Defensie moet dieper dan het bot snijden

Personeel en vakbonden willen dat minister Hennis nieuwe bezuinigingen alsnog afwijst

Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) en Hans Hillen (CDA) riepen het de voorbije jaren al luid en duidelijk: de veiligheid van Nederland is in het geding als het pad van bezuinigen steeds vaker wordt bewandeld.

Beide ministers vonden dat Defensie al te veel had ingeleverd en dat verder snijden niet meer leidde tot het verwijderen van het vet op de botten maar tot amputatie van ledematen. "Als we nog verder teruggaan, zijn we niet meer veilig", verklaarde Hans Hillen toen hij nog minister was. Opvolger Jeanine Hennis-Plasschaert heeft, zeker in de ogen van de troepen, nog niet duidelijk aangegeven waar haar grens is.

Een miljard euro lag er al aan bezuinigingen ten tijde van Hans Hillen. 330 miljoen euro kreeg Hennis-Plasschaert voor haar kiezen. Mogelijk volgt nog een extra ronde, omdat het kabinet voor 6 miljard euro wil bezuinigen. Volgens betrouwbare bronnen is nog niet duidelijk of Defensie deze dans ontspringt. Met name minister Timmermans (PvdA, buitenlandse zaken) pleitte er recent voor Defensie te ontzien

Binnen de krijgsmacht is de sfeer verslechterd. De ene reorganisatie is nog niet afgerond of de volgende komt er al aan. Meer dan 12.000 banen staan op de tocht, carrièreperspectief verdwijnt. Het vertrouwen in de Defensietop en vooral in de minister is fors afgenomen, vooral onder medewerkers van de landmacht, zo bleek recent uit een in deze krant gepubliceerd onderzoek.

Het wordt tijd dat de minister haar rug recht en het been stijf houdt, klinkt het bij personeel en vakbonden. Of zoals een ingewijde het zegt: "Mooi dat Hennis-Plasschaert op de boot bij de Gaypride staat in Amsterdam, maar het zou ook mooi zijn als ze duidelijk laat zien dat ze opkomt voor het Defensiepersoneel. De tijd voor grappen en grollen is voorbij."

Dat bezuinigen nodig is, wordt binnen de krijgsmacht nog wel begrepen. Het is echter vooral het gebrek aan samenhang dat steekt en het hanteren van de kaasschaaf. De drie krijgsmachtdelen leveren allemaal in. De marine een in aanbouw zijnd schip, de luchtmacht een handjevol F16's en de landmacht een bataljon. Illustratief voor het gebrek aan samenhang is het schrappen van het zogeheten Joint Support Ship (JSS), met de illustere naam Karel Doorman.

Marinestudies uit 2005 tonen aan dat er behoefte is aan een groot schip dat niet alleen kan bevoorraden maar ook als ondersteuning kan dienen voor operaties. Twee typen helikopters, Chinooks en NH-90's, moesten er kunnen landen. De bouw van de opvolger van twee marine bevoorradingsschepen, de Amsterdam en de Zuiderkruis, werd jarenlang vertraagd, onder andere door de bezuinigingen. Het schip is bijna 160 miljoen euro duurder geworden (407 miljoen) dan aanvankelijk begroot.

Voor het schip werd in juni 2011 in het Roemeense Galati de kiel gelegd. April vorig jaar gleed het schip het water in en deze zomer trok een sleepboot het 204,74 meter lange schip naar Vlissingen voor de afbouw. Damen Schelde Naval Shipbuilding zou in 2014 het schip opleveren. De bezuinigingen uit 2010 staken daar een stokje voor en het werd 2015. En naar nu blijkt zal het schip als gevolg van de laatste bezuinigngen nooit de naam Karel Doorman dragen en nooit worden benut door de Nederlandse marine. Onbegrijpelijke kapitaalvernietiging, vinden ingewijden. Ooit werd voor het grote schip met een uitgebreide medische voorziening aan boord gekozen, omdat het ook ingezet zou kunnen worden voor natuurrampen. Volgens de meest recente inzichten zou nu een kleiner schip handiger zijn. Zo lijkt de koers van de Karel Doorman vooral te zijn bepaald door bezuinigen en minder door een visie op het gebruik van het schip. Ofwel: de visie op het schip wordt bepaald door het geld. Waarschijnlijk kan de Amsterdam langer doorvaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden