Democraten op winst: onderzoek campagnegelden is vreselijk saai/Republikeinen doen hun uiterste best om president in verlegenheid te brengen

WASHINGTON - Ruim een week kabbelt in de Verenigde Staten het Senaatsonderzoek naar de verkiezingscampagnefondsen voort. De getuigen hebben tot dusver geen nieuw licht geworpen op de zaak.

Senator Fred Thompson, de Republikeinse voorzitter van de commissie opende vorige week de hoorzittingen met de beschuldiging dat China geprobeerd zou hebben politieke invloed in Washington te kopen door illegaal de verkiezingskas van Clinton te spekken. Het is een beschuldiging die de senator uit Tennessee waarschijnlijk niet hard kan maken.

Waarom heeft hij dan zo een boude beschuldiging geuit? Thompson zoekt wanhopig naar iets dat tot de verbeelding van het publiek spreekt, zoals dat indertijd met Watergate en Irangate het geval was. Amerika zat toen aan de buis gekluisterd.

Maar de Amerikaanse media hebben dit onderzoek al bij voorbaat als 'saai' afgedaan, als een herkauwen van bekende feiten die gestaafd moeten worden door een eindeloos aantal getuigen, met droge documenten met cijfertjes. Daarvoor onderbreek je geen soaps of smeuïge talkshows.

Publiciteit is essentieel voor senator Thompson. Zonder directe uitzendingen op tv weet het grote publiek niet waar het om gaat, roept het geen 'foei' en 'schande' en is het onderzoek daarom politiek weinig relevant. Vandaar die ferme beschuldiging aan het adres van China, die echter meteen werd afgezwakt door de Democratische voorman in de commissie, senator John Glenn. De ex-astronaut zei dat hij dezelfde geheime FBI- en CIA-informatie heeft gezien. Maar op grond daarvan zou hij de woorden van Thompson niet herhalen. De senator heeft inmiddels in de loop van de week toegegeven dat het nog maar de vraag is of de commissie zal kunnen bewijzen dat China politieke invloed heeft willen kopen.

De commissie staat voor nog een probleem: het politieke doel van het onderzoek is om de Clinton-campagne door te lichten. Maar het meeste geld met een luchtje, ook het Chinese geld, was niet bestemd voor Clinton, maar voor de verkiezingen voor het Congres.

Vaststaat dat de Democraten onder leiding van president Bill Clinton en vice-president Al Gore alle remmen hebben losgelaten bij het werven van fondsen voor de verkiezingscampagne vorig jaar. Zo mochten grote gevers een nachtje op het Witte Huis logeren, in de Lincoln-kamer. De verkiezingsreglementen verbieden dat bij de inzamelingsacties gebruik wordt gemaakt van de zogeheten federale infrastructuur. De president mag gasten in het Witte Huis ontvangen, hij kan ze zelfs logies bieden, maar hij mag ze niet om geld vragen. Klein detail: partijfunctionarissen kunnen dat wel doen vanuit een kantoor aan de overkant. Mag de president diezelfde mensen wel uitnodigen en en ze dan vervolgens weer opbellen om ze te bedanken voor hun bijdrage? Is dat een schending van de wet? Of is het alleen maar in strijd met de geest van de wet?

De Democraten hebben ook als nooit tevoren buitenlandse bronnen aangeboord. Ene John Huang zamelde ruim vier miljoen dollar in bij de Aziatische gemeenschap. De wettelijke restrictie luidt dat alleen Amerikaanse burgers, ingezetenen en bedrijven, bijdragen mogen leveren. Maar via Huang hebben Chinese en Indonesische bedrijven, waaronder de Indonesische Lippo Bank, grote bedragen gestort. Huang werkte op het ministerie van handel en had toegang tot geheime CIA-informatie. Heeft hij in zijn contacten met de Chinese regering uit de school geklapt? Huang ontkent. Het bewijs is moeilijk te leveren. Huang weigert voor de commissie te verschijnen, hij wil immuniteit voor strafvervolging. De commissie is niet geneigd hem zo een vrijbrief te geven, temeer daar zij niet verwacht dat hij veel nieuws zal vertellen.

De getuigen die wel opgeroepen zijn hebben tot nu toe, de eerste week van de hoorzittingen, weinig opzienbarends verteld. De Republikeinse commissieleden doen hun uiterste best de president in verlegenheid te brengen. De Democraten daarentegen willen het zo saai mogelijk houden. Zij beschuldigen bovendien de Republikeinen ervan er precies dezelfde praktijken op na te houden.

Ja, zeggen de getuigen, er zijn fouten gemaakt, er was onvoldoende toezicht op de oorsprong van de giften. Nee, we wisten niet dat mijnheer Huang buitenlands geld incasseerde. Zodra we daar achterkwamen hebben we dat geld teruggestuurd. “En als ik had geweten dat Huang daar mee bezig was had ik hem zelf aan zijn oren het gebouw uitgesleept”, zei Richard Sullivan, de penningmeester van de Democratische partij dapper.

Er is nog een ander politiek probleem. De Republikeinen willen alleen de excessen van de Democraten blootleggen in de hoop president Clinton te beschadigen. Maar zij voelen er niets voor het echte probleem aan te pakken en de rol van het geld bij Amerikaanse verkiezingscampagnes te beperken. Amerikaanse verkiezingen worden nu eenmaal gedomineerd door de verwoede pogingen steeds meer geld in te zamelen voor steeds duurdere campagnes. Die wedijver leidt onvermijdelijk tot excessen. De Democraten willen het inzamelen van geld aan banden leggen, althans ze zeggen dat ze dat willen. Maar de kans op hervorming van het systeem is nul. Zittende congresleden kunnen gemakkelijker aan geld komen dan tegenkandidaten. Het haast onbeperkt inzamelen van geld is daarom hun beste politieke verzekering. Daar doen ze geen afstand van.

Er staat bij dit onderzoek meer op het spel dan het zoeken naar dé waarheid. Senator Thompson heeft ambities: hij wil in het jaar 2000 een gooi doen naar het presidentschap en gebruikt zijn voorzitterschap van de commissie als springplank. Ook de Democratische senator Lieberman uit Connecticut maakt er geen geheim van dat hij in het jaar 2000 vice-president wil worden. Daarom profileert hij zich en stelt hij lastige vragen.

Het onderzoek zal zeker tot december doorgaan. Bij het opmaken van de eerste tussenstand zijn de Democraten tot winnaars uitgeroepen: ze hebben het saai weten te houden en het Witte Huis weten te sparen - tot nu toe. Wacht maar, het is nog vroeg, roepen de Republikeinen. Want ook bij Watergate zat iedereen de eerste weken te gapen van verveling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden