Dekker breekt macht van de omroepen

analyse Het ledental is niet langer bepalend voor de hoeveelheid zendtijd. Ook haalt staatssecretaris Dekker puur amusement van de publieke zenders. Vanaf 2016 is het dáág 'Bananasplit', tot ziens 'Slechtste chauffeur van Nederland' en adieu 'Ranking the Stars'.

Niet minder dan een bom op Hilversum bracht staatssecretaris Sander Dekker gisteren tot ontploffing. Wat hem betreft is het over een dik jaar grotendeels gedaan met de macht van de acht omroepen. Dan mag de helft van de programma's op NPO 1, 2 en 3 ook gemaakt worden door anderen - door onafhankelijke producenten of door maatschappelijke organisaties. Bovendien moet een deel van de huidige programma's verdwijnen.

Voor pure amusements-tv is belastinggeld niet bedoeld, zegt Dekker. Alleen wie programma's maakt op het gebied van informatie, cultuur of educatie krijgt nog zendtijd bij de publieken.

"Een frontale aanval op de publieke omroep", reageerde VPRO-directeur Lennart van der Meulen meteen. Want voor de omroepen betekent het plan van Dekker opnieuw een forse aanpassing. Zelf hadden ze afgelopen zomer een plan gemaakt waarin hun taak veel breder was.

Maar de omroepen hadden deze stap kunnen verwachten: het is de laatste fase van een liberale drietrapsraket, waarvan het eerste deel onder de vorige regering werd gelanceerd. Toen moesten de omroepen 200 miljoen bezuinigen. In 2012 - Rutte-II - kwam daar nog eens 50 miljoen bij. Datzelfde jaar moesten de 21 omroepen ook fuseren tot acht.

Gisteren kwam Dekker met de laatste tree: de omroepen krijgen ook geen zendtijd meer naar rato van hun ledental. In de ogen van Dekker houdt het huidige omroepsysteem broodnodige vernieuwing tegen. Omroepen hielden elkaar in een 'wurggreep'. Voortaan kiest de NPO per genre uit het gehele aanbod.

Het is tegelijk goed en slecht nieuws. Het regeerakkoord speculeerde immers op een zender minder - NPO 1 en 2 moest wel genoeg zijn. Die gedachte heeft Dekker, naar verluidt onder druk van de PvdA, verlaten. Maar gebleven is zijn ferme afkeer van alles wat op verspilling van belastinggeld lijkt - alles wat een commercieel zendstation ook kan doen.

Dus, Dekker geeft graag voorbeelden, is het vanaf 2016 daag 'Bananasplit', tot ziens 'Slechtste chauffeur van Nederland', adieu 'Ranking the Stars'. Dat kunnen RTL en SBS net zo goed, of beter. In plaats daarvan moet er meer ruimte komen voor 'De Wereld Draait Door', 'Hollands Hoop', 'NOS Journaal', 'De Beste Singer-Songwriter van Nederland', regionaal nieuws en ook voor de Olympische Spelen. Informatie, drama, cultuur. Dat laatste ziet Dekker breed: cultuur kan ook sport zijn, als dat 'bijdraagt aan het nationale oranjegevoel'. "Een programma met nationale sporthelden waarvoor half Nederland zijn wekker om vier uur 's nachts zet, dat hoort natuurlijk wel op de publieke omroep."

Het geldt ook voor de radio. Zo hoeft 3FM niet te verdwijnen, 'maar ik kan me voorstellen dat de radiomakers zich meer richten op jong talent', aldus Dekker. Een ander kan wel de top-100 uitzenden.

Het moet ook gedaan zijn met wat Dekker noemt de 'omroep-saus' die over programma's wordt gegoten. "Te vaak ontmoet ik makers die met een idee naar een omroep zijn gestapt en die hun idee op televisie amper terugherkennen", zei hij gisteren, wijdbeens in het ruim van het Veronica-schip, de plek waarvandaan vijftig jaar geleden de eerste aanval op de macht van de Nederlandse omroepen werd ingezet. Hij heeft het kennelijk gehad met de NCRV die alles kleurt met een samen-op-de-wereld-bril, of met de Avro die alles 'Van iedereen, voor iedereen' maakt.

Al met al zijn de omroepen de grote verliezers. Ook al beoogt Dekker hiermee dat ze zich sneller kunnen aanpassen aan de snel veranderende mediawereld, logischerwijs voelen ze zich in Hilversum vooral speelbal van de politiek. Nog niet zo heel lang geleden werden zij door andere politieke leiders juist gedwongen zich van elkaar te onderscheiden en werd hun bestaansrecht en zendtijd afgemeten aan het aantal leden. Nu doet dat er allebei amper meer toe. Dekker zit er niet mee. "Ik ben er niet voor de omroepen, ik ben er voor de kijker", zei hij gisteren.

undefined

Verliezers van het plan-Dekker

De omroepen moeten voortaan voor de helft van de zendtijd concurreren met het aanbod van onafhankelijke producenten. Ze krijgen ook niet langer automatisch zendtijd.

De omroepleden hebben geen garanties meer dat de programma's van hun omroep worden uitgezonden.

Amusementsprogramma's hebben geen plaats meer op NPO 1, 2 en 3.

undefined

Winnaars van het plan-Dekker

De centrale stuurders van de NPO krijgen meer te zeggen over wat van wie, wanneer en waar wordt uitgezonden.

Regionale omroepen krijgen meer zendtijd op nationale televisie; gemeenten krijgen meer te zeggen, regionale nieuwsuitzendingen voortaan op nationale televisie.

Onafhankelijke programmamakers kunnen meer programma's maken voor de publieke omroep, zonder dat die worden overgoten met een 'omroep-saus'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden