Democraten zijn aan handen en voeten gebonden

De Amerikaanse Democraten hebben vanwege onvrede over de Irak-oorlog de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en mogelijk de Senaat veroverd. Maar die meerderheid geeft hun slechts beperkte macht om het Irak-beleid van het Witte Huis te veranderen.

Als opperbevelhebber heeft de president in oorlogstijd grote macht over defensiebeleid en buitenlandse zaken. Bush heeft de ’oorlog tegen de terreur’ aangegrepen om die macht verder te vergroten.

De verkiezingszege van de Democraten zorgt voor een nieuw machtsevenwicht in Washington. Dankzij hun meerderheid in het Huis, en mogelijk ook de Senaat, kunnen ze nieuwe pogingen van Bush blokkeren om macht naar zich toe te trekken. Maar hoewel woede over Irak voor een belangrijk deel verantwoordelijk is voor de zege, geeft die hun weinig kans om zijn Irak-beleid om te vormen.

Bush heeft bij voorbaat laten weten dat terugtrekking van de troepen voor hem geen optie is. Tijdens de afgelopen campagne bezwoer hij ook dat de omstreden minister van defensie Donald Rumsfeld de regeringsrit uitzit. Hetzelfde geldt voor vice-president Dick Cheney.

Sinds gisteren hebben de Democraten goed beschouwd één machtig wapen. Ze kunnen weigeren om nog nieuw geld voor de Irak-oorlog te reserveren op de begroting. Aldus zouden ze een snelle troepenterugtrekking uit het land wél kunnen afdwingen. Maar de nieuwe meerderheidspartij zal dat wapen niet inzetten. Het Witte Huis zou zo’n stap ongetwijfeld als verraad aan de troepen uitleggen, die dagelijks hun leven op het spel zetten. Bij het Amerikaanse volk zou dat het imago vestigen van de Democraten als anti-oorlog en zwak als het op nationale veiligheid aankomt.

Van dat imago willen de Democraten juist af, zeker met het oog op 2008. Dan kiezen de Amerikanen de opvolger van Bush. De Democraten zullen de komende twee jaar vooral willen bewijzen dat ze op buitenlands gebied keihard zijn, maar meteen ook slimmer dan de Republikeinen. Ook hun interne verdeeldheid weerhoudt de Democraten ervan een duidelijk alternatief te presenteren voor het Irak-beleid van Bush. Hun buitenlandexpert uit de Senaat, Joseph Biden, wil Irak opdelen in een Koerdisch, Soennitisch en een Sjiitisch deel. Andere Democraten verklaren hem voor gek.

Waarschijnlijk kunnen de Democraten scherpe keuzes vermijden. Binnenkort biedt een werkgroep van Democratische en Republikeinse oud-politici Bush een plan aan voor een nieuwe aanpak in Irak. Democraten kunnen dat omarmen als de verandering die de kiezer wou. Bush kan het plan gebruiken om te bewijzen dat hij naar anderen luistert.

Een veel veiliger machtsmiddel voor de Democraten is het starten van een parlementair onderzoek. Naar hoe Bush Amerika de oorlog aanvankelijk verkocht, of naar de corruptie met hulpgelden in Irak. Dat heeft als voordeel dat je geen keuzes hoeft te maken en, met het oog op 2008, de Republikeinen in de verdediging kunt blijven drukken.

Tot een afzettingsprocedure van Bush zal het niet komen, hoewel de linkervleugel van de partij dat wel wil. De kiezers zullen dat als wraak zien en niet waarderen.

Voor Bush worden het moeilijke tijden. Hij zal moeten samenwerken om nog iets te bereiken. Hij heeft nu een oppositiepartij tegenover zich die extra gemotiveerd is voor 2008. En die hem gaat bestoken met dagvaardingen om officiële documenten voor parlementaire onderzoeken op te eisen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden