestelijken betoogden gisteren tegen de antiregeringsdemonstranten.Beeld EPA

De kans is groot dat de betogingen in Iran met een sisser aflopen, denkt historicus Ervand Abrahamian.

Historicus Ervand Abrahamian volgt de protesten in zijn geboorteland 'gelukkig op afstand', in New York. Hij is er emeritus hoogleraar aan het Baruch College van City University. Aan de telefoon vertelt hij waarom hij denkt dat de demonstraties geen bedreiging zijn voor het regime. Het zou hem niets verbazen als de demonstraties met een sisser aflopen.

Vormen de demonstraties een direct gevaar voor het regime in Iran?

"Dat denk ik niet. Het regime is behoorlijk solide. In de eerste plaats is er geen echt duidelijke verdeeldheid. Daarnaast beschikt het natuurlijk over de militaire controle, met de Revolutionaire Garde en basij-milities. En de bazaar van Teheran (markthandelaren die historisch gezien cruciaal waren bij politieke demonstraties in Iran, red.) en de middenklasse zijn er tot dusverre nog niet bij betrokken. De mensen die parallellen zien met de demonstraties die leidden tot de val van de sjah vergeten dat het oude regime geen enkele legitimiteit bezat. Dat was opgetuigd door de CIA en had geen publieke steun. Het huidige regime kwam voort uit een revolutie en heeft nog altijd grote legitimiteit, ondanks dat veel mensen er problemen mee hebben."

Wat moet er gebeuren voor de demonstranten het het regime wel lastig kunnen maken?

"De onvrede zal moeten overslaan naar de bazaar en de middenklasse. Dat is tot dusverre niet gebeurd. Daarom zou het me niet verbazen als de komende dagen blijkt dat de demonstraties worden kleiner en ze op niets uitlopen."

Wat is de uitwerking van de steunbetuigingen voor de betogers van buitenlandse leiders als Trump, de Saudische koning Salman en de Israëlische president Netanyahu?

"Deze uitspraken zullen de oppositie alleen maar verzwakken. De Amerikanen en de Saudi's zijn niet bepaald populair in Iran en kunnen de gebruikelijke retoriek van het regime daardoor versterken en de legitimiteit van de demonstranten ondermijnen."

Wat is het doel van de verschillende pro-regimemanifestaties van gisteren? Ligt een confrontatie op de loer?

"Het regime zal die manifestaties gebruiken om zijn legitimiteit te versterken. Ik denk niet dat het die wil gebruiken voor een confrontatie met de demonstranten. Die zou van de Revolutionaire Garde moeten komen. In 2009 zagen we een vergelijkbare tactiek. Maar wat echt werkte, was de inzet van geweld. Ik denk dat men ook nu niet schroomt geweld te gebruiken als de demonstraties aamhouden."

Of de demonstraties voortduren of niet, de onvrede blijft. Hoe is die te kanaliseren?

"De onvrede zal inderdaad blijven, maar het is de vraag of mensen ervoor de straat op blijven gaan als het regime echt hard ingrijpt. De onvrede kan ook goed worden gekaapt door rechtse populisten zoals oud-president Ahmadinejad, of iemand zoals hij (hij deelde direct geld en eerste levensbehoeften uit aan de armen, red.). In dat licht is het interessant op te merken dat de protesten begonnen in Mashad, wat een centrum van rechtse, islamitische groepen is. Zij hebben de onvrede over de economie gebruikt om tegen het beleid van president Rouhani te protesteren. Dat zou kunnen verklaren waarom de middenklasse in Teheran voorlopig niet de straat op gaat. Ze weet dat dat groepen zijn waarmee ze zich niet willen associëren."

Gisteren gingen aanhangers van het regime de straat op. Lees hier meer: Aanhangers regime Iran: executeer de oproerkraaiers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden