Delicate eenzaamheid voor goddelijke muziek

Nooit zou ze door het stof kruipen zoals haar moeder noodgedwongen had gedaan. Ze negeerde de kritiek van puristen dat ze klassieke Hindoestaanse muziek tot een eigen stijl maakte en bestreed dat ze een arrogante prima donna was. Begreep het publiek dan niet dat muziek maken zoals zij dat deed het uiterste vergde? "Mijn muziek is goddelijk", zei de Indiase zangeres vorig jaar. "Proberen die te begrijpen, is als reiken naar de hemel met je voeten gebonden aan de aarde."

Ondanks alles werd Kishori Amonkar in India bejubeld als een muzikaal genie. Om tot geniale vertolkingen te komen, dienden de omstandigheden ideaal te zijn. Het verklaarde haar weerzin tegen concerten. Bij de spaarzame gelegenheden dat ze die gaf, verscheen ze bij voorkeur op een verduisterd podium en verlangde van haar publiek doodse stilte.

Stonden de omstandigheden haar niet aan, dan beschouwde ze haar aanwezigheid als verspilling van tijd. Dan weigerde ze op te treden of vertrok ze tijdens een verstoring van haar uitvoering, ongeacht hoe belangrijk haar toehoorders waren. Voor concerten (concentratie) en erna (uitputting) zocht ze de totale afzondering. Nooit lachte ze op het podium of sprak ze haar publiek toe.

Voor een goede uitvoering moest ze in totale trance geraken. Slechts dan kon ze een transcendente wereld binnentreden en kon het publiek volgens haar hetzelfde ervaren.

"Mensen moeten begrijpen dat mijn muziek geen vermaak is. Daarom heb ik ook nooit populariteit nagejaagd. Het publiek mag de eenzaamheid van een artiest niet verstoren."

Amonkar leefde ondanks haar sterrenstatus in eenvoud, in een klein appartement in Mumbai waar een hele wand van haar woonkamer in beslag werd genomen door een zwart-wit foto van haarzelf. Constant waren daar opnames van haar eigen muziek te horen, zodat ze de fouten eruit kon halen en haar techniek perfectioneren. Ofschoon ze een veelgevraagd lerares was, heeft ze zichzelf in een constant vernieuwingsproces altijd als student beschouwd. Met die leefwijze verloochende ze haar afkomst niet. Ze verloor haar vader toen ze zes was. Haar moeder Mogubai Kurdikar bleef achter met drie kinderen, zonder geld maar met een groot muzikaal talent. Als een strenge lerares leerde zij haar dochter zingen, en vooral in de muziek een eigen weg vinden.

Kurdikar was, net als haar dochter later, een veel onderscheiden artiest die evenwel optrad in een tijd dat er in India nauwelijks respect was voor zangeressen. Dat ervoer Amonkar toen ze haar moeder op tournee begeleidde op de tanpura, een fretloze luit. Ze reisden derde klas met de trein, werden ondergebracht in slechte accommodaties en kregen nauwelijks betaald.

Kurdikar onderging die vernederingen om haar kinderen een goede opvoeding te kunnen geven, maar Amonkar werd er diep door geraakt. "Haar werd het respect onthouden dat vertolkers van klassieke Indiase muziek toekomt. Ik besloot toen dat ik zo'n behandeling niet zou accepteren."

Ze ontwikkelde haar eigen constant vernieuwende stijl, ondanks kritiek van puristen. "Ik ben geen rebel. Ik breek regels die door mensen zijn gemaakt, nooit die in de natuur zijn ontstaan. Men mag zijn leerlingen nooit limieten in de kunst opleggen. Die zijn er niet."

Kishori Amonkar werd geboren op 10 april 1932 in Bombay (Mumbai) en overleed daar op 3 april 2017.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden