Democraten zoeken wanhopig compromis

WASHINGTON - Van het handjevol Republikeinen dat zich heeft uitgesproken tegen een afzettingsprocedure tegen Bill Clinton, is Christopher Shays uit Connecticut verreweg de invloedrijkste. Hij is onafhankelijk denkend binnen zijn fractie en hij reikt graag de hand naar de Democratische oppositie. Het moet in het Witte Huis als een bom zijn ingeslagen dat Shays nu zijn mening heeft herzien.

Shays weet het niet meer en zijn uiteindelijke standpunt zal afhangen van het gesprek dat hij vandaag met de president zal hebben. “Hij vat nog steeds niet hoe de zaken er voor staan. In alles wat hij zegt maakt hij wat een ernstig misdrijf was tot een zwaarder misdrijf”, stelde de Republikein eerder deze week vast. En het is duidelijk wat Shays vandaag uit de mond van Clinton wil horen. Drie woorden: Ik heb gelogen. Woorden die de president niet over zijn lippen kan en wil krijgen.

De groep gematigde Republikeinen, in wier handen het lot van Clinton ligt, begint dunner te worden. En degenen, die er uit vallen gaan vrijwel uitsluitend naar het kamp van de voorstemmers. Voor impeachment dan wel. Alleen de meest geharnaste aanhangers van de president durven nog te voorspellen dat hij morgen, of wat meer voor de hand ligt: komende vrijdag, de stemming zal overleven over een afzettingsprocedure.

Terwijl Clinton zelf het hoofd in de schoot lijkt te hebben gelegd en zijn staf in het Witte Huis geen idee meer heeft hoe het schijnbaar onafwendbare kan worden gekeerd, worden de laatste pogingen ondernomen om een compromis te vinden. En dat is dan de censure, de zware reprimande.

Vanuit het verre Gaza heeft de president laten weten dat hij een dergelijke straf met beide handen zal aangrijpen. Vice-president Al Gore heeft gezegd dat het Huis van Afgevaardigden de keus moet krijgen voor zo'n alternatieve bestraffing te stemmen naast het zware middel van de afzettingsprocedure.

De laatste die zijn gewicht in de schaal heeft gegooid is Bob Dole, Clintons Republikeinse opponent bij de presidentsverkiezingen van 1996. Op de invloedrijkste pagina van Amerika's invloedrijkste krant, de opiniepagina van The New York Times, pleit de voormalige Senaatsleider ervoor dat de Senaat de president een zware reprimande geeft. Het maakt hem niet uit of het Huis wel of niet voor een afzettingsprocedure heeft gekozen. En het Huis krijgt, wat het de komende dagen ook heeft besloten, de gelegenheid zich bij die stap van de Senaat aan te sluiten. Clinton zal dan in de openbaarheid en onder het oog en oor van de media een dergelijke straf met zijn handtekening moeten bekrachtigen. Dat alles moet voor of op 2 januari zijn afgerond. Het is geen schoonheid van een voorstel, geeft Dole toe, maar wel het meest haalbare.

In wat min of meer als een achterhoedegevecht wordt beschouwd hebben de Democraten aangekondigd op procedurele gronden de beslissing te zullen aanvechten van Bob Livingston, de verkozen maar nog niet in functie zijnde Speaker, om geen discussie en stemming toe te staan over de censure-resolutie van de Democraten in de justitie-commissie van het Huis. Een dergelijke straf is in strijd met de grondwet, meent Livingston, ofschoon talrijke staatsrechtgeleerden die opvatting bestrijden.

De Democratische fractieleider in het Huis, Dick Gephardt, is het volgende van plan. Er liggen vier impeachment-artikelen ter discussie, twee wegens meineed, een wegens belemmering van de rechtsgang en een wegens machtsmisbruik. Over elk van die artikelen wordt apart geredetwist en na afsluiting van dat debat, maar voor de stemming over het artikel, dienen de Democraten een amendement en een 'motie van heroverweging' in. De justitiecommissie moet, als dat wordt aangenomen, opnieuw een reprimande overwegen.

De voorstanders van impeachment zullen bezwaar maken, het voorzitterschap zal dat bezwaar steunen en de Democraten zullen dat bezwaar in stemming willen brengen. Via deze ingewikkelde procedurestemming hopen de Democraten een wig te drijven in de groep gematigde Republikeinen, die wanhopig zoekt naar een mogelijkheid om voor een reprimande te stemmen. Dat de Democraten in deze opzet zullen slagen is op zijn zachtst gezegd twijfelachtig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden