'Democratisering verpest jeugd'

Van een onzer verslaggeefsters GRONINGEN - Alles altijd maar met de kinderen door willen praten, dat gaat veel te ver. Deze 'doorgeslagen democratisering' binnen het gezin is een van de oorzaken voor de crisis in de opvoeding van de laatste jaren, meent orthopedagoog Roelof Vos.

Ouders en kinderen worden te veel gezien als gelijken in een onderhandelingshuishouding, waar letterlijk alles ter discussie kan worden gesteld. Maar een democratie gedijt juist dankzij duidelijke en billijke regels.

Vos zei dit gisteravond in zijn Studium Generale-lezing in Groningen, waar hij universitair docent orthopedagogiek is. Onduidelijke regels zegt hij, zijn zelfs veel erger dan onredelijke. Ouders hebben de taak hun kinderen regels te geven, te zorgen voor handhaving en horen (redelijke) sancties op overtredingen op te leggen.

Vos herinnert er aan dat de opvoeding niet iets vrijblijvends is, maar wettelijk is vastgelegd. Volgens de wet zijn kinderen eerbied en ontzag verschuldigd aan hun ouders. En ouders zijn op hun beurt wettelijk verplicht hun kinderen te verzorgen en op te voeden, staat in artikel 245 van het Nieuw Burgerlijke Wetboek.

Een gezagsrelatie, zegt Vos, wordt gekenmerkt door verschil in macht. Ook wat dat betreft heeft de opvoeding volgens hem een wettelijke grondslag. Ouders bezitten volgens de wet (art. 246 NBW) de macht over hun minderjarige kinderen. “In de opvoeding zijn het dus de ouders die het recht en de plicht hebben regels te stellen en op naleving daarvan toe te zien. De disciplinering dus.”

Hoewel Vos ouders aanspoort sancties op overtredingen op te leggen, zegt hij ook dat met straffen het gedrag slechts beperkt is te beïnvloeden. “Veel gedrag is niet te regelen, in de zin dat het zou zijn af te dwingen of te bevorderen. Een kind kan niet worden gedwongen te gaan slapen, wel om naar bed te gaan.”

Gewenst gedrag van kinderen kan volgens Vos beter worden bevorderd door beloningen in het vooruitzicht te stellen dan door te straffen. Een tip van een deskundige aan ouders. Tegelijk vindt Vos dat ouders al de goedbedoelde adviezen die op hen af komen van pedagogen, uit tal van boeken over moderne opvoeding en van opvoedingswinkels of de opvoedtelefoon, met een grote korrel zout moeten nemen. Hij pleit voor de deprofessionalisering van de opvoeding.

“Al die aandacht voor de opvoeding en de professionalisering ervan is een verschijnsel van de laatste decennia en we schijnen het er toch niet veel beter vanaf te brengen dan onze voorouders. We zijn steeds minder te spreken over de 'jeugd van tegenwoordig'. Moreel verval, toenemende criminaliteit, vervaging van het normbesef; het geweeklaag neemt hand over hand toe. De kinderen deugen nooit en als ze wel deugen, dan deugen de ouders niet.” Wat dat betreft, relativeert Vos, is er niets nieuws onder de zon. Gemopper op de jeugd is van alle tijden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden