Democraten Hongkong behouden nipt hun vetomacht

Er valt veel af te dingen op het democratisch gehalte van de verkiezingen in Hongkong van dit weekeinde. Maar het zijn de meest democratische verkiezingen in China.

Het spande erom of de democratische partijen in Hongkong dit weekeinde een derde van de parlementszetels konden bemachtigen. Echt meer zou er niet inzitten, want de 3,3 miljoen stemgerechtigde inwoners van Hongkong stemden voor dertig van de zestig parlementszetels. De andere dertig waren tevoren al vergeven aan, merendeels, pro-Peking-belangengroepen.

Het lukte net. De democraten kregen 23 zetels en behielden daarmee hun vetorecht op aanpassing van de grondwet van Hongkong. Peking wil die grondwet minder democratisch maken.

Toen Groot-Brittannië in 1997 Hongkong overdroeg aan China werd de garantie gegeven dat Hongkong veel autonomie zou behouden en ’uiteindelijk’ algemene, rechtstreekse verkiezingen zou krijgen. Maar Peking weet steeds een spaak in het wiel te steken als een stap in die richting wordt gezet. In 2003 gingen een half miljoen van Hongkongs ruim zeven miljoen inwoners de straat op om te demonstreren tegen een aanpassing van hun grondwet, de zogeheten Basic Law. De aanpassing ging van de baan, maar daarna liet China zijn invloed meer gelden.

Volgens peilingen is al jaren een ruime meerderheid van de inwoners van Hongkong voor directe verkiezingen, maar in de praktijk heeft China het er voor het zeggen. Zo wordt de gouverneur weinig democratisch ’gekozen’ door een ingewikkeld systeem waarbij uiteindelijk 800 kiesmannen – vooral zakenlui en hoogwaardigheidsbekleders – hun voorkeur uitspreken. Die stemming is niet geheim, zodat het niet verwonderlijk is dat steeds de kandidaat van Peking wint. De kiesmannen zijn merendeels van Peking afhankelijk. Bovendien durven ze niet het risico te lopen zich openlijk voor de democratische tegenkandidaat uit te spreken, omdat ze daarna onder de kandidaat van Peking verder moeten werken.

De democraten hadden tot dit weekeinde 26 van de 60 zetels in het parlement en hebben er dus drie ingeleverd.

Ze hebben het tij ook niet mee. De economie staat er slecht voor en dan willen kiezers liefst ’veilig’ kiezen en de cruciale (handels)relaties met China niet op het spel zetten. Bovendien kondigde Peking eind vorig jaar aan dat Hongkong in 2017 zijn gouverneur rechtstreeks mag kiezen, en zijn parlement in 2020. ’Eerst zien, dan geloven’, denken de democraten, na eerdere teleurstellingen. Maar daarmee scoren ze geen punten in de campagne.

Toch valt er in Hongkong nog altijd meer te kiezen dan in de rest van China. Tenminste, als we Taiwan niet meetellen. Dat door China geclaimde eiland is in de praktijk zelfstandig en het heeft directe en geheime presidents- en parlementsverkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden