Defensie diep door het stof na fouten bij werken met chroom-6

Staatssecretaris Barbara Visser van Defensie (VVD) tijdens de presentatie van de resultaten van het onderzoek naar de gevolgen van het werken met chroomhoudende verf. Beeld ANP

Staatssecretaris Barbara Visser biedt excuses aan voor de onveilige omstandigheden waarin decennia is gewerkt met het kankerverwekkende chroom-6. “Het spijt mij. Ik kan het niet terugdraaien.”

“Geld kan het verdriet en het leed niet goedmaken. Maar met een financiële regeling erken ik dat Defensie fouten heeft gemaakt”, zei Barbara Visser, staatssecretaris van defensie vanmiddag. Zij biedt excuses aan en betreurt dat er onder onveilige omstandigheden is gewerkt met het gevaarlijke chroom 6, terwijl bij Defensie bekend was dat het kankerverwekkend is.

Visser ging diep door het stof nadat zij vandaag het onderzoeksrapport in ontvangst nam dat aantoont dat er een relatie kan zijn tussen het werken met de gevaarlijke stof en gezondheidsklachten en zelfs sterfgevallen. Het onderzoek is uitgevoerd door het Rivm, het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu. En er is drie jaar aan gewerkt.

Vanaf 1973 was bekend bij Defensie dat het werken met chroom 6 gevaarlijk is. Visser erkende dat is verzuimd om de medewerkers te informeren en beschermende maatregelen te nemen. “Dat spijt mij. Ik kan het niet terugdraaien.” Defensie heeft een schadevergoedingsregeling opgesteld voor zieken en nabestaanden. Afhankelijk van de blootstelling aan chroom 6, de ziekte die zich heeft geopenbaard en de functie die een medewerker had, kunnen (ex-) medewerkers 5.000 tot 40.000 euro krijgen.

De geluiden over gezondheidsklachten door het werken met chroom 6 kwamen in 2014 naar boven. Voormalig medewerkers kwamen bij elkaar op reünies en constateerden dat veel voormalig collega’s ziek of overleden waren. Een aantal zieken en nabestaanden trok aan de bel bij Defensie. Van de ongeveer 2500 medewerkers die werkten op afdelingen waar werd gewerkt met chroom 6 meldden 700 zich met klachten.

'Cultuurclash'

Chroom 6 zit in grondverf waarmee Amerikaans materieel is behandeld. Medewerkers kregen er niet alleen mee te maken bij het verven van tanks en ander materieel, maar ook bij onder meer schuren, slijpen en lassen. In de grensstreek waren tussen 1984 en 2006 vijf van deze depots (Brunssum, Eygelshoven, Coevorden, Ter Apel en Vriezenveen).

Op advies van de commissie die het onderzoek van het Rivm begeleidde, komt er een aanvullend onderzoek naar het gebruik van chroom 6 bij andere locaties van Defensie. Ook wordt onderzocht of er onder onveilige omstandigheden is gewerkt met een andere stof, Carc geheten, de buitenste laag van verf.

Door ‘een cultuurclash’ bleef Defensie decennia werken met het gevaarlijke chroom 6. “Het leger bereidt zich voor op oorlogsvoering. Daar gelden veiligheidsregels niet”, zei Ruud Vreeman, voormalig burgemeester en voorzitter van de commissie die het onderzoek begeleidde. “Pas de laatste jaren gelden daar ook de voorschriften van de burgersamenleving zoals die worden toegepast in bijvoorbeeld autogarages.”

Niet alleen door de botsing van twee culturen ging het onveilig werken met het kankerverwekkende chroom 6 door. Volgens het Rivm speelde ook de vrees voor sluiting van de onderhoudsgarages en opslagplaatsen een rol. Door het einde van de Koude Oorlog bestond vrees voor bezuinigingen en het verlies van werkgelegenheid.

Visser belooft dat Defensie er alles aan zal doen om herhaling van onveilig werken te voorkomen. Chroom 6 wordt nog steeds gebruikt omdat er volgens haar geen alternatief is. Maar beschermende maatregelen beperken het gevaar voldoende, zegt zij. Vreeman constateert dat ‘werken bij Defensie veiliger kan’ en dat er nog meer aandacht moet zijn voor ‘veiligheidsrisico’s’.

Lees ook: 'Het is de arrogantie waar ik zo kwaad van word'

Gerard Leushuis (69) werkte van 1982 tot 1991 op de onderhoudsplaats van Defensie in Vriezenveen, waar Amerikaans defensiematerieel werd opgeslagen en gerepareerd. Als lid van de ondernemingsraad (OR) kaartte hij in de jaren tachtig van de vorige eeuw gezondheidsproblemen aan bij Defensie, maar hij kreeg nul op het rekest. "Ik was opzichter op de plaats waar militaire voertuigen werden geschilderd. We wisten dat er wat mis was met de verf. Dat spul stonk verschrikkelijk, je ging ervan hoesten en je kreeg er tranende ogen van. Ik heb mijn hele leven als schilder gewerkt, maar zoiets had ik nog niet meegemaakt. Er waren geen afzuiginstallaties en we werkten alleen met mondkapjes. Iedereen ademde het in."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden