Dehaene kon 'slagveld' België aan

De 'loodgieter', was de bijnaam van de gisteren overleden oud-premier van België Jean-Luc Dehaene (73). Vanwege zijn pragmatisme. Compromis was zijn handelsmerk. Geen overbodige luxe in het politieke slagveld van het verdeelde België.

Hoewel Dehaene aan een ernstige vorm van kanker leed, kwam zijn overlijden onverwacht. De oud-premier was onwel geworden toen hij met zijn vrouw een bezoek bracht aan een koekjesfabriek in Briec de l'Odet in de Franse regio Bretagne. De fabriek maakt deel uit van de Lotusgroep, waarvan Dehaene tot maart 2011 bestuurder was. Kort na aankomst werd hij niet goed. Onderweg naar het ziekenhuis of bij aankomst is hij overleden.

Dehaene werd op 7 augustus 1940 als zoon van een arts geboren in het Franse Montpellier. Hij was universitair geschoold in het Nederlands in Leuven, en in het Frans in Namen en stapt hij eind jaren zestig in de nationale politiek bij de christen-democraten. Dat hij thuis was aan beide kanten van de taalgrens, kwam hem goed uit.

In de jaren tachtig was hij in de kabinetten-Martens minister van onder meer institutionele hervormingen. In 1987 al liet hij zich van zijn daadkrachtige kant zien. "Sire, geef me 100 dagen!" zei Dehaene tegen toenmalig koning Boudewijn toen hij als informateur aan de basis van een nieuw kabinet-Martens stond. De kabinetsformatie duurde weliswaar 106 dagen, maar de reputatie van 'de loodgieter', was gevestigd. Tijdens de onderhandelingen bleef hij gewoon de wedstrijden van zijn favoriete Club Brugge bezoeken.

In 1992 werd Dehaene voor heteerst premier. Vier jaar later werd België opgeschrikt door de ontvoering en moord op jonge meisjes door 's lands meest gehate crimineel Marc Dutroux. Dehaene kreeg veel kritiek omdat hij aanvankelijk onverschillig reageerde. De steken die de politie rond het drama-Dutroux had laten vallen, liet hij zijn ministers opknappen.

Onder Dehaene werd België ook meer en meer werd verdeeld in een federale staat van Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Eindeloze compromissen en wederzijdse goedmakertjes moesten voorkomen dat het land uit elkaar viel. Hij loodste België ook de euro in en wist de economie op orde de krijgen, momenten waar hij 'fier' op was.

Maar zijn boertige houding riep weerstand op bij het koningshuis en de rest van België. Een doordouwer was hij. Een das droeg hij zelden. Na de verkiezingen in 1999, toen zijn CVP, nu CD&V, buiten de regering viel, kostte het de grootste moeite hem een baantje als burgemeester van zijn woonplaats Vilvoorde te bezorgen. Vier jaar eerder stuitte zijn kandidatuur om voorzitter van de Europese Commissie te worden al op een Brits veto, mede omdat ook Lubbers kandidaat was.

Dehaene kon het de Hollanders nooit echt vergeven. Wellicht dat de doorgaans joviale politicis daarom in 1997 zo'n ruzie kreeg met Wim Kok rond de machtsverhoudingen in Europa. Na een ongezellig diner in het Amsterdamse Hotel de l'Europe weigerden de twee met elkaar de lift in te stappen.

Maar in 'Europa' kwam hij uiteindelijk wel, toen hij in 2004 werd gekozen in het Europees Parlement. Hij stelde zich dit voorjaar niet weer verkiesbaar voor een nieuwe termijn en beëindigde zijn politieke loopbaan, mede door zijn ziekte. Na een geslaagde operatie aan de pancreas ging hij genieten en reizen. "Ik mag nog champagne drinken. Daar zit geen suiker in", zei hij in een interview.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden