Déjà vu: de NS gaan spoorboekloos rijden

Eerdere proeven met spoorboekloos rijden waren geen onverdeeld succes. Beeld ANP

NS en ProRail gaan vanaf 6 september testen uitvoeren met spoorboekloos rijden, waarbij zes keer per uur een trein tussen Amsterdam, Utrecht en Eindhoven rijdt. 

Veertien woensdagen wordt proefgedraaid om ervaring op te doen. De extra treinen moeten over de hele dag zo'n 15 procent meer zitplaatsen opleveren, stelt NS-topman Roger van Boxtel in het AD. "We gaan een enorme stap zetten op misschien wel de drukste lijn van Nederland", aldus de ambitieuze president-directeur.

De ambitie van het spoorboekloos treinen kent een lange geschiedenis. In 2008 al droomde toenmalig ProRail-topman Bert Klerk van treinen die zich om de paar minuten op perrons zouden melden. De aspiraties logen er niet om: in 2009 werd een plan om 12 treinen per uur te laten rijden over het traject tussen Amsterdam en Eindhoven uitgewerkt, maar deze frequenties bleken in combinatie met het goederenvervoer dat van dezelfde infrastructuur gebruikt maakt niet mogelijk.

Wel wordt er in 2009, net als nu, een test uitgevoerd met dienstregelingloos rijden op het traject Amsterdam – Eindhoven. Een week lang denderden er ook toen in september zes in plaats van vier intercity's per uur over het spoor. 'Mocht deze test een succes worden, dan zou vanaf 2011 permanent zonder spoorboekje gereden kunnen worden', tekende Trouw de doelstelling van destijds op. De eerste reacties op de test waren positief, maar de invoering liep toch vertraging op.

In 2010 werd een nieuwe test uitgevoerd, dit keer een maand lang en in samenwerking met het goederenvervoer. Naast de zes intercity- en stoptreinen reden er ook ieder uur twee goederentreinen. In juni 2010 was de ministerraad al akkoord met het plan om op de drukste trajecten in het land zes intercity's en zes stoptreinen te laten rijden en werden enkele miljarden vrijgemaakt om extra infrastructuur aan te leggen en investeringen te doen in veiligheid en milieumaatregelen.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Drukte in de trein. Beeld anp

Het pure metrogevoel

Het tweede experiment verliep niet vlekkeloos. 'Het is mis in de spits', concludeerde Trouw. 'Treinen kwamen te laat en zaten bomvol. Het probleem klinkt vreemd omdat de NS méér en niet minder treinen inzetten. Maar vanwege het drukke spoorschema treedt er bij het zogeheten spoorboekloos rijden bij het minste of geringste probleem vertraging op. De inzet van nieuwe, korte sprinters, versterkt het probleem nog eens. Het OV-loket, de ombudsman voor openbaar vervoer, ontving honderden boze telefoontjes.'

Toch toonden NS en ProRail zich achteraf redelijk positief over de test. Volgens een woordvoerster van ProRail deden zich 'geen grote logistieke problemen voor' nadat enkele treinen werden verlengd. Ook toenmalig minister van Verkeer, Melanie Schultz van Haegen, was in 2011 nog positief gestemd: "Treinen rijden af en aan. Het pure metrogevoel", schetste ze destijds een nabij toekomstbeeld.

In 2013 worden de ambities echter bijgesteld. Staatssecretaris Wilma Mansveld schrijft in april dat jaar dat elke tien minuten een intercity en een sprinter niet echt nodig is, omdat de vervoergroei in de Randstad vertraagd is. Met een kwartierdienst op deze lijnen wordt de reiziger ook voldoende bediend, concludeert ze. Uiteindelijk wil de staatssecretaris wel naar zes intercity's en zes sprinters, maar pas op de lange termijn, waarbij gedacht moet worden aan de periode 2025 tot 2030.

Nu komt het er dus toch van, ondanks mogelijke budgettekorten van meer dan 200 miljoen euro die vorig jaar nog als donderwolken boven het zogeheten Programma Hoogfrequent Spoor, waarin de te nemen maatregelen staan die ervoor zorgen dat er meer treinen kunnen rijden op drukke trajecten, hingen. Het is zelfs de bedoeling dat de tienminutentrein voor het traject Amsterdam - Utrecht - Den Bosch - Eindhoven in de nieuwe reguliere dienstregeling terechtkomt. Die gaat in december in, tot die tijd wordt er geëxperimenteerd.  

Dat kan helaas wel tot extra overlast zorgen bij reizigers, waarschuwt Van Boxtel die een slag om de arm houdt. "Vaker vertraging kan ik niet uitsluiten: een test is om te testen. Het is net als met medicijnen; die worden ook eerst getest voor ze definitief worden toegelaten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden