Democraten gefrustreerd over eigen partijleiding

neergang | Het is decennia geleden dat de Democratische partij er in de VS zo slecht voor stond als nu. De roep om koerswijziging zwelt aan. Is het tij te keren?

SYBILLA CLAUS en REDACTIE BUITENLAND

Lokale leiders van de Democraten in de VS verwijten hun partijleiding dat die onder president Obama te veel op het Witte Huis heeft gefocust. In acht jaar tijd zouden daardoor in de deelstaten 1000 zetels aan de Republikeinen verloren zijn gegaan.

"Wij hebben in een verbijsterend tempo gouverneurs en deelstaatparlementen verloren", zegt partijvoorzitter Brandon Dillon van de Democraten in Michigan.

In februari kiezen de Democraten een nieuwe voorzitter van het National Committee (DNC), dat de partij organisatorisch leidt. Er zijn vijf kandidaten die elk beloven de partij van de grond af aan weer op te bouwen. De afgelopen jaren kregen deelstaatafdelingen steeds minder geld van het DNC, waardoor zij medewerkers moesten ontslaan en minder kandidaten konden rekruteren en opleiden.

De Republikeinen hebben nu het Congres in handen, en staan ook in de deelstaten op een historisch hoogtepunt: 33 van de 50 gouverneurs en 69 van de 99 deelstaatkamers. In 2017 hebben zij in 25 staten de totale controle, tegen een magere 5 voor de Democraten. Dat is belangrijk omdat in de VS juist op deelstaatniveau veel wetten en beleid gemaakt worden. Bovendien worden daar de districtsgrenzen getrokken voor Congresverkiezingen.

undefined

Strategische Republikeinen

Onder Obama verloren de Democraten volgens persbureau AP 1000 van de 7383 deelstaatzetels en dertien gouverneursposities. Dan was er nog het debacle met Hillary Clinton. Gaat er iemand aftreden, zoals in Nederland zou gebeuren na zo'n verlies?

"Niemand in de partij is daarvoor verantwoordelijk", zegt hoogleraar John Carey telefonisch. Hij doceert bestuurskunde aan het Dartmouth College in New Hampshire. "Een politieke partij zit bij ons anders in elkaar door de opbouw van de VS", vervolgt hij. "Het nationale bestuur van de Democratische Partij is maar een klein deel van de machine. Die bestaat in feite uit vijftig partijen, één in elke staat, met hun eigen hiërarchie."

Donald Trump koos als chefstaf de Republikeinse partijvoorzitter Reince Priebus. "Maar als Trump had verloren, had niemand zijn naam gekend."

Kortom, partijleden en het DNC, waarin afgevaardigden uit alle deelstaten zitting hebben, praten over de grootste nederlaag sinds de jaren twintig. Maar er gaan geen koppen rollen. Er komt geen analyse, geen landelijk plan van aanpak. Carey: "Die invloed heeft het DNC niet. Californië zou bijvoorbeeld zeggen: 'Schiet op, wij doen het goed.' En dat klopt ook. Alabama zou evenmin luisteren."

De neergang van de Democraten in het Congres is voor een groot deel te verklaren door de efficiënte aanpak van de Republikeinen die jarenlang vochten voor winst in deelstaten en minder mediagenieke tussenverkiezingen. Zij konden na de volkstelling van 2010 in driemaal zoveel staten grenzen voor kiesdistricten opnieuw trekken als Democraten. In 2012 namen zij het Huis van Afgevaardigden over met 234 tegen 201 zetels.

undefined

Verhuizen

Bovendien speelt in de VS geld een steeds grotere rol in de politiek. Een aantal steenrijke families besteedt bij elke verkiezing tientallen miljoenen, en die gaan vooral naar Republikeinse kandidaten, heel strategisch in die deelstaten die ertoe doen.

Een structurele factor die Democraten eveneens benadeelt is volgens bestuurskundige Carey het feit dat Amerikanen de laatste twintig jaar vooral verhuizen naar een baan in een regio waar zij onder gelijkgezinden zijn. Democraten leven vooral in de grote steden, in een beperkt aantal kiesdistricten. "Daar winnen ze met steeds ruimere meerderheden, soms wel 85 of 90 procent", zegt Carey. "Zij verspillen zo eigenlijk stemmen. Je kunt beter overal 51 procent halen".

De Republikeinen doen dat. Zij winnen met een klein verschil, op meer plaatsen. Bovendien zetten zij in dat soort staten graag tactieken in om stemmen moeilijker te maken voor minderheden, jongeren en armen (van wie bekend is dat zij vaker Democratisch stemmen) onder het mom van fraudebestrijding.

Carey noemt de ongekende winst van de Republikeinen een 'alarmsignaal' voor de Democraten. Clinton 'won' met 2,9 miljoen stemmen verschil, maar dat telt nou eenmaal niet door het systeem van het kiescollege. "Amerika heeft een fundamenteel conservatief politiek systeem, dat heel moeilijk te veranderen is."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden