Delfzijl werd wel bevrijd, maar een half jaar te laat

Theaterspektakel brengt vergeten geschiedenis uit de Franse tijd weer tot leven

Om half zeven 's morgen gaf hij het op. Legeraanvoerder Maufroy verdween, volgens de overlevering, met 1100 soldaten met slaande trom en vliegend vaandel door de Farmsumerpoort uit Delfzijl, waarna Engelse mariniers de stad binnentrokken met saluutschoten. We schrijven 23 mei 1814. Delfzijl was bevrijd van de Fransen. De rest van Nederland was al een half jaar van de Franse bezetter verlost. Maar in de Groningse vesting zat de stijfkoppige Pierre Maufroy die weigerde te geloven dat Napoleon afstand van de troon had gedaan en verbannen was naar Elba.

Weinigen kennen het wonderbaarlijke verhaal van het laatste bolwerk der Fransen. Maar ter gelegenheid van tweehonderd jaar Koninkrijk der Nederlanden zetten de Delfzijlers het in het volle licht. Onder meer met het theaterspektakel 'De Laatste Vriend van Napoleon' dat komende donderdag in première gaat en tot 5 juni te zien is.

In een grote oude havenloods aan de Damsterkade bouwen steigerbouwers met ontbloot bovenlijf vandaag stug door aan de tribunes. De loods, de kade, het water, alles hier wordt voor de voorstelling gebruikt. Bezoekers worden door de oude Waterpoort naar de plaats van handeling geleid, en zo het verhaal in getrokken, vertelt producent Tineke Abelen. Er zijn paarden, kanonschoten, de Koninklijke Militaire Kapel Johan Willem Friso doet mee en studenten van de Amsterdamse toneelschool en de Kleinkunstacademie. Ellen ten Damme en Arjan Ederveen hebben de hoofdrol en komen over een paar dagen voor het eerst hier repeteren. Abelen verheugt zich: "We willen laten zien dat Delfzijl meer is dan alleen aluminiumsmelter Aldel die failliet gaat."

Het stuk is ongewild ook een eerbetoon aan de Groningse theatermaker Dominic van Vree. Hij stuitte op het bijzondere hoofdstuk uit de vaderlandse geschiedenis en wilde het op de planken brengen. "We waren vorig jaar januari net bij de bank geweest voor financiering. 's Nachts stierf Dominic door een hartstilstand."

Ruut Weissman schreef het scenario. De gelouterde regisseur keek volgens Abelen bedenkelijk toen hij polshoogte kwam nemen in Delfzijl. "Hij zei: Ik heb haast niks. Een oude loods, een zwaaikom en een dun verhaallijntje van een militair die niet wil opgeven." Dat gaf Weissman natuurlijk ook de vrijheid er flink op los te fantaseren. Hij creëerde Stans Roggepol, de leidster van het Oranjegezinde Verzet. Met haar charmes lokt zij Maufroy het land uit, hij mag haar meenemen als bruid en oorlogsbuit.

Het boek 'Schetsen uit de Franse tijd (1795 - 1814)' van Jaap Bottema beschrijft een afloop zonder vrouwen. Maufroy bedingt een ongehinderde aftocht voor zijn garnizoen. Met krijgseer en medeneming van wapens en bagage.

De kar met bagage wordt getrokken door een oorlogsbuit uit Delfzijl: een zwarte merrie en een zwarte ruin.

undefined

Theater, expositie, revue, straatfeest

In november 2013 was het tweehonderd jaar geleden dat Nederland na inlijving bij Frankrijk zijn onafhankelijkheid herkreeg. De Prins van Oranje zette voet aan wal in Scheveningen en werd op basis van een nieuwe Grondwet in september 1815 in Brussel ingehuldigd als Koning Willem I.

Tussen november 2013 en oktober 2015 zijn er tal van festiviteiten om het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden landelijk te vieren.

Delfzijl viert het eigen Ontzet met een uitgebreid programma . Naast 'De Laatste Vriend van Napoleon' is er bijvoorbeeld een expositie over de Franse tijd in het Muzeeaquarium (tot eind augustus). Scholen houden vanavond een Franse revue-avond in theater De Molenberg, morgen is er een cultureel straatfeest in Delfzijl, overmorgen komen de auteurs van de drie onlangs verschenen koningsbiografieën een lezing geven in Uitwierde.

Voorafgaand aan sommige voorstellingen van De Laatste Vriend van Napoleon kan met een gids een historische stadswandeling gemaakt worden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden